Tanım
Sebze Üretim Teknikeri, her tür sebzenin uygun koşullarda üretilmesi, saklanması ve dağıtılması ile ilgili çalışmaları ziraat mühendisinin gözetiminde yapan kişidir.
Görevler
Sebze Üretim Teknikerinin başlıca görevleri şunlardır:
- Üretimi yapılacak sebzenin özelliklerine uygun iklim ve toprak yapısını belirlemeye çalışır. Bunun için sebze üretimi yapılacak toprağı analiz ettirir.
- Sebze üretilecek yerin seçimini yapar.
- Üretilecek sebzenin türü ve özelliklerine göre toprağın hazırlanmasını sağlar. Toprak hazırlığında şu yöntemlerden yararlanılır:
- Mesura: Toprağın balık sırtı, yani karık usulü şeklinde hazırlanmasıdır. Birçok sulama tekniğine uygundur.
- Tava: Toprağın kenarlarının, üretim yapılacak alandan yüksek olacak şekilde hazırlanmasıdır. Salma sulama tekniğine uygundur.
- Tahta: Üretim alanının yüksek olacak şekilde düzenlenmesidir. Sızma sulama tekniğine uygundur.
- Belirlenen üretim yöntemi ve tekniğine göre araç ve gereçleri hazırlar.
- Fide üretimi için yastık hazırlar. Yastık, toprağın tohum ekimine uygun hale getirilmesidir.
- Domates, patlıcan ve biber fidesi gibi fidelerin ekimini yapar ve yetiştirir.
- Ekim ve dikim işlemlerini mevsimsel özellikleri dikkate alarak gerçekleştirir.
- Fidelerin ilaçlanmasını yapar.
- Fideleri uygun sulama teknikleriyle sular. Kullanılan sulama teknikleri yağmurlama, damla, salma ve sızma sulamadır.
- Yetiştirilen bitkinin özelliğine göre uygun hasat zamanını belirler.
- Tek hasat veya kademeli hasat işlemlerini gerçekleştirir.
- Ürünlerin uygun koşullarda saklanmasını ve dağıtımını sağlar.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Sebze Üretim Teknikerinin kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Toprak işleme alet ve makineleri:
- Traktör
- Pulluk
- Çapa
- Kürek
- Bel
- Tırmık
- Tohum veya fide dikim alet ve makineleri
- Sulama, gübreleme ve ilaçlama araç, gereç ve makineleri
- Hasat toplama araç, gereç ve makineleri
- Tohumlar
- Fideler
- Gübreler
- İlaçlar
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Sebze Üretim Teknikeri olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekmektedir:
- Temel bilimlere meraklı olmak
- Özellikle biyoloji ve botaniğe ilgi duymak ve bu alanlarda başarılı olmak
- Açık havada çalışmaktan hoşlanmak
- Araştırma ve inceleme merakına sahip olmak
- Ekonomiye ve ticarete ilgi duymak
Çalışma ortamı ve koşulları
Sebze Üretim Teknikeri genellikle açık alanda ve arazide çalışır. Çalışma sırasında zaman zaman soğuk, sıcak, ıslak, rutubetli ve tozlu ortamlarda bulunabilir.
Çalışırken birinci derecede bitkilerle ilgilenir. Bunun yanında müşterilerle, meslektaşlarıyla, ziraat mühendisleriyle ve diğer yardımcı personelle iletişim halinde olur.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, Meslek Yüksekokulu Sebze Üretimi ön lisans programında verilmiştir. Bölüm adının “Bahçe Tarımı” olarak değişmesi nedeniyle “Sebze Üretim” adıyla artık öğrenci alınmamaktadır.
Bu nedenle meslek bilgi dosyasındaki eğitim bilgileri, “Sebze Üretim” bölümü eğitiminin verildiği zamandaki araştırılan bilgileri kapsamaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- ÖSYS, yani Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak gerekir.
Meslek liselerinin ÖSYS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, “Sebze Üretim” ön lisans programlarına geçerken ek puan almaktadır.
