Petrol Rafineri Teknisyeni

Tanım

Petrol Rafineri Teknisyeni; petrol rafinerilerinde iş organizasyonunu, saha ile çalışan ekipman ve sistemlerin fiziksel kontrolünü yapan, analizler için çözelti hazırlayan ve proses kontrolü gerçekleştiren kişidir.

Bu meslek elemanı proses için su hazırlayarak ölçüm yapar, numune alır, rafinasyon ve destilasyon işlemlerinde görev alır, seviye ölçümü ve dolum işlemlerini yürütür. Ayrıca korozyonu kontrol altına almak ve önlemek için çalışmalar yapabilir; işletme atıklarının geri dönüşümünü ve depolanmasını sağlar.

Görevler

Petrol Rafineri Teknisyeninin görevleri şunlardır:

• İş sağlığı ve iş güvenliğine ilişkin emniyet, çevre ve kalite ile ilgili önlemleri almak.
• İş organizasyonu yapmak.
• Saha kontrolü yapmak.
• Saha temizliği yapmak.
• Çalışan ekipmanın ve sistemin fiziksel kontrolünü yapmak.
• Sıcaklık, basınç, akışkanlık ve seviye kontrolü yapmak.
• Saha güvenliğini sağlamak.
• Bakıma alınacak ekipmanı hazırlamak.
• Numune almak ve değerlendirilmesi için ilgili birimlere derhal göndermek.
• Çözelti hazırlamak.
• Proseste kullanılan hava ve suyu hazırlamak.
• Petrol ürünlerinde fiziksel kontroller yapmak.
• Çeşitli maddelerin ve işletme atıklarının depolanmasını sağlamak.
• Rafineri prosesleri hakkında bilgi sahibi olmak.
• Yıpranma ve arıza yaratan koşulları önlemek.
• Ham petrolün destilasyonunu yapmak.
• Mesleki gelişime ilişkin eğitim faaliyetlerine katılmak.
• Çevre koruma önlemleri almak.
• İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygulamak.
• Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışmak.
• Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.

Kullanılan araç, gereç ve ekipman

Petrol Rafineri Teknisyenlerinin kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:

• Reaktör ve reaktör donanımı.
• Çeşitli pompalar.
• Vanalar, boru ve bağlantı elemanları.
• Fırıncılar ve çeviriciler.
• Petrol ve atıklarını temizleme malzemeleri.
• Çeşitli tartı ve ölçü aletleri.
• Kalite kontrol cihazları.
• Anahtar, tornavida, pense ve benzeri el aletleri.
• Kimyasal maddeler.
• Akış, basınç, sıcaklık ve seviye ölçerler.
• Kompresörler.
• Depolama tankları ve taşıma araçları.
• Numune alma kapları.
• Bilgisayar ve donanımı.
• Gerekli iş güvenliği ve kişisel emniyet teçhizatı.

Mesleğin gerektirdiği özellikler

Petrol Rafineri Teknisyeni olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olmaları gerekir:

• Dikkatli, sorumluluk sahibi ve tedbirli olmak.
• Gözlem yapabilmek, dinleme yeteneği gelişmiş olmak ve ayrıntıları algılayabilmek.
• Kimyasal maddelere, petrole ve petrol ürünlerine karşı alerjisi olmamak.
• Koku alma duyusu gelişmiş olmak.
• Yönergeleri izleyebilmek.
• Problem çözme ve hızlı karar verme yeteneğine sahip olmak.
• Matematik, kimya ve fizik konularına ilgi duymak ve bu konularda başarılı olmak.
• Elektrik, elektronik ve makine konularına ilgi duymak.

Çalışma ortamı ve koşulları

Çalışma ortamı kimyasal maddelerden dolayı koku içerebilir. Bu nedenle ciltte, gözde ve solunum yollarında tahriş edici reaksiyonlar meydana gelebilir. Alerjik reaksiyonlara yatkınlığı olanlar çalışma ortamından olumsuz etkilenebilir.

Bu meslekte ekip çalışması yapılabileceği gibi teknisyen zaman zaman tek başına da çalışabilir. Petrol Rafineri Teknisyeni; ham petrolün likit petrol gazı, motorin, jet yakıtı ve fuel oil gibi ürünlere ayrılması sürecinde görev alır. Özellikle kimyasal ham maddeler ve yarı mamul kimyasal maddeler kullanılarak yapılan proseslerde çalışır.

Meslek elemanları petrol rafinerilerinde ve dolum tesislerinde görev yapabilir. İşletme tarafından yapılan görevlendirmelere bağlı olarak bazen açık, bazen kapalı ortamlarda çalışırlar. Çalışma ortamı gürültülü, yağlı ve kirli olabilir.

Petrol Rafineri Teknisyeni; petrol mühendisleri, teknisyenler, diğer teknik personel ve işçilerle birlikte çalışır.

Rafinerilerin 24 saat sürekli çalışması nedeniyle meslek elemanlarının 3 vardiya olarak çalışması gerekmektedir.

Eğitimin verildiği yerler

Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Kimya Teknolojisi alanının Petrol Rafineri dalında verilmekteydi. Yeni uygulamaya göre bu isimde dal bulunmamaktadır.

Kaynak dosyada yer alan eğitim bilgileri, eğitimin verildiği dönemi kapsamaktadır.

