Tanım
Raylı Sistemler Makinistlik Teknikeri, yolcu veya yük taşıyan elektrikli, buharlı ve dizel motorlu demiryolu lokomotiflerinin işletilmesinden, sürülmesinden, sevk ve idaresinden sorumlu kişidir.
Görevler
Raylı Sistemler Makinistlik Teknikeri iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Lokomotifin mekanik aksamını kontrol edip gerekli emniyet önlemlerini almak.
- Treni seyir esnasında kontrol etmek.
- Seyir emniyet kurallarına riayet etmek.
- Seyir halinde meydana gelen küçük arızaları gidermek.
- Yolculuk bitiminde rapor tutmak.
- Gidiş-geliş, saat, raylar ve çevresinde meydana gelen arızayı trafik kontrolörlerine bildirmek.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Lokomotif (buharlı, dizel, elektrikli, dizel-elektrikli)
- Telsiz
- Hareket modelleri
- Tornavida, pense ve anahtar takımları
- Vukuat defteri (ortaya çıkan sorunların yazıldığı defter)
- El feneri
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Raylı Sistemler Makinistlik Teknikeri olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekmektedir:
- Dikkatli ve soğukkanlı olmak
- Psikomotor yeteneğinin yüksek olması
- Duyma ve işitme yetisinin yüksek olması
- Sorumluluk duygusunun yüksek olması
- Sayısal işlem yeteneğine sahip olmak
- Ölçme ve tahmin edebilme gücüne sahip olmak
- Coğrafya, yer ve yön algısına hâkim olmak
- Programlı çalışmayı sevmek
- Etkili iletişim kurma becerisine sahip olmak
- El, ayak ve gözleri eş güdümlü kullanabilmek
- Ekip çalışmasına yatkın olmak
- Hızlı ve doğru karar verebilmek
- Uyarıcılara çabuk tepki verebilmek
Çalışma ortamı ve koşulları
Raylı Sistemler Makinistlik Teknikerleri devamlı seyahat etme durumları sebebiyle esnek çalışma saatlerine sahip olabilir. Vardiyalı çalışma, gece çalışması ve nöbet tutma gibi görevleri üstlenirler.
Kapalı bir Cer içerisinde saatlerce yolculuk yapılmasına bağlı olarak yüksek sıcaklığa veya çok soğuğa, toza, kokuya ve gürültüye maruz kalabilirler.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, meslek yüksekokullarının Raylı Sistemler Makinistliği bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS (Yüksek Öğretim Kurumları Sınavı) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak gerekir.
Meslek liselerinin YKS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, Raylı Sistemler Makinistliği ön lisans programlarına geçerken ek puan almaktadır.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 2 yıldır. Eğitim süresince mesleğin gerektirdiği nitelikler göz önünde bulundurularak mesleki dersler ağırlıklı olmak üzere genel kültür dersleri de alınmaktadır.
Eğitim kapsamında alınan derslerden bazıları şunlardır:
- Raylı Sistem Bilgisi
- Topografya
- Tren Mekaniği
- Statik Mukavemet
- Çeken Çekilen Araçlar
- Raylı Sistem Trafiği
- Elektrik Makineleri
- Telekomünikasyon Tekniği
- Kent İçi Raylı Ulaşım Sistemleri
- Yol Bilgisi ve İşaretler
- Tren Kullanma Teknikleri
- Haberleşme Teknikleri
- Tren Dinamiği
- Fren Tekniği
Eğitim sürecinde kazanılan teorik bilgi ve deneyimleri pekiştirmek için staj yapma zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarı ile tamamlayanlara Ön Lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Ülkemizde özellikle yeni kentleşme modellerinde raylı taşımacılığın önem kazanmasıyla birlikte demiryolları da gelişmektedir. Bu alanda eğitilmiş insan gücüne duyulan ihtiyaç da artarak devam etmektedir.
Raylı Sistemler Makinistlik Teknikerleri gerek kamuda gerekse özel sektörde iş bulma olanaklarına sahiptir. Raylı sistemler sektöründe hizmet veren şu kurum ve kuruluşlarda çalışabilirler:
- TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü
- Şeker fabrikaları
- Demir çelik fabrikaları
- Özel demiryolu şirketleri
- Şehir içi raylı sisteme sahip belediyeler
- Kendi içinde lojistik sistemi olan büyük fabrikalar
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Öğrenciler eğitimleri süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün vermiş olduğu öğrenim kredisinden ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum veya kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler tabi olunan mevzuata göre maaş alırlar.
Özel sektörde ise çalışanların ücret ve kazanç durumu; çalışılan iş yerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Raylı Sistemler Makinistliği ön lisans programını başarıyla bitirenler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı'nda (DGS) başarılı oldukları takdirde kılavuzda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
Mezunlar işe makinist yardımcısı olarak başlamaktadır. Belirli bir süre sonra hizmet içi eğitimden geçirilerek makinistlik unvanını almaktadır.
Yapılan eğitim ve kurslar sayesinde kişi, baş makinistliğe kadar yükselebilmektedir.
Benzer meslekler
- Tramvay Metro Sürücüsü (Vatman)
Kaynakça
- Meslek elemanları
- www.hbgom.meb.gov.tr adresli web sayfası
- www.myk.gov.tr adresli web sayfası
- Anadolu Üniversitesi Ulaştırma Meslek Yüksekokulu
- YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- ÜNİ-VERİ: https://www.cbiko.gov.tr/projeler/uni-veri
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: https://www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri/Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, iş yerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.