Tanım
Savunma ve Güvenlik Meslek Elemanı; kamu ve özel kurum, kuruluşların ve şahısların can, mal ve huzurunu sağlamak için gözetim, denetim ve kontrol yaparak asayiş ve güvenliği sağlayan kişidir.
Görevler
Savunma ve Güvenlik Meslek Elemanının görevleri şunlardır:
- Yakın çevreyi gözetim altında tutarak sorumluluk verilen güvenli bölgede kurallara uyulmasını sağlar.
- Ziyaretçi ve personel giriş-çıkış kayıtlarını tutar.
- Refakat hizmetlerini yapar.
- Görev yerinde güvenliği sağlamak amacıyla arama yapar.
- Tanımlanmış alanların farklı amaçlarla kullanılmasını engeller.
- Olası suçu önlemek amacıyla çalışmalar yapar, suçluyu yakalar ve adalete teslim eder.
- Koruma ve güvenliğini sağladığı alanlara girmek isteyenleri duyarlı kapıdan geçirir.
- Bu kişilerin üstlerini dedektörle arar; eşyalarını X-ray cihazından veya benzeri güvenlik sistemlerinden geçirmelerini sağlar.
- Toplantı, konser, spor müsabakası, sahne gösterisi ve benzeri etkinliklerde; ayrıca cenaze ve düğün törenlerinde kimlik sorar.
- Etkinliklere ve törenlere katılan kişileri duyarlı kapıdan geçirir, üstlerini dedektörle arar ve eşyalarını X-ray cihazından veya benzeri güvenlik sistemlerinden geçirmelerini sağlar.
- Görev alanında, haklarında yakalama, tutuklama veya mahkûmiyet kararı bulunan kişileri yakalar ve arar.
- Yangın ve deprem gibi doğal afet durumlarında veya imdat istenmesi hâlinde görev alanındaki işyeri ve konutlara girer.
- Bu durumlarda tesislerde kimlik sorar, kişileri duyarlı kapıdan geçirir, üstlerini dedektörle arar ve eşyalarını X-ray cihazından veya benzeri güvenlik sistemlerinden geçirir.
- Genel kolluk kuvvetlerine derhal bildirmek şartıyla, aramalar sırasında suç teşkil eden, delil olabilecek veya suç teşkil etmemekle birlikte tehlike doğurabilecek eşyayı emanete alır.
- Terk edilmiş ve bulunmuş eşyayı emanete alır.
- Kişiyi, vücudu veya sağlığı bakımından mevcut bir tehlikeden korumak amacıyla yakalar.
- Olay yerini ve delilleri koruma altına alır.
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Kamera
- Telsiz
- Dedektör
- X-ray cihazı
- Diğer güvenlik ve savunma araç ve gereçleri
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Özel Güvenlik ve Koruma / Savunma ve Güvenlik Meslek Elemanı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Güvenilir olmak
- İş ayrıntılarına dikkat etmek
- Çabuk karar verebilmek
- Tedbirli olmak
- Olaylar karşısında sakin ve soğukkanlı davranabilmek
- Dikkatli, atak ve çevik olmak
- Cesur ve sorumluluk sahibi olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Meslek elemanı genellikle ayakta ve hareket hâlinde çalışır. Çevreyi gözlemleyerek görev yapar. Plan ve program yapan, kamera gibi güvenlik araçlarını kullanan savunma ve güvenlik meslek elemanı oturarak da çalışabilir.
Çalışılan mekâna göre ortam kalabalık veya sessiz, açık veya kapalı olabilir. Meslek elemanı birinci derecede insanlarla, olaylarla ve detaylarla ilgilidir. Çalışılan yer ve mekâna göre çalışma ortamı ve koşulları değişebilir.
Eğitimin verildiği yerler
Meslek eğitimi, meslek yüksekokullarının “Savunma ve Güvenlik” bölümünde verilmekteyken bölüm adının “Özel Güvenlik ve Koruma” olarak değiştirilmesi nedeniyle “Savunma ve Güvenlik” adıyla artık öğrenci alınmamaktadır.
Bu nedenle meslek eğitimiyle ilgili bilgiler, “Savunma ve Güvenlik” bölümü eğitiminin verildiği dönemde araştırılan bilgileri kapsamaktadır.
Ayrıca İstanbul Ticaret Odasının Meslek Eğitim Merkezinde ve özel güvenlik eğitimi veren şirketlerde “Özel Güvenlik ve Koruma Elemanı Yetiştirme Kursları” verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Lise veya dengi okul mezunlarının ÖSYM Başkanlığınca yapılan yükseköğrenime geçiş sınavına girmeleri gerekir. Adayların iki yıllık meslek yüksekokulunun “Savunma ve Güvenlik” programını tercih ederek yeterli puanı almaları gerekmektedir.