Eğitime giriş koşulları

Mesleki eğitime giriş için aşağıdaki koşullar belirtilmiştir:

• İlköğretim okulu mezunu olmak.
• Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan-dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak.

Eğitimin süresi ve içeriği

Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.

• Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilir ve yıl sonunda öğrenci alanını belirler.
• Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler 10. sınıfta verilir.
• 10. sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal seçimi yapılır.
• Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıfta verilir.

Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı olarak verilir. İşletme ve atölye ortamlarındaki eğitim ise uygulamalı şekilde gerçekleştirilir.

Eğitim sonunda alınan belge

Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.

Çalışma alanları ve iş bulma olanakları

Petrol Rafineri Teknisyenliği alanından mezun olanlar aşağıdaki çalışma yerlerinde görev alabilir:

• Petrol rafinerileri.
• Akaryakıt dolum ve dağıtım tesisleri.
• Doğalgazla çalışan termik santraller.
• Akaryakıt istasyonları.
• Petrol hammaddesiyle boya, plastik şişe, lastik ve benzeri ürünleri üreten işletmeler.
• Kamu kurum ve kuruluşlarının petrolle ilgili analiz yapan laboratuvarları.

Bu alandaki başlıca işletmeler arasında Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. (TÜPRAŞ) ve Petro-Kimya Holding A.Ş. (PETKİM) bulunmaktadır.

Kaynak dosyada, günümüzde bu alanda yetişmiş eleman sıkıntısı bulunduğu belirtilmektedir. Mesleğin gelecekteki durumunu, Türkiye’de yeni açılacak rafinerilerin talep edeceği eleman ihtiyacı belirleyecektir.

İşyerlerinde teknisyen olarak belirli bir süre çalışanlar idari yönden bölüm sorumlusu olabilir. Gelişen teknolojiyle birlikte mesleğin gelecekteki çalışma alanının genişleyeceği belirtilmektedir. Petrokimya ürünlerinin işlendiği işletmelerin artması ve tüketicinin kaliteli mal talebi, bu alanda teknik eğitim almış personel ihtiyacını artırmaktadır.

Eğitim süresince ve sonrası kazanç

Eğitim süresince kazanç

3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere ücret verilir. Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde bu ücret, asgari ücretin net tutarının yüzde 30’undan; yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde ise yüzde 15’inden aşağı olamaz.

Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.

Eğitim sonrası kazanç

Meslek elemanları mesleğe ilk girişte asgari ücretin 1,5 katı civarında ücretle başlar. Özel sektörde çalışanlar; yeteneklerine, işletmenin ücret politikasına ve bilgi ve becerilerindeki artışa göre asgari ücretin 4-5 katı civarında ücret alabilir.

Meslekte ilerleme

Mesleki eğitimde ilerleme

Meslek liselerinin Kimya Teknolojisi alanı Petrol Rafineri dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih etmeleri hâlinde ek puan verilmektedir.

Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.

Mesleki eğitim merkezlerinde kalfalık belgesi alanlar, Millî Eğitim Bakanlığının mesleklerin özelliklerine göre belirlediği sürelerde ustalık eğitimi kurslarına devam edebilir. Başarılı olmaları durumunda ustalık belgesi alırlar.

İş hayatında ilerleme

Petrol Rafineri Teknisyenleri; çalışma deneyimi, başarısı ve idarecilik vasıflarına göre amirlerinin kararıyla çalıştıkları kurum, kuruluş ve işletmelerde aşağıdaki görevlere yükselebilir:

• Operatör.
• Baş operatör.
• Ustabaşı.
• Şef.

Benzer meslekler

• Petrol-Petrokimya Teknisyeni.
• Kimya-Proses Teknisyeni.

Ek bilgiler

Destilasyon

Destilasyon, birden fazla bileşenden oluşan bir karışımın, örneğin ham petrolün, kaynama noktalarından yararlanılarak bileşenlerine ayrılması işlemidir.

Korozyon

Korozyon, kimyasal reaksiyon sonucunda metalin aşınmasıdır.

Rafinasyon

Rafinasyon, petrolün ve diğer sıvı yağların üretim aşamalarında oluşan yabancı maddelerin uzaklaştırılması için yapılan işlemdir.

Ek görevler

• İş organizasyonu yapmak.
• Çevre koruma önlemleri almak.
• İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygulamak.
• Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışmak.
• Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.

Kaynakça

• “Türk Meslekler Sözlüğü”, Türkiye İş Kurumu Yayın No: 320, Ankara, 2001.
• Kırıkkale Bahşili H. H. Doğruer Ç. P. L. dal öğretmenleri.
• Aliağa Anadolu Meslek Lisesi öğretmenleri.
• MEGEP Mesleki ve Teknik Eğitim Alanları Tanıtım Modülü, www.megep.meb.gov.tr
• Millî Eğitim Bakanlığı Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü internet sitesi, www.etogm.meb.gov.tr
• Ege Üniversitesi Ege Meslek Yüksek Okulu Rafineri Bölümü öğretim görevlileri, www.egemyo.ege.edu.tr
• Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.

Ayrıntılı bilgi için

Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:

• İlgili eğitim kurumları.
• Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
• Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
• T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://osym.gov.tr/
• Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu il müdürlükleri ve hizmet merkezleri.

Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.

Kaynak notu

Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.