Tanım
Şarküteri, bakkal ve gıda pazarlarında müşteriye ürünü tanıtan ve satmaya çalışan kişidir.
Görevler
- Satışa sunulacak malları teslim alır, mal giriş kayıtlarını tutar ve etiketler.
- Malları raflara yerleştirir, vitrin düzenlemesine yardımcı olur.
- Satılacak malları cins, kalite ve fiyatlarına göre sınıflandırır.
- Koku gibi özelliklerle birbirini etkileyebilecek ürünlerin yan yana bulunmamasına dikkat eder.
- Özürlü veya kullanılmaz durumdaki malları ilgili birimlere gönderir.
- Müşteriyi psikolojik olarak etkilemeye çalışır ve müşteriyi satın almaya teşvik eder.
- Müşteri şikâyetlerini dinler ve durumu ilgililere bildirir.
- Satılan malın satış fişini düzenler.
- Her gün satılan malların dökümünü yapar, günlük satış cirosunu hesaplar ve satış fişlerini mal çıkış defterine işler.
- Mal stoklarını kontrol eder.
- Bir sonraki satış günü için ne kadar satış yapılabileceğini ilgililere bildirir ve buna göre depodan mal getirir.
- Bozuk ve kullanma süresi geçmiş malları ayırarak ilgili birimlere gönderir.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
- Satılan ürünün cinsine göre mekanik veya elektronik ölçü ve tartı aletleri.
- Ürünü tanıtıcı broşür ve kataloglar.
- Hesap makinesi.
- Fatura ve sevk irsaliyesi.
- Yazar kasa.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Şarküteri, Bakkal ve Gıda Pazarları Satış Elemanı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Sabırlı olmak.
- İnsanlarla iyi ilişkiler kurabilmek ve girişken olmak.
- El becerisine sahip olmak.
- Tertipli ve düzenli olmak.
- Birçok şeye aynı anda dikkat edebilmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Şarküteri, bakkal ve gıda pazarlarında temiz ve düzenli bir ortamda satış yapılır. Günün erken saatlerinden geç saatlerine kadar ve genellikle hafta sonları da dâhil olmak üzere uzun bir çalışma süresi mevcuttur.
Çalışma yoğunluğu özel günlere ve mevsimlere bağlı olarak artabilir veya azalabilir. Meslek elemanları çalışmalarında birinci derecede insanlarla ilgilenir.
İş genellikle ayakta durmayı gerektirir. Bu nedenle meslek üyeleri arasında bel rahatsızlığı ve varis gibi hastalıklar görülebilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleki eğitim, yeterli müracaat olması durumunda tüm mesleki eğitim merkezlerinde verilmektedir. Önceki uygulamada “Pazarlama ve Perakende Satış Elemanlığı” alanının “Şarküteri, Bakkal ve Gıda Pazarları Satış Elemanlığı” dalında eğitim verilirken, yeni uygulamaya göre “Pazarlama ve Perakende” alanının “Satış Elemanlığı” dalında eğitim verilmektedir.
Dosyada yer alan bilgiler, eğitimin verildiği tarihte araştırılan bilgileri kapsamaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için şu koşullar aranır:
- En az ortaokulu tamamlamış olmak ve açık lise veya açık meslek liselerinden birine kayıt yaptırmış olmak.
- Bünye ve sağlık durumunun mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olması.
- 14 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olmak.
- 19 yaşından gün almış olanlardan daha önce çıraklık eğitiminden geçmemiş olanlar, yaşlarına ve eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak ve işveren ile çıraklık sözleşmesi imzalamak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretim mezunu olanlarda 2 yıl, lise veya daha üst düzeyde genel eğitim görmüş olanlarda ise 1 yıldır.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'na göre meslek liselerinin öğrencileri teorik eğitimlerini haftada iki gün okulda, pratik eğitimlerini haftada üç gün işletmelerde yaparlar. Mesleki eğitim merkezlerinde ise haftanın 1 günü mesleki eğitim merkezlerinde teorik eğitim, diğer günler işyerlerinde pratik ve uygulamalı eğitim görülür.
