Tanım
Satış Elemanı / Danışmanı; satış öncesi hazırlık yapan, müşterilerle görüşen, satış sonrası işlemleri kontrol eden, stok faaliyetlerini yürüten ve bunlarla ilgili belgeleri düzenleyen kişidir.
Görevler
Satış Elemanı / Danışmanı, iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yerine getirir:
- Satış öncesi hazırlık yapar.
- Müşterilerle görüşür ve satış işlemlerini takip eder.
- Satış sonrası işlemleri kontrol eder.
- İşletmenin ihtiyacı olan mal ve hizmetler için piyasa araştırması yapar.
- İşletmeye alınan ürünlerin depoya teslim edilmesini sağlar.
- İhtiyaçlar ve stoklar konusunda bilgi alır.
- Satın alınacak mal ve hizmetlerin miktarını, kalitesini, maliyetini, teslim tarihlerini ve diğer sözleşme şartlarını araştırır.
- Depoya gelen malları sayarak teslim alır.
- Depodan istenilen malları sayarak zamanında teslim eder.
- Ürünün stok kontrolünü ve takibini yapar.
- Satılacak malları türlerine göre sınıflandırır.
- Kullanılamaz ya da defolu durumdaki malları sınıflandırır ve ilgili birimlere gönderir.
- Satışa sunulacak malların kayıtlarını tutar.
- Malları raflara yerleştirmeye ve vitrin düzenlemeye yardımcı olur.
- Satılan malların fatura veya fişini düzenler.
- Günlük satılan malların dökümünü yapar ve satış cirosunu hesaplar.
- Raflardaki malların durumunu kontrol eder.
- Müşteri ihtiyaçlarını saptar.
- Yeniliklerden müşterileri haberdar eder.
- Ürünü tanıtıcı materyalleri müşteriye götürür.
- Müşterileri ürünü satın almaya yönlendirir.
- Ürünün kullanımı, ödeme şartları ve fiyatı konusunda müşteriyi bilgilendirir.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Satış Elemanı / Danışmanı, sattığı malzemeye göre değişik nesnelerle çalışır. Çalışmaları sırasında çeşitli ürünlerden ve satış fişlerinden yararlanır.
Kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bilgisayar
- Yazar kasa
- POS makinesi
- Faks
- Telefon
- Çeşitli ürünler
- Satış fişi
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Satış Elemanı / Danışmanı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Hoşgörülü ve özgüvenli olmak
- Sabırlı ve dikkatli olmak
- Dış görünüşüne önem vermek
- İkna ve başkalarını etkileme becerisine sahip olmak
- Etkili iletişim becerisine sahip olmak
- Sorumluluk sahibi olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Satış danışmanlarının çalışma ortamı, sattıkları ürünün türüne göre değişir. Örneğin, inşaat malzemesi satan bir işyeri tozlu olabilirken gözlük satan bir işletme çok temiz olabilir.
Perakende satış elemanları çalışmalarında birinci derecede insanlarla ilgilenir. Çalışırken müşterilerle ve diğer çalışanlarla iletişim hâlindedir.
Bu meslekte çalışan kişiler, işletmenin faaliyet gösterdiği çeşitli bölgelerde bulunan mağazalarda ve ofislerde sabit ve açık mekânlarda aktif olarak çalışabilir. Bölgeler arası seyahatlerde otomobil kullanmaları da gerekebilir.
Çalışma yoğunluğu özel günlere ve mevsimlere bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, meslekî ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Pazarlama ve Perakende alanı “Satış Danışmanlığı” dalında verilir.
Yeterli sayıda başvuru olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinde de Pazarlama ve Perakende alanı “Satış Elemanlığı” dalında eğitim verilebilir.
Eğitime giriş koşulları
Meslek eğitimine giriş için şu koşullar aranır:
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri ve alanın temel ortak kazanımlarını içeren meslek dersleri 9. sınıfta verilir. Öğrenci yıl sonunda dal veya mesleğini belirler.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal veya meslek seçimi yapılır.
- Dal veya mesleğe ait kazanımları içeren dersler 10, 11 ve 12. sınıflarda verilir.
- Başarı düzeyi iyi olanlar, akademik destek dersleri içeren programı tercih etme hakkına sahiptir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere “Meslek Lisesi” diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerde bağımsız işyeri açma belgesi de verilebilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Satış danışmanlarının orta ve büyük ticarethanelerde çalışma olanakları vardır. Süper ve mega marketlerin ortaya çıkışı, nitelikli eleman ihtiyacını da artırmaktadır.
Özellikle büyük illerde ve turistik yörelerde iş bulma olanağı fazladır. Seyahati gerektiren işlerde sürücü belgeli elemanlar daha avantajlı durumdadır.
Satış Elemanı / Danışmanı olarak çalışanlar ayrıca kendi işyerlerini de açabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince kazanç
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere ücret verilir. Ücret, asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olamaz.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası kazanç
Çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir.
Bazı işyerlerinde yüzde usulü ve prim şeklinde ödeme de yapılabilir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Pazarlama ve Perakende alanı “Satış Danışmanlığı” dalının devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans programları tercih edildiğinde ek puan verilir.
Teknoloji Fakültelerinin, Sanat ve Tasarım Fakültelerinin ve Turizm Fakültelerinin mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları (M.T.O.K.) mezunlarına ayrılan kontenjanları tercih edildiğinde öncelikli olarak yerleştirme yapılır.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilir.
Meslekte uzmanlaşma ve yükselmeyi sağlayan; tecrübe veya ek bilgi ve beceri kazandıran kurs, seminer ve hizmet içi eğitim gibi olanaklarla nitelik artışı sağlanabilir.
İş hayatında ilerleme
Tecrübe ve yeteneğe göre bölüm sorumlusu veya satış sorumlusu olunabilir.
Benzer meslekler
- Perakende Satış Elemanı (Tezgâhtar)
- Satıcı (toptan ticaret)
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgi bulunmamaktadır.
Kaynakça
- Milli Eğitim Bakanlığı Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü internet sitesi: www.etogm.meb.gov.tr
- Meslek elemanları
- İlgili eğitim kurumları
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
