Tanım
Sac İşçisi; sac, teneke gibi metal levhalardan masa, dolap, ticari mutfak, banyo kazanı, su deposu, soba ve aspiratör gibi eşyaların bazı parçalarını üreten, şekillendiren ve yerine takan kişidir.
Görevler
Sac İşçisi, iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak yürütür.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- İş projelerini ve montaj resimlerini inceler.
- İşin yapılması için gerekli malzeme listesini çıkarır ve siparişlerini verir.
- İşin yapılmasını planlar.
- Kullanılacak metali seçer.
- Resme veya projeye uygun ölçü alır.
- Metali açınımına göre markalar ve uygun şekilde keser.
- Metali gerekli şekilde kıvırarak şekillendirir.
- Matkap veya zımba ile delik açar.
- Parçaları kaynak, lehim, cıvata, perçin ya da diğer metallerle birleştirir.
- Birleştirilen parçaların yüzeylerini düzeltir.
- Metalin şekil bozukluğunu önlemek ve dayanıklılık sağlamak için gerekli önlemleri alır.
- Teknik kuralları uygular.
- Kaynak ağzı, flaş ve armatür yerlerini açar.
- Gerektiğinde kullanılan cihaz ve donanımın bakım ve onarımını yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Sac İşçisinin kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Oksijen, asetilen veya bütan takımları
- Karmaşık ve otomatik sac kesme cihazı ve donanımı
- Seyyar ve otomatik sac kesme cihazı ve donanımı
- Plazma kesici alet
- Elektrikli sac kesme cihazı ve donanımı
- Matkap tezgâhı ve masa matkabı
- Kenet makinesi
- Kordon makinesi
- Ayaklı silindir makinesi
- Zımpara taşı
- Nokta kaynak makinesi
- Elektrik kaynak postası
- Eksantrik ve hidrolik pres
- Dikiş kaynak makinesi
- Zımbalar
- Kılavuzlar
- Tornavidalar
- Cetveller
- Pergeller
- Gönyeler
- Çeşitli el aletleri
- Şeritmetre
- Mıknatıs
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Sac İşçisi olmak isteyen kişilerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Gözünü ve elini eşgüdüm halinde kullanabilmek
- El becerisine sahip olmak
- Dikkatli olmak
- Odaklanabilmek
Çalışma ortamı ve koşulları
Sac İşçisi, eşyanın yapımı aşamasında atölyelerde, yapılan eşyanın yerine takılması aşamasında ise binalarda görev yapar.
Çalışma ortamı biraz kirli ve gürültülüdür. Sac İşçisi görevini genellikle ayakta yürütür. Montaj aşamasında eğilme ve diz çökme gibi hareketleri yapması gerekebilir.
Sac İşçisi daha çok malzeme ve aletlerle çalışır. Meslektaşları ve müşterilerle iletişimde bulunur. Çalışmalarını genellikle yalnız yürütür; zaman zaman grup halinde çalışma da söz konusudur.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinde verilir.
Eğitim, Metal Teknolojisi alanının “Sac İşleri” dalında kalfalık ve ustalık eğitimleri şeklinde gerçekleştirilir.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olmak
- Zorunlu eğitim çağında bulunmak
- Eğitim seviyesine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir durumda olmak
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması
- Gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla bu durumu belgelendirmek
- 14 yaşını doldurmuş olmak
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak
- İşveren ile çıraklık sözleşmesi imzalamak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Mesleğin seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde gerçekleştirilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında, işyerinde usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi verilir. 12. sınıfı başarıyla tamamlayanlar ise ustalık belgesi alır.
Fark derslerini tamamlayanlar ayrıca meslek lisesi diploması ve mesleğiyle ilgili işyeri açma belgesi alabilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Sac İşçisi üretim aşamasında atölyelerde, ürünün yerine takılması aşamasında ise binalarda çalışır.
Sac İşleri mesleği yeni teknolojik gelişmelere paralel olarak gelişmektedir. İnşaatçılıkta yeni kullanılmaya başlanan demir kalıpçılık, hızla gelişen güneş enerjisi ve su ısıtma sistemleri gibi alanlar mesleğin gelecekte daha fazla çalışma olanağına sahip olabileceğini göstermektedir.
Sac İşçileri, diğer meslekler için ara ürünler de ürettiğinden mesleğin geçerliliği artmaktadır. Kaynak dosyada, iyi yetişmiş bir eleman için yakın gelecekte iş bulma sorunu olmayacağı belirtilmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki tutarlardan az olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30'u
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15'i
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30'u
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12’nci sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50'si
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Eğitim sonrası ücret, işletmelerde çalışan kişinin tecrübesine ve işe karşı olan ilgisine bağlı olarak farklılık gösterir.
Kişi kendi işyerini açarsa kazanç daha yüksek olabilir. Bununla birlikte kazanç durumu; işyerinin bulunduğu bölgeye, alınan sorumluluklara ve çalışanların niteliğine göre farklılık gösterebilir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih etmeleri durumunda ek puan verilir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilir.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Sac İşçileri bağımsız işyeri açabilir.
Benzer meslekler
Sac İşçiliği ile benzerlik gösteren meslekler şunlardır:
- Soğuk demirci
- Kaynakçı
- Sıcak demirci
- Kaportacı
- Bakır işlemecisi
- Alüminyum doğramacı
- Tenekeci
- Lehimci
- Metal levha işlemecisi
Ek bilgiler
Kaynak metinde bu başlık altında ayrıca bir bilgi yer almamaktadır.
Kaynakça
- T.C. Milli Eğitim Bakanlığı “Sac İşleri” Çıraklık ve Kalfalık Eğitim Programı
- Ortaokul Öğrencilerini Mesleğe Hazırlama Rehberi, Nizamettin Bekar, 1989, Ankara
- Türk Metal Sanayicileri (MESS) “Metal Sanayii İş Gruplandırma Sistemi”
- Metal Levha İşçiliği İİBK Genel Müdürlüğü Yayın No: 181, Ankara, 1985
- Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü “Türk Meslekler Sözlüğü”, Yayın No: 173, Ankara, 1983
- Meslek elemanları
- 4702 Sayılı Kanun
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Sac İşçiliği mesleği hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