Kalfalık ve ustalık meslek dersleri
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur.
Meslek derslerinde şu konular hakkında bilgi verilir:
- Kullanılan makine, teçhizat, araç ve gereçlerin tanıtılması.
- Araç ve gereçlerin tekniğe uygun olarak kullanılması.
- Araç ve gereçlerin temizlik ve bakımlarının yapılması.
- Norm yazı yazma.
- Serbest elle ve takım kullanarak meslekle ilgili çizimlerin yapılması.
- Çizimi tamamlanmış plan ve projelerin okunması.
- İşletme bilgisi.
- İş güvenliği.
Teorik olarak verilen bilgilerin yanında işyerinde, usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Çıraklık eğitimini tamamlayanlara, eğitim sonunda katıldıkları kalfalık sınavında başarılı olmaları hâlinde “Kalfalık Belgesi” verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Şarküteri, bakkal ve gıda pazarlarının yanı sıra büyük marketlerde de çalışabilirler.
Hizmetler sektöründe yaşanan gelişmeye paralel olarak ve insanların düzenli bir geliri olmasa da tüketmek zorunda oldukları ürünlerin satışının yapıldığı bir meslek olması nedeniyle iş bulma olanağı yüksektir.
Meslek elemanı başka bir kişi ya da gıda işletmesinde çalışabileceği gibi kendine ait işyeri de açabilir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere, asgari ücretin net tutarının aşağıdaki oranlarından az olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30.
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15.
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30'u.
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12'nci sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50'si.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Mesleki eğitimlerini tamamlayan elemanlara, işyerinin ücret politikalarına paralel olarak değişik sistemlerde ücret ödenebilir.
İşe ilk girişte genellikle asgari ücret uygulanır. Gösterilen performansa ve işyerinin niteliğine göre ücret artışları söz konusu olabilir. Ayrıca işyerinin durumuna göre kazanç sayılabilecek yemek, servis ve başka olanaklardan da faydalanabilirler.
Kendi işinde çalışan bir meslek elemanı ile bir işverenin yanında çalışanın kazançları farklıdır. Kaynak dosyada bunun dışında sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki eğitim merkezlerinden kalfa olarak mezun olanlar bir işyerinde çalışıp aynı zamanda teorik eğitimlerine de devam edebilirler.
İlköğretim, yani ortaokul, mezunu kalfa ve ustalar mesleki ve teknik açık öğretim lisesine devam ederek meslek lisesi diploması alabilirler. Meslekte ustalık eğitiminin çalışma süresi 2 yıldır.
İş hayatında ilerleme
Meslekte usta ve usta öğretici unvanlarına yükselmek mümkündür.
Ustalık belgesine sahip olanlar veya bu kişileri işyerlerinde çalıştıranlar bağımsız işyeri açabilirler. Ayrıca işyerinde çırak çalıştırılması için “Usta Öğretici” belgesine sahip bir çalışanın olması zorunludur.
Benzer meslekler
- Perakende Satış Elemanı (Tezgahtar)
- Su ve Deniz Ürünleri Satış Elemanı
- Meyve ve Sebze Satış Elemanı
- Tarım Ürünleri Satış Elemanı
- Tıbbi Araçlar ve Malzemeleri Satış Elemanı
- Kırtasiye ve Kitap Satış Elemanı
- Saat, Elektrikli Aletler ve Elektronik Araçlar Satış Elemanı
- Mobilya Satış Elemanı
Ek bilgiler
Meslek elemanı:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- MEB Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü, Mesleki Teknik Eğitim Merkezi Şarküteri, Bakkal ve Gıda Maddeleri Satış Elemanı eğitim programı.
- Meslek elemanları.
- Meslek kuruluşları.
- 3308 sayılı Kanun.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları.
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.