Tanım
Perakende mal satışı yapan ticarethanelerde müşteriye malı tanıtan ve satmaya çalışan kişidir.
Görevler
Perakende Satış Elemanı (Tezgahtar), iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yapar:
- İş organizasyonu yapar.
- Satılacak malları cins, kalite ve fiyatlarına göre sınıflandırır.
- Özürlü veya kullanılmaz durumdaki malları ayırarak ilgili birimlere gönderir.
- Satışa sunulacak malları teslim alır, mal giriş kayıtlarını tutar ve etiketler.
- Malları raflara yerleştirir ve vitrin düzenlemesine yardımcı olur.
- Müşteriyi psikolojik olarak etkilemeye ve onu satın almaya teşvik etmeye çalışır.
- Satılan malın satış fişini düzenler.
- Her gün satılan malların dökümünü yapar.
- Günlük satış cirosunu hesaplar.
- Satış fişlerini mal çıkış defterine işler.
- Mal stoklarını kontrol eder.
- Bir sonraki satış günü için ne kadar satış yapabileceğini ilgililere bildirir.
- İhtiyaca göre depodan mal getirilmesini sağlar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Tezgahtar, sattığı malzemeye göre değişik nesnelerle çalışır.
Çalışmaları sırasında şu araç ve gereçlerden yararlanır:
- Çeşitli mallar
- Satış fişi
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Perakende satış elemanlarında şu özellikler aranır:
- Birçok şeye aynı anda dikkat edebilmek
- Sabırlı olmak
- İkna yeteneğine sahip olmak
- Yönergelere uygun davranabilmek
Çalışma ortamı ve koşulları
Satış elemanlarının çalışma ortamı sattıkları malın türüne göre değişir. Örneğin, inşaat malzemesi satan işyeri tozlu olabilirken gözlük satan bir işletme çok temiz olabilir.
Perakende satış elemanları çalışmalarında daha çok insanlarla ilgilenirler. İş genellikle ayakta durmayı gerektirir. Bu yüzden meslek üyeleri arasında bel rahatsızlığı ve varis gibi hastalıklar görülebilir.
Çalışma yoğunluğu özel günlere ve mevsimlere bağlı olarak değişebilir. Hafta sonu çalışması da söz konusu olabilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi halk eğitim merkezlerinde Pazarlama ve Perakende alanında, satış elemanlığı meslek dalı altında verilmektedir.
Ayrıca eğitim;
- Meslekî ve teknik ortaöğretim kurumlarının Pazarlama ve Perakende alanı Satış Danışmanı dalında,
- Mesleki eğitim merkezlerinin Pazarlama ve Perakende alanı satış elemanlığı dalında,
- Belediyeler ile özel kurum ve kuruluşlar tarafından açılan meslek kurslarında
verilmektedir.
Meslek eğitimine işe girme ile başlandığında, işyerinin özelliğine göre görüşme, yazılı sınav veya başka bir görevdeyken üstün performans göstererek bu meslek için yetiştirilme söz konusu olabilir.
Eğitime giriş koşulları
Her yaş, eğitim, gelir, sosyal statü ve kültür düzeyindeki kişiler eğitime katılabilir.
- 18 yaşından küçükler velilerinin izniyle katılabilir.
- İlköğretim çağındakiler, devam ettikleri okul saatleri dışındaki serbest zamanlarda istedikleri kursa devam edebilir.
- Yabancı uyruklular, yabancı kimlik numarası ya da Geçici Yabancı Tanıtma Belgesi ile kurslara katılabilir.
- Uygulanacak programın özelliğine göre belirli yaş ve eğitim seviyesi aranabilir.
- Bu durum halk eğitim merkezlerince duyurulur.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitimi halk eğitim merkezlerinde 341/320 saattir.
Tezgahtar mesleğinin eğitim süresi işyerinin eğitim politikasına göre değişiklik gösterir. Bu süre meslek adayının yeteneklerine göre de değişebilir.
Araştırmalar sonucunda mesleğin eğitim süresinin 6 ay ile 1 yıl arasında olduğu belirlenmiştir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek kurslarını bitirenlere "Kurs Bitirme Belgesi" verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Perakende satış elemanlarının orta ve büyük ticarethanelerde çalışma olanakları vardır.
Hizmet sektörünün gelişmesine paralel olarak tezgâhtarlık mesleğinin önemi ve bu meslek elemanlarına duyulan ihtiyaç artmaktadır. Süper ve mega marketlerin ortaya çıkışı, nitelikli eleman ihtiyacını daha da artırmaktadır.
Özellikle büyük illerde ve turistik yörelerde iş bulma olanağı fazladır.
Kendisini tezgâhtar mesleğinde yetiştiren kişi, sermayesi olduğu takdirde kendi işini de kurabilir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Kaynak dosyada eğitim süresince elde edilen kazanca ilişkin bir bilgi belirtilmemiştir.
Eğitim sonrası
Meslek eğitimini tamamlayan ve tezgâhtar olarak göreve başlayan elemanlara, işyerinin ücret politikalarına paralel olarak değişik sistemlerde ücret ödenmektedir.
- Bazı işyerleri aylık ücret öder.
- Bazı işyerleri yüzde usulü ve prim şeklinde ödeme yapar.
- İşe ilk girişte genellikle asgari ücret uygulanır.
- Gösterilen performansa ve işyerinin niteliğine göre ücret artışları söz konusu olabilir.
- İşyerlerinin durumuna göre yemek, servis veya başka olanaklardan da faydalanılabilir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Kaynak dosyada mesleki eğitimde ilerlemeye ilişkin ek bir bilgi belirtilmemiştir.
İş hayatında ilerleme
Meslekte ilerleme daha çok ücrette artış ve sorumluluğun artırılması şeklinde olmaktadır.
- Tecrübe ve yeteneğe göre bölüm sorumlusu veya satış sorumlusu olunabilir.
- Meslekte yeterli performansı gösterenler büyük işyerlerinde daha fazla ücretle çalışma olanağı bulabilir.
Benzer meslekler
- Satış reklamcısı (demonstratör)
- Satıcı (toptan ticaret)
- Sokak satıcısı (işportacı)
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgiler bölümü altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- MEB Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü
- Mesleki Eğitim Merkezi, Perakende Satış Elemanı Eğitim Programı
- Meslek elemanları
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.