Tanım
Biyokimyager; biyolojik bilimler, sağlık bilimleri, beslenme ve çevre olaylarıyla ilgili konularda araştırma ve uygulama yapan kişidir.
Görevler
Biyokimyager, iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun şekilde yürütür.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Beslenme, genetik, ilaçların etkisi ve hastalıklardan ileri gelen kimyasal değişiklikler konusunda araştırma yapmak.
- İnsan, bitki ve hayvan hastalıklarından sorumlu küçük organizmalar üzerinde araştırmalar yapmak.
- Laboratuvar ortamında protein, kan serumu proteini, amino asit, organik asit ve bileşikler gibi çeşitli biyokimyasal maddeler elde etmek için çalışmalar yapmak.
- Kimyasal ve biyolojik kaynaklı bütün kirleticilerin organizmalar üzerindeki zararlı etkilerini incelemek.
- Tekniğine uygun olarak hücre ve doku kültürü hazırlamak.
- Temiz ve sağlıklı beslenme, besin kimyası ve teknolojisi, fermantasyon, gıda mikrobiyolojisi ve gıda hijyeni konularında çalışmalar yapmak.
- Raporlar düzenlemek veya raporları onaylamak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Biyokimyagerlerin kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar çalışma ortamına göre değişir.
Laboratuvar ortamında kullanılan araçlar
- Spektrofotometre
- pHstat
- İnkübatör
- Su banyoları
- Distile su cihazları
- Ultrasantrifüj
- Ultrafiltrasyon cihazları
- Termostat ve kriyostatlar
- Oksijenmetre
- PCR
- Fermantörler
- Mikroskop
- Santrifüj
- pHmetre
- Filtrasyon ekipmanları
- Kromatografik ekipmanlar
- Hassas terazi
- Tüpler
- Pompalar
- Soğutucular
- Çeşitli balonlar
- Kimyasal maddeler
Kromatografik ekipmanlar ayırma ve saflaştırma cihazları olarak kullanılır.
Üretim ortamında kullanılan araçlar
Üretim ortamında yukarıda belirtilen cihazların yanı sıra büyük çaplı üretimlerde kullanılan mayalama cihazları, üretim sistemleri ve çeşitli kimyasallar kullanılır.
Eğitim ortamında kullanılan araçlar
Eğitim ortamında bilgisayar, eğitim programları, eğitim araç gereçleri, laboratuvar cihazları ve çeşitli büro malzemeleri kullanılır.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Biyokimyager olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Başta biyoloji ve kimya olmak üzere fen bilimlerine ilgi duymak ve bu alanda başarılı olmak.
- Bilimsel çalışmalara meraklı ve istekli olmak.
- Dikkatini yoğunlaştırabilmek ve sabırlı olmak.
- Yabancı dile ilgi duymak.
- Teknolojik yenilikleri takip etmek.
- Biyolojik ve kimyasal maddelere karşı alerjisi olmamak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Biyokimyagerler çalışmalarını genellikle laboratuvar ortamında veya kapalı ortamlarda yürütür. Laboratuvarlar sessiz, sakin ve hijyeniktir. Ancak kullanılan kimyasal madde ve bileşikler nedeniyle kokulu olabilir.
İlaç, gıda, temizlik maddeleri ve plastik üreten fabrikalarda ya da arıtma tesisi gibi yerlerde çalışılması durumunda gürültüye maruz kalınabilir. Üretimle ilgili işleri yürüten biyokimyagerlerin çalışma saatleri, belirli konularda araştırma yapan biyokimyagerlere göre daha düzenlidir.
Zehirli ve tehlikeli maddeler ya da radyoaktif maddelerle çalışılıyorsa büyük dikkat gösterilmeli ve bu maddelere özgü özel güvenlik önlemleri mutlaka alınmalıdır.
Biyokimya; canlı yaşamıyla ilgisi nedeniyle fizik, kimya ve biyoloji gibi fen bilimleriyle, ayrıca sağlık, beslenme ve çevre konularıyla yakın ilişki içindedir. Bu nedenle biyokimyagerler, işin türüne göre kimyagerler, biyologlar, hekimler, eczacılar, laborantlar, gıda ve ziraat mühendisleri, çevre mühendisleri gibi meslek elemanları ve diğer çalışanlarla iletişim hâlinde çalışır.
Eğitimin verildiği yerler
Biyokimyagerlik eğitimi üniversitelerin Fen Fakültesi Biyokimya bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Biyokimya eğitimi için şu koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
- Meslek yüksekokullarının ön lisans programlarının DGS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olmak ve ÖSYM tarafından açılan DGS'de başarılı olmak.
Belirtilen ön lisans programlarından mezun olanlar, DGS'de başarılı oldukları takdirde Biyokimya lisans programına dikey geçiş yapabilir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Biyokimya eğitim süresi 4 yıldır. Bir yıl zorunlu yabancı dil hazırlık programı ile birlikte eğitim süresi 5 yıl olmaktadır.
