Tanım
Sıcak Demirci/Isıl İşlemci; kancalar, zincirler, tarım araçları ve benzeri metal yapılı eşyalar ile demir ve benzeri maden parçalarını el ve iş tezgâhları yardımıyla bükerek, döverek veya kalıpla biçimlendirerek işleyen ve onaran kişidir.
Görevler
Sıcak Demirci/Isıl İşlemci, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak aşağıdaki görevleri yürütür:
- İş organizasyonu yapar.
- Metali seçer ve ocakta ısıtarak tavlar.
- Metali örsün üzerine yerleştirir; çekiçle döverek, keserek ve zımparalayarak biçim verir.
- Parçaları yeniden ısıtır, katalizör maddeleri koyar ve çekiçleyerek birleştirir.
- Son şekli verilen parçaları tekrar ısıtır ve tavları sertleştirmek için su verir.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Tav araçları
- Çekiçler
- Varyozlar
- Kısaçlar
- Örs ve altlığı
- Delikli pleyt
- Yığma pleyt
- Demirci konisi
- Şahmerdan (hava çekiçleri)
- Presler
- Ölçü aletleri: çap kumpası, metre, mastar ve şablonlar
- Testere tezgâhı ve profil makas tezgâhı
- Elektrik kaynak makinesi ve benzeri aletler
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Sıcak Demirci/Isıl İşlemci olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Şekilleri doğru algılayabilmek ve zihinde canlandırabilmek
- El becerisine sahip olmak
- El ve gözü eşgüdümle kullanabilmek
- Alet ve makinelerle çalışmaktan hoşlanmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Sıcak Demirci/Isıl İşlemci atölyede ve genellikle ayakta çalışır. Çalışma ortamı çok sıcak, gürültülü ve kısmen kirlidir.
Meslek çalışanı işini genellikle bağımsız olarak yürütür. Müşterilerle ve diğer çalışanlarla kısa süreli iletişim kurar; bunun dışında çoğunlukla alet ve makinelerle ilgilenir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinde Metal Teknolojisi alanının “Isıl İşlem” dalında verilir. Bu kapsamda kalfalık ve ustalık eğitimleri bulunmaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak. Eğitim seviyesine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- İlgili mesleğin öğrenimine sağlık açısından elverişli olmak. Programın özelliğine göre bu durum sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilebilir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak ve işverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir. Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi imzalanan işyerlerinde gerçekleştirilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamındaki ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik bilgilerin yanında işyerinde, usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma yapılır.
Eğitim sürecinde çırağın yapacağı işlem ve işler önce usta tarafından anlatılır. Bu işlemler usta veya kalfa tarafından yeteri kadar yapılarak çırağın görmesi sağlanır. Daha sonra çırağın gösterilen işler hakkındaki bilgisi yoklanır, işleri yapması sağlanır ve çalışma izlenerek eksiklikleri tamamlanır.
Eğitim sonunda öğrenci;
- Sıcak biçimlendirilen metalleri tanır.
- Biçimlendirme için gerekli takım ve makineleri kullanır.
- Şekillendirmenin temel unsuru olan tavlamayı ve tav araçlarını bilir.
- Tavlama için gerekli yakacak türlerini öğrenir.
- Metallerin biçimlendirilmesinde kullanılan temel şekillendirme işlemlerini öğrenir.
- Şekillendirme işlemlerinde uygulanan farklı sıcaklıkları ölçebilir.
- Ölçme araçlarını kullanmayı öğrenir.
- İş için gerekli malzeme hesaplamalarını yapabilir.
- Güvenli ve verimli çalışma kurallarını öğrenir.
- Mesleğiyle ilgili basit resimler çizebilir.
- Meslek ahlakı, ekonomi ve hukuk konularında bilgi edinir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark dersleri tamamlandığında meslek lisesi diploması ve meslekle ilgili işyeri açma belgesi alınabilir.
Çalışma alanları ve iş bulma
Sıcak demirciler, tarımda kullanılan araç ve gereçler ile bazı aletlerin yedek parçalarını üretir. Özel sektöre ait fabrikalarda ve atölyelerde çalışabilirler.
Üretilen mamullerin çoğunun seri üretim şeklinde olmaması, sıcak demirciler için iş imkânı oluşturur. Bununla birlikte mesleğin geleceğini olumsuz yönde etkileyebilecek iki unsur bulunmaktadır.
İlk unsur, tarımda makineleşme sürecinde modern araç ve gereçlerin hızla artmasıdır. Bu gelişme, sıcak demircilerin işlerinin giderek azalmasına neden olabilir. Sıcak demircilik, ilkel tarımla başlayan ve zamanla azalarak devam eden bir meslektir. Karasaban, orak, kazma ve at nalı gibi parçaların üretilme ihtiyacıyla ortaya çıkmıştır; ancak bu parçalara duyulan ihtiyaç günümüzde oldukça azalmıştır.
İkinci unsur, sıcak demircilikte insan gücü yerine şahmerdan gibi aletlerin kullanılmasıdır. İnsan gücü yerine yeni makinelerin kullanılması, robotlaşma ve yapay zekâ gibi teknolojik gelişmeler bu meslekte çalışan kişilerin sayısını azaltmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki oranlarda, belirtilen tutarlardan aşağı olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30’u
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15’i
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’u
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12’nci sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50’si
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
İşverenlerin geliri, tarım araçları ve aletleri yapmaları sebebiyle yaz aylarında artarken kış aylarında gelir seviyesi düşmektedir. Gelir, tarımsal faaliyetlerle doğru orantılıdır. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih etmeleri durumunda ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler. Ayrıca çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve becerilerini artırabilirler.
İş hayatında ilerleme
Sıcak demirciler bağımsız işyeri açabilirler.
Benzer meslekler
- Soğuk demirci
- Şahmerdan operatörü
- Demir dövme pres operatörü
- Takım ve kalıp yapıcısı
- Nalbant
- Sac işçisi
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- MEB Anadolu Teknik-Anadolu Meslek Liseleri ÖSY Sınav Kılavuzu
- Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü Türk Meslekler Sözlüğü, Ankara, 1983, yayın no: 173
- MEB Çıraklık Eğitim Merkezi Yayınları: Sıcak Demircilik
- Meslek elemanları
- 3308 sayılı Kanun
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği
- Çıraklık eğitimi program kitapçığı
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
