Tanım
Şehir (Kent) Plancısı; planlı gelişmenin sağlanması için yerleşmelerin değişiminde etkili olabilecek mekânsal, sosyal, demografik, ekonomik ve teknik verilerle estetik, kültürel, tarihi, doğal ve ekolojik etmenleri birlikte değerlendirir.
Geleceğe yönelik olarak karar vericilere alternatif öneriler oluşturur ve bu önerilerin uygulanmasında görev alır.
Görevler
Şehir (Kent) Plancısı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır. Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Şehirde konut, endüstri, ticaret, eğitim, sağlık ve benzeri hizmetler için gerekli alanların nerelerde ayrılacağına ve nasıl kullanılacağına karar verir.
- Binaların nerelere ve hangi yoğunlukta yerleştirileceğini belirler; bu kararların uygulanmasıyla ilgilenir.
- Arazi yapısını ve bölgede yaşayan insanların yaş, eğitim, meslek ve gelir düzeyi açısından durumlarını dikkate alır.
- Şehrin gelecekte nasıl gelişeceğine ilişkin tahminlerde bulunur.
- Endüstri ve yerleşim bölgelerini geçici olarak belirler.
- Yerleşim alanı için ayrıntılı bilgi paftaları hazırlar.
- Önceden yaptığı hesaplamalara ve saha üzerinde gerçekleştirdiği ölçümlere göre plan taslakları çizer.
- Plan taslağını yetkililerden oluşan kurula sunar.
- Kabul edilen planı teknik ressamlara çizdirir ve kontrol eder.
- Yapılacak değişiklikleri yansıtan planlar hazırlar.
- Şehir nüfusuyla ilgili bilgileri ve geçici plan raporlarını göz önüne alarak şehrin gelişme durumuyla ilgili hesaplamalar yapar.
- Şehirlerin gelişmesi için gerekli mekân düzenlemesini estetik ve sosyoekonomik yapıyı da dikkate alarak en uygun ve ekonomik biçimde oluşturmaya çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Şehir (Kent) Plancısının kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Şablonlar
- Astrolon: Kırılmaz, yanmaz ve planların üzerine çizim yapılan plastik bir madde
- Bilgisayar
- Yazılım programları
- Çizim ve kırtasiye malzemeleri
- T cetveli
- Rapido
- Boya kalemleri
- Aydınger
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Şehir (Kent) Plancısı olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olması gerekir:
- Tasarım ve çizim yapma yeteneğine sahip olmak
- Şekil ve uzay ilişkilerini görebilmek
- El ve gözlerini eşgüdümle kullanabilmek
- İnceleme ve araştırma merakı taşımak
- Farklı ekonomik, sosyal, kültürel ve fiziki değişimler karşısında analiz ve sentez yapabilmek
- İnsanlarla iyi diyalog kurabilmek
- Ekip çalışması yapabilmek
- İletişim becerileri güçlü olmak
- Kentsel sorunlara duyarlı olmak
- Kentsel sorunlara yönelik çözümler üretebilmek
- Yöntem geliştirme becerisine sahip olmak
- Seyahat etmekten hoşlanmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Şehir plancısı büroda çalıştığı gibi kent ve kırsal alanlarda arazi çalışmaları da yapar. Çeşitli incelemeler için seyahat etmesi gerekebilir. Zaman zaman ekip çalışması yürütür.
Çalışmaları sırasında aşağıdaki meslek elemanlarıyla iletişim hâlindedir:
- Jeoloji mühendisleri
- Harita mühendisleri
- Çevre mühendisleri
- İnşaat mühendisleri
- Mimarlar
- Teknik ressamlar
- Topograflar
- İstatistikçiler
- Sosyologlar
Ayrıca projenin niteliğine göre belediye başkanı, belediye meclis üyeleri, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, İller Bankası, Devlet Su İşleri ve diğer bakanlıkların merkez ve taşra teşkilatları ile irtibat kurar.
Eğitimin verildiği yerler
Şehir (Kent) Plancısı mesleğinin eğitimi, belirtilen üniversitelerin Şehir ve Bölge Planlama bölümlerinde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine başlayabilmek için şu koşulların sağlanması gerekir:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
Meslek Yüksekokulları ile Açıköğretim Önlisans Programlarının DGS Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı oldukları takdirde Şehir ve Bölge Planlama lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Eğitim süresi 4 yıldır. Hazırlık bulunan okullarda ise bu süre 5 yıla çıkmaktadır.