Eğitimin süresi ve içeriği
Eğitimin süresi 2 yıldır. Eğitim süresince mesleğin gerektirdiği nitelikler göz önünde bulundurularak teorik ve uygulamaya yönelik bilgiler verilir.
Ayrıca yaz aylarında 36 işgünü staj yaptırılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara “Sebze Üretimi” ön lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Sebze Üretim Teknikerleri şu kurum ve işyerlerinde çalışabilir:
- Tarım Bakanlığına bağlı merkez ve taşra teşkilatı
- Üniversitelerin araştırma ve geliştirme merkezleri
- Sebze yetiştiriciliği yapan özel sektör işyerleri
- Fide yetiştiriciliği yapan özel sektör işyerleri
- Süs bitkisi yetiştiriciliği yapan özel sektör işyerleri
- Tohum satışı yapılan işyerleri
- Tarımsal ilaç satışı yapılan işyerleri
- Gübre satışı yapılan işyerleri
Bu meslek elemanlarının büyük çoğunluğu özel sektör işyerlerinde istihdam edilmektedir.
Sebze Üretim Teknikerliği, kendi işini kurmak isteyenlere de olanak sağlamaktadır. Kaynakta, nüfusun yarısının tarımla uğraştığı ülkede sebze ve meyve fidesinin pazarlanmasında pazarlama sorunu yaşanmadığı belirtilmektedir.
Ülkenin iklim ve toprak yapısındaki farklılıklar, tarıma elverişli alanların çok olması ve üretim tekniklerindeki gelişmeler tarımsal üretimin sürekli gelişeceğini göstermektedir. Özellikle son yıllarda kültürel bitkilerin üretimine verilen önem ve tropikal sebze ve meyvelerin üretilmeye başlanması, istihdam alanlarını daha da geliştirecektir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince kazanç
Mesleki eğitim süresince isteyen öğrenciler, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunun sağladığı öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden faydalanabilir.
Öğrenciler ayrıca vakıfların, kamu ve özel kurum ve kuruluşların sağladığı burslardan yararlanabilir. Eğitim döneminde işletmelerde staj yapılırken, işletmenin durumuna göre az da olsa gelir elde etme olanağı bulunabilir.
Eğitim sonrası kazanç
Sebze Üretim Teknikerlerinin kazançları çalışılan sektöre ve meslekteki deneyime göre değişiklik göstermektedir.
Özel sektörde ücretler anlaşmalara göre belirlenmektedir. Kaynakta, genellikle asgari ücretle işe başlanabildiği ve ücretin asgari ücretin 2-3 katı düzeyine çıkabildiği belirtilmektedir.
Kendi işyerinde çalışanların kazançları ise sektördeki gelişmelere ve kişinin başarısına bağlıdır.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
“Sebze Üretim” ön lisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı’nda (DGS) başarılı oldukları takdirde ÖSYS kılavuzunda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
Sebze Üretim Teknikeri, başarılı olduğu takdirde işyerinin büyüklüğüne göre amir, şef veya şef yardımcısı düzeyinde sorumluluklar alabilir.
Meslek elemanları çeşitli araştırma enstitülerinin kurslarına katılabilir. Mantar yetiştiriciliği ve zeytin yetiştiriciliği bu kurslara örnek olarak verilmektedir.
Tarım Bakanlığının açtığı Ekolojik Tarım kurslarına katılarak ekolojik üretim konusunda kendilerini geliştirebilirler.
Benzer meslekler
Kaynakta benzer meslekler olarak şu meslekler belirtilmiştir:
- Bahçe Ziraatı Teknikeri
- Seracılık ve Süs Bitkileri Yetiştiriciliği Teknikeri
- Seracılık Teknikeri
- Tohumculuk Teknikeri
Ek bilgiler
Sebze Üretim Teknikeri ayrıca şu görev ve faaliyetleri yürütür:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Üniversiteler Yüksek Öğretim Programları ve Meslekler Rehberi, Prof. Dr. Yıldız Kuzgun, 2000
- Ege Üniversitesi Kılavuzu
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Daha ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: mbs.meb.gov.tr
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: www.osym.gov.tr
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.