Tanım
Atık Yönetimi Teknikeri; atıkların oluşumundan yok edilmesine kadar geçen aşamalarda çevre ve insan sağlığına zarar vermeden atık oluşumunun azaltılması, yeniden kullanımı, geri dönüşümü, geri kazanımı ve enerji üretimi süreçlerini izleyen kişidir. Atıklarla ilgili laboratuvar çalışmalarında numune alır, izler ve analiz yapar.
Görevler
Atık Yönetimi Teknikeri, iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak yürütür. Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Sürdürülebilir çevre yönetim sistemlerinin işletilmesini ve sıfır atık kapsamında en ideal yöntemlerin belirlenmesini sağlamak.
- Depolama sahaları gibi atık yönetimi planlarını oluşturmak.
- Atığın oluşumunun önlenmesini ve kaynağında azaltılmasını sağlamak.
- Atıkların türüne göre ayrılması, biriktirilmesi ve toplanması işlemlerinin yapılmasını sağlamak.
- Hava, toprak veya su kaynaklarını kirletmeden atıkların verimli bir şekilde taşınmasını sağlamak.
- Hammadde haline getirilecek ürünlerin seçilmesini sağlamak.
- Atıkların geri dönüşümü ve enerji kazanımı dâhil geri kazanılması işlemlerinin yapılmasını sağlamak.
- Atıkların yok edilmesi işlemlerini ve bu işlemlerin sürekliliğini sağlamak.
- Tesiste ve alanda emniyet kontrolleri yapmak.
- Atık yok etme için bütçeleri formüle etmek ve kontrolünü gerçekleştirmek.
- Atıkların taşınması ve yok edilmesinde mevzuata uygunluğu sağlamak amacıyla gözetim ve denetim yapmak.
- Yeni atık yok etme planlarının geliştirilmesine, tanıtımına ve uygulanmasına yardımcı olmak.
- Yerel yönetimlerde atıkları fayda-maliyet analizleri çerçevesinde çevreye en az zarar verecek şekilde yönetmek.
- Çevre kirliliği ölçümlerinde numune alınmasını, numunelerin korunmasını ve saklanmasını sağlamak; analiz sonuçlarını yorumlamak.
- Atık yönetimi programıyla ilgili çalışmalarda öngörülmeyen durumlara ilişkin sorunları belirlemek ve çözüm aramak.
- Atıklarla ilgili laboratuvar çalışmaları için numune almak, izlemek ve analiz yapmak.
- Tesisteki istatistikler ve sistem günlükleriyle ilgili raporlar tutmak.
- Çevre ve atıklarla ilgili kanun ve yönetmelikleri yorumlamak.
- Araştırma projeleri geliştirmek ve atık yok etmesiyle ilgili ulusal grupların faaliyetlerine katkıda bulunmak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Atık Yönetimi Teknikerinin kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Hava, gürültü ve su kirliliği analiz ve ölçüm cihazları.
- Çeşitli kimyasallar, numune tüpleri ve benzeri laboratuvar aletleri.
- Eldiven, koruyucu maske, önlük, koruyucu gözlük, iş elbisesi (tulum) ve koruyucu ayakkabı.
- Endüstriyel yok etme, geri dönüşüm ve geri kazanım makineleri.
- Ofis, AutoCAD ve coğrafi bilgi sistemi tabanlı programlar.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Atık Yönetimi Teknikeri olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Organizasyon, yönetim ve liderlik becerileri yüksek olmak.
- Fen bilimlerine, özellikle kimya ve biyolojiye ilgi duymak ve bu alanlarda başarılı olmak.
- Araştırmaya meraklı olmak.
- Dikkatli ve titiz bir gözlemci olmak.
- Çevre sorunlarına duyarlı olmak.
- Gözlem verilerini bütünleştirebilmek.
- Ayrıntıyı algılayabilmek.
- Dikkatli, düzenli ve tedbirli olmak.
- Sorumluluk duygusu yüksek olmak.
- Programlı çalışmayı sevmek.
- Ekip çalışmasına yatkın olmak.
- Etkili iletişim kurma becerisine sahip olmak.
- Problem tanımlama ve çözüm üretme yeteneğine sahip olmak.
- Alternatifli düşünebilmek.
- Hızlı ve doğru karar verebilmek.
- Pratik ve hareketli çalışma temposuna uyum sağlayabilmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Atık Yönetimi Teknikerleri çalışmalarını genellikle büro, laboratuvar ve atık tesisleri gibi kapalı ortamlarda yürütür. Numune alma, ölçüm, izleme ve denetleme amacıyla zaman zaman atık toplama, depolama ve yok etme sahalarında da çalışırlar.