Eğitim süresince aşağıdaki dersler ve benzeri dersler verilmektedir:
- Mimari Tasarıma Giriş
- Şehircilik Tarihi
- Plancılar İçin İstatistiksel Yöntemler
- Plancılar ve Tasarımcılar İçin Ekonomi
- Coğrafi Bilgi Sistemlerine Giriş
- Çevresel Konular ve Planlama
- Şehirlerde Ulaşım Planlaması
- Planlamanın Yasal ve İdari Yönleri
- Şehir Altyapı Sistemleri
Eğitim sırasında iki yıl üst üste kısa süreli staj yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Mesleki eğitimini tamamlayanlara Lisans Diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Şehir planlama mesleğinde çalışma alanları; şehir planlama, kentsel sorunların mekânsal, sosyal ve ekonomik anlamda saptanmasına yönelik kentsel araştırmalar, kentsel danışmanlık, kentsel işletmecilik ve proje yönetimi alanlarını kapsamaktadır.
Ülkemizde şehir plancıları aşağıdaki kuruluşlarda çalışabilir:
- İller Bankası
- Belediyeler
- Çevre, Şehircilik ve İklim Bakanlığı
- Kalkınma Bakanlığı
- Kültür ve Turizm Bakanlığı
- Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
- Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
Ayrıca özel bürolarda çalışan veya kendi adına büro açan şehir plancıları da bulunmaktadır. Serbest çalışan şehir plancıları, İller Bankası tarafından açılan ihalelere girerek şehir imar planlarını hazırlama işini alabilirler.
Şehir (Kent) Plancısı çoğunlukla büyük şehirlerde çalışma imkânı bulmaktadır. Belediyecilik hizmetlerinin daha bilimsel yürütülmesi ve planlamaya gereken önemin verilmesi, mesleğin çalışma olanaklarının artmasına katkı sağlayabilir.
Bölgeler arası dengesiz yerleşim ve gelişmeler, ulaşım ağındaki problemler, devlet ve özel sektör yatırımlarının sosyal ve fiziksel olarak yarattığı çevre sorunları ve olumsuz yer seçimleri, kalkınma sürecinde olan ülkede şehir planlamanın önemini artırmaktadır.
Kentleşen bir ülkede şehir plancısının etkinliğinin, rolünün ve istihdamının daha fazla olması beklenmektedir. Şehir plancılığı mesleğinde yapılan işlerin sonuçlarından toplumun tamamı olumlu veya olumsuz etkilenmektedir. Meslekte yapılan işlerin sonuçları uzun vadede görülür.
Çağdaş düşünce ve teknolojide meydana gelen değişmeler şehir plancılığına yeni boyutlar kazandırmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Eğitim süresince bir kazanç sağlanması söz konusu değildir. Eğitimleri süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün vermiş olduğu öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Eğitim sonrasında kamu kurumlarında çalışanlar, teknik hizmet sınıfının faydalandığı zam ve tazminatlardan yararlanır.
Şehir plancılığı serbest çalışmaya elverişli bir meslektir. Serbest çalışmak için TMMOB Şehir Plancıları Odasına büro kaydı yaptırmak ve ayrıca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından yeterlilik belgesi almak gereklidir.
Serbest çalışanlar çizdikleri proje sayısına ve projelerin büyüklüğüne göre gelir elde ederler. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Meslek hayatındaki deneyim ve tecrübelere bağlı olarak belediyeler, Toplu Konut İdaresi, Çevre, Şehircilik ve İklim Bakanlığı ve İller Bankası gibi kurumlarda üst düzey yönetici olmak mümkündür.
Uzmanlaşma henüz yeterli düzeyde değildir. Ancak gelişen ihtiyaçlar doğrultusunda bölge, ulaşım, turizm, sanayi, çevre ve tarihi çevre gibi konularda meslek içinde doğal uzmanlaşmaya gidilmesi beklenmektedir.
Benzer meslekler
- Harita Mühendisi
- Peyzaj Mimarı
- Mimar
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu başlık altında ayrıca belirtilmiş bir bilgi bulunmamaktadır.
Kaynakça
- Meslek Elemanları
- Şehir Plancıları Odası
- A.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Şehircilik Enstitüsü
- Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü
- Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü
- ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.