Tanım
Raylı Sistemler Yol Teknisyeni; demiryolu üstyapı ve altyapı elemanları, yapı ve tesisler, sinyalizasyon, haberleşme ile enerji temini ve raylı sistemlerde kullanılan araçların bakımını, onarımını, kontrollerini, keşif ve metrajını yapan kişidir.
Görevler
Raylı Sistemler Yol Teknisyeni, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak aşağıdaki görevleri yapar:
- İş organizasyonu yapar.
- Rayları, ray bağlantılarını ve ray yastıklarını kontrol eder.
- Raylı sistemlerde mevcut hattın tekniğine uygun olarak bakım, onarım ve korunmasını yapar.
- Teknik resim ve yol proje çizimlerini yapar.
- Mevcut resimleri okuyup yolu oluşturan parçaların yerlerini, görevlerini ve işlevlerini yorumlar.
- Elektrik-elektronik, ölçme ve temel mekanik uygulamalarını tekniğine uygun şekilde yapar.
- Talimat ve yönetmeliklerine uygun şekilde tren trafiğini yönetir.
- Güvenli bir trafik akışı için gerekli kontrolleri yapar.
- Trenleri hazırlar, manevra ve muayene işlemlerini yapar.
- Yapılan çalışmaları sürekli inceleyerek üstlerine bilgi verir.
- Yapım ve bakım sonrası kalite kontrol işlerini yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Yol inşası için yol makineleri:
- Ray döşeme makinesi
- Balast serme ve temizleme makinesi
- Buraj makinesi
- Ray kesme makinesi
- Ray delme makinesi
- Ray
- Travers
- Bağlantı elemanları
- Kişisel koruyucu donanım
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Raylı Sistemler Yol Teknisyeni olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Fizik ve matematik dersleri gibi sayısal alanlarda başarılı olmak
- Mekanik yeteneğinin gelişmiş olması
- Ağır tabiat koşullarına dayanıklı olmak
- Sorumluluk sahibi, dikkatli ve tedbirli olmak
- Dinamik olmak
- Takım çalışmasına yatkın olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Raylı Sistemler Yol Teknisyenleri genellikle açık ortamlarda ve arazilerde çalışırlar. Bakım ve onarım merkezlerinde kapalı alanlarda da görev yapabilirler.
Çalışmalarını soğuk, sıcak ve yağışlı hava koşullarında sürdürebilirler. Çalışmaları sırasında diğer çalışanlarla iş birliği hâlinde olurlar.
Günün her saatinde ve resmî tatil günlerinde çalışma söz konusu olabilir. Meslek yoğun dikkat gerektirir. Bu nedenle iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyma konusunda mutlak bir duyarlılık ve dikkat gerekmektedir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Raylı Sistemler Teknolojisi Alanı, Raylı Sistemler Yol dalında verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleki eğitime giriş için aşağıdaki koşullar aranır:
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan ve dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri ve alanın temel ortak kazanımlarını içeren meslek dersleri 9. sınıfta verilir. Öğrenci, yıl sonunda dal veya mesleğini belirler.
-
- sınıfın sonunda dal veya meslek seçimi yapılırken bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınır.
- Dal veya mesleğe ait kazanımları içeren dersler 10, 11 ve 12. sınıflarda verilir.
- Başarı düzeyi iyi olanlar, akademik destek derslerini içeren programı tercih etme hakkına sahiptir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilmektedir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilmektedir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerde bağımsız işyeri açma belgesi de verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Raylı Sistemler Yol Teknisyenleri, TCDD Taşımacılık Genel Müdürlüğünün bakım ve onarım merkezlerinde görev yaparlar. Özel sektör bakım ve onarım merkezlerinin açık ve kapalı alanlarında da çalışabilirler.
Özellikle büyük şehirlerde belediyelerin işletmesinde bulunan hafif raylı sistemler ve tramvay toplu taşıma hatlarının uzunlukları sürekli artmakta ve bu alanda yatırımlar yapılmaktadır.
Raylı sistemler alanından mezun olanlar aşağıdaki çalışma alanlarında iş imkânı bulabilir:
- Belediyelere bağlı hafif raylı sistem işletmeleri
- Tramvay işletmeleri
- Çeşitli metro ulaşım hizmetleri
- Raylı sistemler sektörüne yeni girmeye başlayan özel kurum ve kuruluşlar
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere, asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olmamak üzere ücret verilir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre ücret alırlar.
Özel sektörde ise çalışanların asgari ücret ile başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Raylı Sistemler Yol bölümünden mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans programlarını tercih etmeleri hâlinde ek puan verilmektedir.
Teknoloji Fakültelerinin, Sanat ve Tasarım Fakültelerinin, Turizm Fakültelerinin ve mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları (M.T.O.K.) mezunlarına ayrılan kontenjanlar tercih edildiğinde öncelikli olarak yerleştirme yapılmaktadır.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Meslekte uzmanlaşma ve yükselmeyi sağlayan, tecrübe veya ek bilgi ve beceri kazandıracak kurs, seminer ve hizmet içi eğitim gibi olanaklar aracılığıyla nitelik artışı sağlanabilir.
İş hayatında ilerleme
Raylı Sistemler Yol Teknisyenleri, çalıştıkları işyerinde bilgi ve tecrübelerine göre üst görevlere yükselebilirler. Unvan almak açısından üst öğrenimi tamamlamak önemlidir.
Benzer meslekler
- Raylı Sistemler Araç Teknisyeni
- Raylı Sistemler Elektrik Elektronik Teknisyeni
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu başlık altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Türk Meslekler Sözlüğü
- 3308 Sayılı Kanun
- Mesleki Yeterlilik Kurumu: www.myk.gov.tr
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara ve kurumlara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: meslegimhayatim.meb.gov.tr
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: osym.gov.tr
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.