Biyokimya programı içinde iki ana yönlendirici program bulunur:
- Biyokimyagerlik
- Biyoteknoloji Ağırlıklı Biyokimyagerlik
Eğitim süresince aşağıdaki dersler verilir:
- Genel kimya
- Genel kimya laboratuvarı
- Genel biyoloji
- Genel fizik
- Biyoistatistik
- Mikrobiyoloji
- Analitik kimya
- Organik kimya
- Hücre biyolojisi
- Biyoorganik kimya
- Histoloji
- Enstrümantal analiz
- Biyofizikokimya
- Biyoanorganik kimya
- Besin kimyası ve teknolojisi
- İmmünoloji
- Moleküler genetik
- Gıda hijyeni
Biyokimya programında VI. yarıyıldan itibaren lisans öğretim programlarına ek olarak staj zorunludur. Staj uygulamasının kredi karşılığı yoktur. Öğrenciler staj sonucunda başarılı veya başarısız olarak değerlendirilir.
Hazırlık sınıfından sonraki eğitimde mesleki derslere ağırlık verilir. Ayrıca serbest seçmeli dersler de bulunur.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarı ile tamamlayanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Biyokimyagerlerin çalışma alanları geniş bir yelpazeye yayılır. Çalışabilecekleri başlıca yerler şunlardır:
- İlaç üreten fabrikalar
- Aşı üreten fabrikalar
- Biyopolimerlere dayalı protezler gibi tıbbi malzemeler üreten fabrikalar
- Boya, mürekkep, elyaf ve plastik gibi kimyasal maddeler üreten tesisler
- Tarım ilaçları üreten tesisler
- Kozmetik üreten tesisler
- Deterjan üreten tesisler
- Fermantasyon teknolojisine dayalı üretim yapan sanayi tesisleri
- Üniversitelere bağlı biyoteknoloji araştırma ve uygulama merkezleri
- Genetik hastalıklar araştırma merkezleri
- Araştırma laboratuvarları
- Tıbbi analiz laboratuvarları
- Silahlı Kuvvetler bünyesindeki laboratuvarlar
Biyokimyagerler, Silahlı Kuvvetler bünyesindeki laboratuvarlarda benzer hizmetler için muvazzaf astsubay ve subay olarak istihdam edilebilir.
Biyokimya, biyoteknoloji, moleküler biyoloji ve genetik gibi bilim alanlarıyla ilgili yurt dışındaki araştırma ve üretim şirketleri ile bu alanlardaki yurt dışındaki üniversitelerde de iş ve kariyer olanakları bulunmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince kazanç
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisi ve burs hizmetlerinden yararlanılabilir. Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanılabilir.
Eğitim sonrası kazanç
Kamu sektöründe işe başlayanlar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine göre hizmet sınıfındaki kadroların karşılığı olan derece ve kademeden aylık alır. Ücretler yıllık belirlenen oranlarda ve kıdeme göre artış gösterir.
Özel sektörde ücretler, işyerindeki pozisyona göre yapılacak anlaşmalarla belirlenir. Ücretler performansa göre sonraki yıllarda artabilir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Biyokimyagerlikte uzmanlaşma eğitim sırasında başlar. İlk iki yıl Biyokimya Ortak Lisans Programı olarak verilen eğitimin ardından üçüncü yıldan itibaren Biyokimyagerlik ve Biyoteknoloji Ağırlıklı Biyokimyagerlik olmak üzere iki ana yönlendirici program başlar.
Her iki programda verilen seçmeli alan dersleri ve serbest seçmeli dersler sayesinde öğrenciler sağlık, gıda ve çevre gibi alanlara yönelebilir. Bu yönelimler, ileride meslekte uzmanlaşma yolunu açar.
Günümüzde bulunmamakla birlikte, Avrupa Birliği normlarının ve uyum çalışmalarının ilerlemesiyle tüm dünyada ve özellikle Avrupa Birliği ülkelerinde olduğu gibi Biyokimya Uzmanlık Eğitimi konusunda yeni olanakların ortaya çıkabileceği belirtilmektedir.
Biyokimya öğretim programları temel ve ortaöğretim kurumları için öğretmen yetiştirmeyi hedeflememektedir. Bununla birlikte lisans eğitimi tamamlandıktan sonra yüksek lisans ve doktora eğitimi alınarak akademik kariyer yapılabilir.
İş hayatında ilerleme
İşletmelerde üretimle ilgili süreçlerde çalışan biyokimyagerler, deneyimlerine göre yönetici konumuna gelebilir.
Benzer meslekler
- Biyolog
- Kimyager
- Biyomühendis
- Genetik Mühendisi
- Farmakolog
Ek bilgiler
Bu meslek bilgi dosyası, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Öğretim elemanları
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.