Kaynakta güvenlik ve savunma meslek elemanında aranan şartlar ayrıca şu şekilde belirtilmiştir:
- Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak
- En az lise veya dengi okul mezunu olmak
- 18 yaşını doldurmuş olmak
- Taksirli suçlar hariç olmak üzere ağır hapis veya altı aydan fazla hapis veyahut affa uğramış olsa bile devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar ile zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, emniyeti suiistimal, sahtecilik, hileli iflas veya istimal ve istihlak kaçakçılığı hariç kaçakçılık, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, devlet sırlarını açığa vurma, laf atma, sarkıntılık, ırza tasallut, ırza geçme, kız, kadın veya çocuk kaçırma ve alıkoyma, fuhşa teşvik, fuhuş için aracılık, uyuşturucu madde kullanma ve uyuşturucu madde kaçakçılığı suçlarından hükümlü bulunmamak
- Kamu haklarından yasaklı olmamak
- Görevin yapılmasına engel olabilecek vücut ve akıl hastalığı ile özürlü bulunmamak
- Özel güvenlik temel eğitimini başarıyla tamamlamış olmak
Eğitim süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 2 yıldır. Eğitim süresince mesleğin gerektirdiği nitelikler göz önünde bulundurularak teorik ve uygulamaya yönelik bilgiler verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara ön lisans diploması verilir.
Özel güvenlik görevlilerine valilikçe kimlik kartı verilir. Kimlik kartında görevlinin adı ve soyadı ile silahlı ya da silahsız olduğu belirtilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Dünyada olduğu gibi Türkiye’de de suç işleme oranlarındaki artış, terör olaylarının yaygınlaşması ve stratejik önem taşıyan sanayi tesislerinin büyük bölümünün özel sektöre geçmesi, güvenlik hizmetlerinin daha kapsamlı şekilde ele alınması gerekliliğini doğurmuştur.
Türkiye’de güvenlik hizmetleri veren kuruluşlar, dünya güvenlik sektöründeki gelişmelere paralel olarak makine ve teçhizat donanımına sahip olmuş, bu ekipmanların üretimi konusunda da yeni bir sanayi kolu ortaya çıkmıştır. Buna karşın, bu kuruluşlarda istihdam edilecek kalifiye personelin temini konusunda sıkıntılar yaşandığı belirtilmektedir.
Güvenlik sektöründeki personel ihtiyacı önceleri kolluk kuvvetlerinde görev yapıp ayrılmış veya emekli olmuş kişilerle karşılanırken, artan talepler karşısında bilgi ve deneyimi olmayan, çoğu zaman eğitim seviyesi yetersiz kişilerden de yararlanılmıştır. Günümüzde sektördeki gelişmeleri yakından takip eden ve personel eğitimine önem veren kuruluşlarda, meslek içi eğitimlerle elemanların yetiştirilmesi yoluna gidilmektedir.
Meslek elemanları kamu ve özel sektöre ait çeşitli bölümlerin savunma ve güvenliğini korumak amacıyla görev alabilir. Çalışabilecekleri yerler ve organizasyonlar arasında şunlar bulunur:
- Kreşler
- Okullar
- Hastaneler
- Metrolar
- Havaalanları
- Şirket merkezleri
- Fabrikalar
- Fuarlar
- Sergiler
- Açıkhava konserleri
- Festivaller
- Konferanslar
- Kurum ve kuruluşlara ait diğer merkezler ve organizasyonlar
Kaynakta, 26.06.2004 tarihli ve 25504 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ile özel güvenlik şirketlerinin sayısının arttığı belirtilmektedir. Meslek elemanları bu şirketlerin personeli olarak, şirketlerin koruma görevini üstlendiği kuruluşlarda çalışabilir.
Yabancı dil bilmek meslek için avantaj teşkil eder. Ayrıca kişi kendisine ait güvenlik şirketi kurabilir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Öğrenciler eğitimleri süresince Kredi ve Yurtlar Kurumunca verilen öğrenci kredisinden ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının sağladığı kredi ve burs olanaklarından yararlanabilirler.
Eğitim sonrası
İşyerinin ücret politikasına göre değişmekle birlikte, özel sektörde yeni işe başlayan bir eleman ortalama olarak asgari ücretle işe başlamaktadır.
Özel güvenlik şirketleri, istihdam ettikleri özel güvenlik görevlilerinin üçüncü kişilere verecekleri zararların tazmini amacıyla özel güvenlik mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Ön lisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı’nda (DGS) başarılı oldukları takdirde ÖSYS kılavuzunda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
Meslek elemanları çalıştıkları işyerindeki çalışma ve başarılarına göre güvenlik şefi veya güvenlik müdürü olabilirler.
