Tanım
Psikolog; insan ve hayvan davranışlarını, zihinsel süreçlerini, yapı ve süreçlerini gözlem ve deney gibi bilimsel yöntemleri kullanarak inceleyen kişidir. Davranış bozukluklarının ve gelişim sorunlarının teşhis ve tedavisi yönünde faaliyetlerde bulunur.
Görevler
Psikolog, iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun biçimde yürütür. Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Doğum öncesi dönemden başlayarak çocukluk, gençlik, yetişkinlik ve yaşlılık dönemlerindeki zihinsel ve fiziksel gelişim süreçlerini inceler.
- Yaşa bağlı davranış değişikliklerinin tanımlanması, açıklanması ve ölçülmesiyle ilgilenir.
- Organik süreçlerin davranış, düşünce ve duygular üzerindeki etkisini inceler.
- Biyolojik sistemler ile zihnin işlevi ve davranış arasındaki ilişkiyi inceler.
- Beynin biyokimyasal mekanizmalarını ve beyin mekanizmalarının işlevlerini araştırır.
- Kimyasal ve fiziksel değişikliklerin davranışlara ve duygulara etkisini araştırır.
- Öğrenme, bellek, duyum, algı, biliş, güdü ve duygular gibi süreçleri inceler.
- Bilişsel psikofizyoloji ve nöropsikoloji alanlarında laboratuvar veya alan deneyleri ve değerlendirmeleri yapar.
- Etkili öğrenmenin gerçekleştirilmesi için programlar geliştirir.
- Her yaştaki insanın eğitimi için gerekli araç, gereç ve yöntemleri geliştirir.
- Kaygı, sosyallik, başarı gereksinimi ve saldırganlık gibi kişilerarası farklılıkları inceler.
- Zihinsel, davranışsal ve ruhsal bozuklukları değerlendirir.
- Bu bozuklukların nedenlerini araştırır ve iyileştirilmesiyle ilgilenir.
- İnsanların birbirleriyle nasıl etkileşime girdiklerini ve sosyal çevrelerden nasıl etkilendiklerini inceler.
- Önyargı ve tutumların nasıl geliştiğini araştırır.
- Psikolojik etkenler ile fiziksel sağlık ve hastalık arasındaki ilişkiyi inceler.
- Hastalıkların önlenmesi ve sağlığın sürdürülebilmesi için araştırmacı ve uygulamacı olarak çalışır.
- Sağlığı ve hastalığı etkileyen biyolojik, psikolojik ve sosyal etmenlerle ilgilenir.
- İyileştirme ve üretimi artırma amacıyla psikolojik ilkeleri iş yaşamına uygular.
- Örgütsel yapı, iş verimi, iş doyumu, tüketici davranışı, personel seçimi ve personelin geliştirilmesi gibi konularda çalışır.
- Psikolojik ilkelerin trafik ve yol güvenliği alanına uygulanmasını sağlar.
- Sürücü yeteneklerinin psikoteknik değerlendirmesini yapar.
- Psikolojinin ilkelerinin hukuk alanında uygulanmasına katkıda bulunur.
- Psikolojinin ilkelerinin spor ortamına uygulanmasını sağlar.
- Psikolojik bilginin elde edilmesi ve uygulanması sırasında kullanılacak teknik ve yöntemler üzerinde çalışır.
- Test geliştirir.
- Araştırma desenleri, veri analizi ve verilerin yorumlanması konularında çalışır.
- Etik ve bilimsel ilkeler doğrultusunda araştırma yapar.
- Araştırma sonuçlarının uygun alanlarda kullanılmasını sağlar.
- İnsanlarda görülen normal ve normal dışı davranışları inceler.
- Düşünme, öğrenme, duygu ve heyecan gibi insanın psikolojik süreçlerini araştırır.
- İnsan ve hayvan davranışlarının fizyolojik nedenleri konusunda araştırmalar yapar.
- İleri derecede davranış bozukluklarının tanı ve tedavisine yönelik çalışmalarda, yani psikoterapide bulunur.
- Hafif uyum sorunlarının çözümlenmesine yönelik danışmanlık yapar.
- Genel olarak psikolojik gereksinimleri ve sorunları saptar.
- Sorunlara yönelik çözüm yollarını araştırır.
- Bireylerin mesleki uyumlarının ve kişilerarası iletişim becerilerinin geliştirilmesine çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Psikologların kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Objektif ve projektif testler.
- Zekâ testleri.
- Nöropsikolojik testler.
- Kişilik testleri.
- Yetenek testleri.
- Tutum testleri.
- Tutum ölçekleri.
- İlgi envanterleri.
