Tanım
Pastacı; değişik miktarlarda un, şeker ve yağ gibi besin maddelerini kullanarak çeşitli pişirme teknikleriyle kuru pasta ve mayalı ürünleri, kekleri, yaş pastaları, tatlıları, börekleri ve pasta soslarını hazırlayan kişidir.
Görevler
Pastacı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Yapılacak pastayı tasarlar, desenleri tutkallı hamurla üç boyutlu olarak hazırlar.
- Un, şeker, yağ, yumurta ve su gibi besin maddelerinden hazırlanan karışımı yoğurarak hamur haline getirir.
- Hamura şekil verir.
- Pasta içi ve üstü krema süsleri hazırlar.
- Pişirdiği hamuru krema, kakao ve meyve gibi besin maddeleriyle süsler.
- Şekillendirilmiş hamuru fırın veya ocakta pişirir, gerekiyorsa kızartır.
- Hazırlanmış pastayı servise hazırlar.
- Kullanılan araç ve gereçlerin temizliğini, bakımını ve basit onarımını yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Pastacılıkta kullanılan başlıca araç ve gereçler şunlardır:
- Mikser
- Fırınlar
- Mermer tezgâhı
- Hamur karıştırıcı
- Çırpıcı
- Tencereler
- Tepsiler
- Bıçaklar
- Çatal ve kaşık
- Pasta kalıpları
- Spatulalar
- Merdane
- Oklava
- Soğutucu dolaplar
Kullanılan başlıca besin maddeleri ve malzemeler ise şunlardır:
- Şeker
- Un
- Yağ
- Süt
- Su
- Yumurta
- Çikolata
- Kakao
- Bütün meyveler ve meyve şekerlemeleri
- Salep
- Gıda boyaları
- Fındık
- Fıstık
- Ceviz
- Karbonat
- Meyve esansları
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Pastacı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Şekil algılama yeteneğine sahip olmak
- Tat ve koku duyuları gelişmiş olmak
- Dikkatli, temiz, titiz ve düzenli olmak
- İnsanlarla iyi iletişim kurabilmek
Estetik görüş ve yaratıcılık, meslekte başarıyı artıran özelliklerdir.
Çalışma ortamı ve koşulları
Pastacılar pastanelerin veya otellerin mutfak kısımlarında çalışırlar. Çalışma ortamı biraz sıcak, nemli ve hoş kokuludur.
Pastacılar genellikle ayakta çalışır ve daha çok hamur gibi malzemelerle ilgilenirler. Diğer çalışanlarla iş birliği yapar ve iletişim kurarlar.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinin Yiyecek İçecek Hizmetleri alanındaki Pastacılık ve Tatlı Yapımı dalında verilir.
Bu dalda kalfalık ve ustalık eğitimleri yapılmaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak
- Eğitim seviyesine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilecek durumda olmak
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması
- Gerektiğinde bu durumu sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirmek
- 14 yaşını doldurmuş olmak
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak
- İşverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Mesleğin seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde verilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında, işyerinde usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi verilir. 12. sınıfı başarıyla tamamlayanlar ise ustalık belgesi alır.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve mesleğiyle ilgili işyeri açma belgesi alabilir.
Çalışma alanları ve iş bulma
Meslek elemanları pastanelerde ve otel mutfaklarında çalışabilirler.
Bu mesleğin çalışma durumunda mevsimlik dalgalanmalar görülür. Yaz sezonunda turistik yerlerdeki işletmelerin doluluk oranlarına göre artış, kış aylarında ise azalma yaşanır.
Pastane ve şekercilerde satılan ürünlerdeki çeşitlenmeye paralel olarak, özellikle usta düzeyine gelmiş meslek elemanlarının kolaylıkla iş bulabildikleri ve birden fazla işyerinde çalıştıkları gözlenmiştir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere belirli koşullara göre ücret ödenir.
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde, asgari ücretin net tutarının yüzde 30’undan aşağı olmamak üzere ücret ödenir.
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde, asgari ücretin net tutarının yüzde 15’inden aşağı olmamak üzere ücret ödenir.
- Aday çırak ve çırağa, yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’undan aşağı olmamak üzere ücret ödenir.
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12’nci sınıf öğrencilerine, asgari ücretin yüzde 50’sinden aşağı olmamak üzere ücret ödenir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine ve çalışma kapasitesine göre değişmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans veya lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir. Ustalık belgesine sahip olanlar, mesleki eğitim merkezlerinde düzenlenen İş Pedagojisi kursuna katılıp başarılı olmaları durumunda Usta Öğreticilik belgesine sahip olurlar.
İş hayatında ilerleme
Meslekte ilerlemenin önemli yollarından biri, açılan yarışmalarda derece almak ve ücrette artış sağlamaktır.
Pastacılar ayrıca turistik otellerin düzenlediği yarışmalarda kendi ürünlerini sergileme olanağı bulabilirler.
Benzer meslekler
Pastacılıkla benzerlik gösteren meslekler şunlardır:
- Aşçı
- Gıda Konservecisi
- Fırıncı
- Tatlıcı
- Şekerlemeci
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgiler bölümü için ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- 3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanunu
- Meslek elemanları
- www.megep.meb.gov.tr adresli web sayfası
- Mesleki Yeterlilik Kurumu web sayfası: www.myk.gov.tr
- Kız Meslek Liseleri Pastacılık Öğretim Programları
- Pastacılık Mesleğinde Çalışan Ustalar
- Pastacılar ve Muhallebiciler Derneğine Ait Dokümanlar
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Pastacılık mesleği hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bilgiler; meslek mensuplarından, işyerlerinden, mesleğin eğitim yerlerinden ve meslek odalarından alınan bilgiler doğrultusunda oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