Benzer meslekler
Kaynakta benzer meslekler şu şekilde sıralanmıştır:
- Polis Memuru
- Astsubay
- Subay
- Uzman Çavuş
Ek bilgiler
Özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler ile özel güvenlik şirketlerinde ve özel güvenlik eğitimi verecek kurumlarda yönetici olarak çalışacaklar hakkında valilikçe güvenlik soruşturması yapılır.
Soruşturma sonucu olumlu olanlara, özel güvenlik temel eğitimini başarıyla bitirmiş olmak şartıyla valilikçe beş yıl süreli çalışma izni verilir. Ateşli silah taşımayacak özel güvenlik görevlileri hakkında sadece arşiv araştırması yapılır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması bir ay içinde tamamlanır.
Göreve başlayan özel güvenlik görevlileri işveren tarafından on beş gün içinde valiliğe bildirilir. Çalışma izninin yenilenebilmesi için güvenlik soruşturmasının olumlu olması ve Kanunda belirtilen özel güvenlik yenileme eğitiminin başarıyla tamamlanması zorunludur. Özel güvenlik görevlilerinde aranan şartlardan herhangi birinin kaybedilmesi hâlinde çalışma izni iptal edilir.
Genel kolluk kuvvetinden emekli olanlar ile en az beş yıl fiilen bu görevde çalıştıktan sonra kendi istekleriyle görevinden ayrılmış olanlarda, görevlerinden ayrıldıkları tarihten itibaren beş yıl süreyle özel güvenlik temel eğitimi şartı aranmaz.
Özel güvenlik görevlilerine valilikçe kimlik kartı verilir. Kimlik kartı, görev alanı ve süresi içinde herkes tarafından görülebilecek şekilde yakaya takılır. Üzerinde kimlik kartı olmayan özel güvenlik görevlileri, Kanunun 7. maddesinde sayılan yetkileri kullanamazlar.
Herhangi bir sebeple görevinden ayrılan özel güvenlik görevlileri işveren tarafından on beş gün içinde valiliğe bildirilir. Özel güvenlik görevlileri görev alanı içinde ve süresince üniforma giyerler. Görevin ve işyerinin özelliği nedeniyle gerekli görülen hâllerde komisyon izin verirse sivil kıyafetle görev yapılabilir.
Meslekte can güvenliğini tehdit eden unsurlarla karşılaşılabilir. Tehlike ve olası tehlikelerin önlenmesi ve savunma güvenliğinin sağlanmasıyla görevli kişi, olay sırasında riskli olay, kişi ve eylemlere maruz kalabilir. Buna karşı önlem almakla sorumludur.
Eğitim ve öğretim kurumlarında, sağlık tesislerinde, talih oyunları işletmelerinde ve içkili yerlerde silahlı özel güvenlik görevlisi çalıştırılmasına izin verilmez. Özel güvenlik görevlileri özel toplantılarda, spor müsabakalarında, sahne gösterilerinde ve benzeri etkinliklerde silahlı olarak görev yapamazlar.
Koruma ve güvenlik hizmetinde kullanılacak silah ve teçhizat, ilgili kişi veya kuruluş tarafından temin edilir. Özel güvenlik şirketleri ateşli silah alamaz ve bulunduramaz. Ancak özel güvenlik şirketlerine para ve değerli eşya nakli ile geçici süreli koruma ve güvenlik hizmetlerinde kullanılmak üzere; özel güvenlik eğitimi veren kurumlara ise silah eğitiminde kullanılmak üzere, komisyonun kararı ve valinin onayı ile silah alma, kullanma ve taşıma izni verilebilir.
Özel güvenlik görevlileri yetkilerini yalnızca görevli oldukları süre içinde ve görev alanlarında kullanabilir. Silahlarını görev alanı dışına çıkaramazlar. İşlenmiş bir suçun sanığının veya suç işleyeceğinden kuvvetle şüphe edilen kişinin takibi, dışarıdan yapılan saldırılara karşı tedbir alınması, para ve değerli eşya nakli, kişi koruma ve cenaze töreni gibi güzergâh ifade eden durumlarda güzergâh boyu görev alanı sayılır. Görev alanı, zorunlu hâllerde komisyon kararıyla genişletilebilir.
Zor kullanma ve yakalama yetkilerinin kullanılmasını gerektiren olaylar en seri vasıtayla yetkili genel kolluğa bildirilir. Yakalanan kişi ve zapt edilen eşya genel kolluğa teslim edilir.
Kaynakta, 22 Temmuz 1981 tarihinde yürürlüğe giren 2495 sayılı “Bazı Kurum ve Kuruluşların Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkında Kanun” kapsamında pek çok özel güvenlik şirketinin kurulduğu belirtilmektedir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
