Tanım
Plastik Kalıpçı, plastik kalıplarının çizimlerini yaparak tasarımını ve üretimini gerçekleştiren kişidir. Gerekli şartlar sağlandığında atölyede kalıp üretimi yapan bilgisayarlı tezgâhlarda üretim programını hazırlar.
Görevler
Plastik Kalıpçı, iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak yürütür.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Makine, kalıp ve plastik ürün resmi çizmek.
- Plastik enjeksiyonda üretilecek ürünlerin kalıp tasarımını Bilgisayar Destekli Çizim (CAD) programlarıyla yapmak.
- Tasarlanan kalıp elemanlarının üretimi için Bilgisayar Destekli Üretim (CAM) programlarıyla G kodları üretmek.
- G kodlarının bilgisayarlı tezgâhlarda üretimi için programı tezgâha göndermek.
- Hidrolik ve pnömatik devre çizmek ve devre kurmak.
- Temel el becerisi işlemlerini yapmak.
- Plastik kalıplarını üretmek.
- Plastik el enjeksiyon kalıpları üretmek.
- Plastik makine enjeksiyon kalıpları üretmek.
- Plastik ekstrüzyon şişirme kalıpları üretmek.
- Plastik enjeksiyon şişirme kalıpları üretmek.
- Plastik vakum kalıpları üretmek.
- Plastik ekstrüzyon kalıpları üretmek.
- Rotasyon kalıpları üretmek.
- Plastik sıkıştırma kalıpları üretmek.
- Plastik transfer kalıpları üretmek.
- CAM programı kullanarak CNC ile iş parçası üretmek.
- Yardımcı ekipmanları devreye almak.
- El aletleriyle talaşlı üretim yapmak.
- Geometrik çizimler yapmak.
- Görünüş çıkarmak.
- Yüzey sembolleri ve ölçülendirme yapmak.
- Bilgisayarla çizim yapmak.
- CAD/CAM programları ile kalıp resmi çizmek.
- Plastik işleme kalıplarının bakım ve onarımını yapmak.
- Tasarımda yenilik veya tadilat gerekiyorsa bunları gerçekleştirmek.
- Üretim tamamlandığında gerekli ölçüm ve kontrolleri yapmak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Plastik Kalıpçının kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bilgisayar.
- CAD/CAM programı.
- AutoCAD programı.
- Talaşlı üretim tezgâhları:
- Torna tezgâhı.
- Freze tezgâhı.
- Taşlama tezgâhı.
- Matkap tezgâhı.
- Plastik işleme makineleri:
- Plastik enjeksiyon makineleri.
- Ekstrüder makineleri.
- Plastik kırma makineleri.
- Plastik kurutma makineleri.
- Vakumlama makineleri.
- Rotasyon makineleri.
- Sertlik ölçme cihazı.
- Renk ölçme cihazları.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Plastik Kalıpçı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Makine parçaları arasındaki ilişkiyi görebilmek.
- Üç boyutlu düşünce ve tasarım kabiliyetine sahip olmak.
- İyi teknik resim bilgisine sahip olmak.
- Matematiksel işlemlerden hoşlanmak.
- Rutin işlerden hoşlanmak.
- Dikkatli ve tedbirli olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Plastik Kalıpçının çalışma ortamı büroda sessiz, atölyede ise gürültülü olabilir. Yapılan iş bilgisayar başında gerçekleşir; ancak tezgâh takibi sırasında atölye ile iç içe çalışmak da gerekir.
Bu mesleği yürütenlerin üretim faktörlerini ve yöntemlerini çok iyi bilmeleri gerekir. Birlikte görev yaptıkları kişilerle ve tezgâh operatörleriyle çok iyi iletişim kurmaları önemlidir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli başvuru olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinin Plastik Teknolojisi alanı “Plastik Kalıp” dalında verilir. Bu kapsamda kalfalık ve ustalık eğitimleri düzenlenmektedir.
Eğitim ayrıca mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Plastik Teknolojisi alanı “Plastik Teknolojisi” dalında da verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak.
- Eğitim seviyesine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına alınabilecek durumda olmak.
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması.
- Gerekli olduğunda bu durumu sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirmek.
- 14 yaşını doldurmuş olmak.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak.
- İşverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak.
Eğitim süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Mesleğin seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde gerçekleştirilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamındaki ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında işyerinde, usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi verilir. 12. sınıfı başarıyla tamamlayanlar ise ustalık belgesi alır.
Öğrenciler fark derslerini tamamladıkları takdirde meslek lisesi diploması ve meslekleriyle ilgili işyeri açma belgesi alabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Bu alandan mezun olanlar kamu ve özel sektöre ait işyerlerinde çalışabilirler. Organize sanayi bölgelerinde makine kalıp tasarımı ve üretimi yapan firmalarda görev alabilirler.
Plastik sektörü, dünya ekonomisinde ve sanayisinde önemli bir yer tutan ülkemizde gelişmekte olan sektörler arasında belirtilmiştir. Kaynak dosyada meslek elemanlarının iş bulma olanaklarının oldukça yüksek olduğu ifade edilmektedir.
Gümrük Birliği’ne geçilmesi ve Avrupa Birliği ile bütünleşme çalışmaları doğrultusunda plastik ürünlerinin uluslararası piyasalarda daha fazla yer alabilmesi için sektörün rekabet gücünün olması gerektiği belirtilmektedir.
Kaliteli üretim, yeterli bilgi ve beceriyle donatılmış yetişmiş insan gücü gerektirir. Bu nedenle kaynak dosyada iyi yetişmiş Plastik Kalıp Teknisyenlerine talebin artacağı ifade edilmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere, aşağıdaki tutarlardan az olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30’u.
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15’i.
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’u.
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50’si.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Plastik Kalıpçıların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir.
Kendi işyerini açanların oldukça yüksek gelir elde etmeleri mümkündür.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih etmeleri durumunda ek puan verilir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Özel işyerlerinde çalışanlar, tecrübe ve deneyimlerine göre kalite kontrol şefi, atölye şefi ve bölüm şefi gibi görevlerde çalışabilirler.
Bu alandan mezun olanlar kendi adlarına işyeri de açabilirler.
Benzer meslekler
- Plastik İşleme Teknisyeni.
- Kalıp Teknisyeni.
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu meslek için ayrı bir ek bilgi açıklaması yer almamaktadır.
Kaynakça
- Manisa Polinas Endüstri Meslek Lisesi Plastik Teknolojisi Bölümü.
- MEGEP Mesleki ve Teknik Eğitimi Tanıtım Modülü.
- Milli Eğitim Bakanlığı web sitesi: https://www.meb.gov.tr/
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı: https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: https://www.iskur.gov.tr/
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
