Tanım
Soğutmacı ve Havalandırmacı (İklimlendirme), çeşitli gıda ve sanayi ürünlerinin uygun ortamlarda özelliklerini yitirmeden saklanması amacıyla kullanılan soğutma sistemleri ile binalardaki ısıtma ve soğutma sistemlerinin üretim, montaj, bakım ve onarımını yapan kişidir.
Görevler
Soğutmacı ve Havalandırmacı (İklimlendirme), iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Soğutma ve iklimlendirme amacıyla kullanılan araç, cihaz, teçhizat ve makineleri hazırlanmış projeye uygun, verimli ve ekonomik yöntemlerle kurar.
- Kurduğu sistemlerin kontrol ve ayarlarını yapar, devreye sokar ve kullanıma hazır durumda teslim eder.
- Kurulmuş soğutma ve havalandırma cihazları ile tesisatlarının düzenli bakımını yapar.
- Soğutma ve havalandırma cihazları ile tesisatlardaki bozuklukları saptar.
- Arızalı parçaları tamir eder veya yerine yenisini takarak gerekli onarımı gerçekleştirir.
- Soğutma ve havalandırma cihazlarının gaz verme basıncını ayarlar.
- Uygun vakumlama işlemlerini, izolasyonu, kaçak testlerini ve diğer kontrolleri yapar.
- Soğutma ve havalandırma sistemleriyle ilgili komple montaj resimlerini ve şemalarını inceler, doğru şekilde okur ve çizebilir.
- Montaj resimleri ve şemaları uygulama alanlarına aktarır.
- Makine ve teçhizatı bakımlı ve düzenli kullanır.
- Makine ve teçhizatı sürekli kullanıma hazır durumda bulundurur.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Kompresör, kondanser, evaparetör, expention valf, kılcal boru, drayer, reziver ve yağ seperatörü gibi soğutma devresi elemanları
- Gözetleme camı, yüksek ve alçak basınç manometreleri, termostat, yüksek ve alçak basınç anahtarı, filtre, termometre, ağırlık valfi ve selonoit valf gibi aksesuar ve kontrol elemanları
- Vakum pompası, şarj silindiri, manifolt, soğutucu tüpleri, servis lokma takımı, boru bükme aparatı ve boru bükme yayları gibi takımlar
- Oksi-asetilen, elektrik arkı ve gümüş kaynağı gibi kaynak setleri
- İzolasyon malzemeleri
- Bakır borular
- Bağlantı elemanları
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Soğutmacı ve Havalandırmacı (İklimlendirme) olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Dikkatli, tedbirli ve sorumluluk sahibi olmak
- Makine parçaları arasındaki ilişkiyi ve şekil ilişkilerini algılayabilmek
- İşbirliğine ve ekip çalışmasına yatkın olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Soğutmacı ve Havalandırmacılar görevlerini farklı mekânlarda yürütürler. Çalışabilecekleri başlıca yerler şunlardır:
- Atölyeler
- Sistemin kurulacağı binalar
- Marketler
- Soğuk hava depoları
- Evler
- İşyerleri
Çalışılan ortam çoğu zaman kapalı, sıcak veya soğuk olabilir. Yüksek ve tehlikeli yerlere çıkmaları gerekebilir. Genellikle ayakta çalışırlar.
Meslekte çalışanlar ağır cihazları kaldırma, taşıma, çekme, itme, yerine koyma veya yerinden çıkarma gibi bedensel güç gerektiren işleri yapabilirler. El aletleriyle çalışırken incinme, burkulma, çizik, kesik ve çeşitli basit yanık gibi yaralanmalarla karşılaşabilirler.
Soğutmacı ve Havalandırmacılar işveren, usta, müşteri ve diğer meslek elemanlarıyla iletişim hâlindedir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli müracaat olması durumunda tüm mesleki eğitim merkezlerinde Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme alanının “Soğutma Sistemleri” dalında verilir. Bu kapsamda kalfalık ve ustalık eğitimleri yapılır.
Ayrıca mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme alanında, “Soğutma Sistemleri” dalında da bu mesleğin eğitimi verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak
- Eğitim seviyesine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına katılmak
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması
- Gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla mesleğe uygunluğu belgelendirmek
- 14 yaşını doldurmuş olmak
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak
- İşverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde gerçekleştirilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamındaki ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında, işyerinde usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışmalar da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Öğrenciler fark derslerini tamamladıkları takdirde meslek lisesi diploması ve meslekleriyle ilgili işyeri açma belgesi alabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Meslek elemanları şu alanlarda çalışabilirler:
- Soğutma ve havalandırma sistemlerini imal eden işletmeler
- Çeşitli markalara ait soğutma ve havalandırma cihazlarının satış ve montajını birlikte yapan bayilikler
- Soğutma ve havalandırma sistemlerinin montaj, bakım ve onarım yetkili servisleri
- Büyük işyerleri
- Fabrikalar
- Kapalı alışveriş merkezleri
- İlgili sistemlerin kurulu bulunduğu diğer işyerleri
Bu işyerlerinde soğutma ve havalandırma sistemlerinin montaj, bakım ve onarım işlerini yürütürler.
Ustalık eğitimini tamamlayarak ustalık belgesi alanlar, gerekli sermayeye sahip olmaları hâlinde kendi işyerlerini açabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere, asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’undan
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12’nci sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50’sinden
aşağı olmamak üzere ücret ödenir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre maaş alırlar.
Özel sektörde çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir.
Kendi adına bakım, onarım ve montaj servisi açanların kazançları aldığı işle orantılı olarak değişir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih etmeleri hâlinde ek puan verilir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Ustalık belgesi alan ve gerekli sermayeye sahip olan meslek elemanları bağımsız işyeri açabilirler.
Benzer meslekler
- Bakım onarım elektrikçisi
- Sıhhi tesisatçı
- Soğutma ve iklimlendirme teknisyeni
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgiler bölümünde ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- T.C. Milli Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü, “Soğutma ve İklimlendirme (Havalandırma)” meslek dalı eğitim programı
- 3308 sayılı Çıraklık ve Mesleki Eğitim Kanunu
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği
- Metal Sanayii İş Gruplandırma Sistemi (MESS)
- Meslekle ilgili işyeri yetkilileri
- “Çıraklık ve Yaygın Eğitim Faaliyetleri”, Milli Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü, Ankara – 1999
- Meslek elemanları
- Çıraklık eğitimi program kitapçığı
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