Bu sahalar gürültülü, kirli ve yağlı olabilir. Ayrıca ani ısı değişimleri bulunan, ıslak, nemli, tozlu ve kokulu ortamlarda çalışmaları gerekebilir.
Şehir içindeki ekipman yerleşimini ve toplama araçlarını izlemek, yok etme, geri kazanım ve geri dönüşüm tesislerini takip etmek, şantiye, inşaat alanı ve arıtma tesisi gibi yerleri görmek için kent içinde ve dışında seyahat edebilirler.
Atık yönetimi, çeşitli alanlarda iş birliğiyle yürütülen bir meslektir. Bu nedenle Atık Yönetimi Teknikerleri birçok meslek elemanıyla sıkı iletişim hâlinde çalışır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, üniversitelere bağlı meslek yüksekokullarının Atık Yönetimi ön lisans programında verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
- Meslek liselerinin YKS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olmak.
Meslek liselerinin kılavuzda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, Atık Yönetimi ön lisans programlarına geçerken ek puan almaktadır.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi iki yıldır. Eğitim süresince mesleki dersler ağırlıklı olmak üzere genel kültür dersleri de alınır.
Eğitim kapsamında yer alan başlıca dersler şunlardır:
- Ekoloji
- Mikrobiyoloji
- Teknik Resim
- Çevre ve Halk Sağlığı
- Çevre Mevzuatı
- Katı Atıklar
- Kimya
Eğitim sürecinde staj yapma zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara Ön Lisans Diploması verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Atık Yönetimi Teknikerleri şu kurum ve kuruluşlarda çalışabilir:
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
- Belediyeler
- İl özel idareleri
- Türk Silahlı Kuvvetleri
- Kamu ve özel hastaneler
- Düzenli atık toplama merkezleri
- Atık yok etme tesisleri
- Geri kazanım tesisleri
- Geri dönüşüm tesisleri
- Sanayi kuruluşları
- Çevre danışmanlık firmaları
- Çevre analiz laboratuvarları
- İnşaat firmaları
- Fabrikalar
Kişisel bilgi, beceri ve yeteneğe bağlı olarak alanda iş bulma imkânı geniştir. Atık Yönetimi Teknikerleri arıtma tesisleri, atık depolama, geri dönüşüm ve yok etme tesislerinde ara kademe yöneticisi, ekip amiri veya proje yöneticisi olarak görev alabilir.
Ayrıca bağımsız danışman olabilir ve hizmetlerini hükümete veya atık yok etme şirketlerine sunabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Öğrenciler eğitimleri süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından verilen öğrenim kredisinden ve yurt hizmetlerinden yararlanabilir. Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşların sağladığı burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre maaş alır.
Özel sektörde çalışanların kazanç durumu; çalışılan iş yerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Atık Yönetimi ön lisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı’nda (DGS) başarılı oldukları takdirde kılavuzda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilir.
Çeşitli üniversitelerin ve özel laboratuvarların düzenlediği ücretli kurslara katılarak mesleki bilgi ve becerilerini artırabilirler.
İş hayatında ilerleme
Atık Yönetimi Teknikerleri arıtma tesisleri, atık depolama, geri dönüşüm ve yok etme tesislerinde ara kademe yöneticisi, ekip amiri veya proje yöneticisi olarak görev alabilir.
Ayrıca bağımsız danışman olabilir ve hizmetlerini hükümete veya atık yok etme şirketlerine sunabilirler.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada benzer meslekler olarak şu unvanlara yer verilmiştir:
- Çevre Sağlığı Teknikeri / Çevre Teknikeri
- Çevre Temizliği ve Denetimi Teknikeri
- Katı Atık Yöneticisi
- Çevre Mühendisi
- Çevre Koruma ve Kontrol Teknikeri
- Çöp yakma fırını operatörü
- Atıksu operatörü
Ek bilgiler
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bilgiler; meslek mensupları, iş yerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından alınan bilgiler doğrultusunda oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek elemanları ve ilgili eğitim kurumları.
- 2 Nisan 2015 tarih ve 29314 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Atık Yönetimi Yönetmeliği.
- 12.07.2019 tarih ve 30829 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sıfır Atık Yönetimi.
- Çevresel Göstergeler (Erişim tarihi: 30.11.2020).
- Eurostat Material Flow Accounts and Resource Productivity (Erişim tarihi: 30.11.2020).
- TÜİK Atık Bertaraf ve Geri Kazanım Tesisleri İstatistikleri 2018 (Erişim tarihi: 30.11.2020).
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Meslek ve eğitim olanakları hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu il müdürlükleri ve hizmet merkezleri.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