- Anketler.
- Gözlem ve görüşme kayıtları.
- İstatistiksel veriler.
- Çalışma masası.
- Büro malzemeleri.
- Video.
- Bilgisayar.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Psikolog olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Sözel yeteneğe sahip olmak.
- Sosyal bilimlere ilgi duymak ve bu alanda başarılı olmak.
- İnsanlarla iletişim kurmaktan ve onlara yardım etmekten hoşlanmak.
- Başkalarının duygu ve düşüncelerini anlayabilmek.
- Sabırlı, hoşgörülü ve sorumluluk sahibi olmak.
- Etkin dinleyebilmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Psikologlar genellikle kapalı ortamlarda ve oturarak çalışırlar. Görevlerini yaparken hizmet verdikleri bireylerle, çalıştıkları kurumun yöneticileri ve diğer personeliyle ve meslektaşlarıyla iletişim halinde olurlar.
Eğitimin verildiği yerler
Meslek eğitimi, üniversitelerin aşağıdaki fakültelerinde bulunan Psikoloji bölümünde verilmektedir:
- Edebiyat Fakültesi.
- İnsan Bilimleri Fakültesi.
- Fen-Edebiyat Fakültesi.
- Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi.
Eğitime giriş koşulları
Psikologluk eğitiminin verildiği Psikoloji bölümüne girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Psikoloji eğitiminin süresi 4 yıldır. Eğitim süresince aşağıdaki dersler gibi çeşitli dersler verilmektedir:
- Fizyolojik Psikoloji.
- Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme.
- Kişilik Kuramları.
- Gözlem ve Görüşme Teknikleri.
- Psikopatoloji.
- Endüstri ve Örgüt Psikolojisi.
Eğitim sırasında öğrencilerin staj yapma zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Psikologlar aşağıdaki kurum ve kuruluşlarda görev alabilirler:
- Sağlık Bakanlığı.
- Üniversitelere bağlı ruh ve sinir hastaneleri.
- Ruh sağlığı merkezleri.
- Kreşler.
- Çocuk bakımevleri.
- Huzurevleri.
- Çocuk ıslahevleri.
- Cezaevleri.
- Rehberlik araştırma merkezleri.
Psikoloji bölümünü bitiren kişiler, eğitimleri sırasında felsefe ve sosyoloji gibi alanlarda yeterli düzeyde eğitim görmüş olmak ve öğretmenlik sertifikası almak koşuluyla orta dereceli okullarda felsefe grubu öğretmeni olarak görev alabilirler.
Psikoloji bölümü mezunları okullarda rehber öğretmen olarak da görev alabilmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi sırasında Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanılabilir. Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanılabilir.
Eğitim sonrası
Psikologlar kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmaları durumunda 8. derecenin 1. kademesinden işe başlarlar.
Özel sektörde ücretler kişinin tecrübesine, işteki başarısına ve çalıştığı kurumun yapısına göre belirlenmektedir. Kaynak dosyada özel sektör için sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Psikologlar mezuniyet sonrasında yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Psikologlar aşağıdaki konulardaki çalışmalara ağırlık vererek çeşitli alanlarda uzmanlaşabilirler:
- Gelişim dönemlerine özgü davranışlar ve zihinsel özellikler.
- Sosyal çevrenin psikolojik olaylara etkisi.
- İşçi-işveren ve iş ilişkileri.
- Psikolojik nedenlere dayalı uyum ve davranış bozuklukları.
- Psikolojik davranış ve süreçlerin değerlendirilmesi.
- İstatistiksel analiz.
- Davranış nedenlerinin araştırılması.
Bu çalışmalar doğrultusunda şu alanlardan birinde veya birkaçında uzmanlaşabilirler:
- Klinik.
- Deneysel.
- Danışmanlık.
- Eğitimsel.
- Endüstriyel.
- Okul.
- Sosyal.
- Gelişimsel.
Psikologlar çalıştıkları kurum ve kuruluşlarda; uzmanlık alanları, tecrübeleri ve kurum ve kuruluşların hizmet içerikleri doğrultusunda yönetim kademelerinde yer alabilirler.
Benzer meslekler
- Psikolojik Danışman.
Ek bilgiler
Bu meslek bilgi dosyası, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensuplarından, işyerlerinden, mesleğin eğitim yerlerinden ve meslek odalarından alınan bilgiler doğrultusunda oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- ÖSYM Üniversiteler Yüksek Öğretim Programları ve Meslekler Rehberi, 2000, ÖSYM, Prof. Dr. Y. Kuzgun.
- 9 sayılı T.C. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Kararı, Şubat 2014.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – 08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
