Tanım
Pancar Yetiştiriciliği ve Şeker Teknikeri, şeker endüstrisinde pancar yetiştiriciliğinden şeker üretimi aşamasına kadar çeşitli kademelerde çalışan kişidir.
Görevler
Pancar Yetiştiriciliği ve Şeker Teknikeri, ziraat mühendisinin gözetimi altında şu görevleri yürütür:
- Ekim alanlarının belirlenmesine katkı sağlar.
- Pancar bitkisinin ekimini kontrol eder.
- Şeker pancarı bitkisinin bakımında çiftçilere teknik bakımdan destek olur.
- Şeker pancarı hasadını kontrol eder.
- Şeker pancarında verim ve kalite değerlerini yükseltmek için bilimsel çalışmalar yürütür ve bu çalışmaları kontrol eder.
- Yeni üretim teknikleri konusunda çiftçileri bilgilendirir.
- Hastalıklar ve yabancı otlarla mücadelede çiftçilere teknik ve uygulama bilgileri verir.
- Şeker pancarının fabrika ortamında işlenme evreleriyle ilgili çalışmalara katılır.
- Şeker üretimi teknolojisi ve şeker pancarı yan ürünlerinin değerlendirilmesi çalışmalarına katılır.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Pancar ekim makineleri
- Toprak işleme aletleri
- Traktör
- Pulluk
- Pancar sökme makineleri
- Pancar boşaltma makineleri
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Pancar Yetiştiriciliği ve Şeker Teknikeri olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekmektedir:
- Fen bilimlerine ilgi duymak; özellikle biyoloji, botanik, bitki besleme ve bitki fizyolojisine ilgi göstermek
- Açık havada çalışmaktan hoşlanmak
- İnsanlarla rahat iletişim kurabilmek
- Ekip çalışmasına yatkın olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Pancar Yetiştiriciliği ve Şeker Teknikerleri açık havada, şeker pancarının yetiştirildiği tarlalarda ve deneme üretimi yapılan sahalarda çalışırlar. Bunun yanı sıra pancarın fiziksel ve biyolojik değerlerinin belirlendiği laboratuvarlarda ve şeker fabrikalarında da görev yaparlar.
Şeker fabrikalarındaki çalışma ortamı sıcak, kokulu ve kapalı olabilir. Ekim alanlarında çalışırken çamurlu, tozlu ve rüzgârlı ortamlarda bulunabilirler. Çalışma sırasında sıcak veya soğuk hava koşullarıyla karşılaşabilirler.
Meslek mensupları;
- Çiftçilerle
- Ziraat odalarıyla
- Ziraat mühendisleriyle
- Pancar çavuşlarıyla
- Meslektaşlarıyla
diyalog içinde çalışırlar.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi Pancar Yetiştiriciliği ve Şeker Teknolojisi programında verilmekteyken, bu adla artık öğrenci alınmadığı belirtilmektedir.
Bu nedenle meslek eğitimi bölümündeki bilgiler, Pancar Yetiştiriciliği ve Şeker Teknolojisi bölümü eğitiminin verildiği dönemde yapılan araştırmalara dayanmaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- ÖSYS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
gerekmektedir.
Meslek liselerinin ÖSYS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, Pancar Yetiştiriciliği ve Şeker Teknolojisi ön lisans programlarına geçerken ek puan almaktadırlar.
Eğitimin süresi ve içeriği
Bu mesleğin eğitimi, lise eğitimi üzerine 2 yıldır.
Eğitim süresince temel derslerin yanı sıra şu dersler okutulur ve uygulamalar yaptırılır:
- Tarım ekolojisi
- Toprak ve bitki analiz teknikleri
- Şeker pancarı yetiştirme tekniği
- Şeker üretim teknolojisi
- Şeker pancarı ıslahı ve tohumculuğu
- Şeker pancarı hastalıkları
- Şeker pancarı bakımında mekanizasyon
- Sulama
- Botanik
- Genetik
- Genel kimya
- Genel matematik
- Biyometri
- Biyokimya
- Organik kimya
- Mikrobiyoloji
- Laboratuvar teknikleri
- Proses uygulamaları
- Enstrümantal analiz
- Gübreler ve gübreleme
- Organizasyon ve mevzuat
Dersler teorik ve uygulamalı olarak verilmektedir. Ayrıca öğrencilere dördüncü yarıyıl sonunda bitirme ödevi, seminer veya proje verilmektedir.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara Pancar Yetiştiriciliği ve Şeker Teknolojisi ön lisans diploması verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Pancar üretimi ve işlenmesi alanında teorik ve uygulamalı becerilere sahip meslek üyeleri, ağırlıklı olarak üretime dönük çalışabilirler. Bunun yanında fabrika ortamında şeker pancarının işlenmesi ve şeker elde edilmesine yönelik ara eleman olarak iş piyasasında çok yönlü görevler üstlenebilirler.
İş bulma imkânı öncelikle İç Anadolu Bölgesinde olmakla birlikte, pancar ekimi yapılan diğer bölgelerde de bulunmaktadır.
Mezunlar şu kurum ve alanlarda görev alabilirler:
- Şeker Enstitüsü
- Pancar kooperatifleri
- Kamu şeker fabrikaları
- Özel şeker fabrikaları
- Gübre imalatı ve pazarlaması
Mezunlar, pancar yetiştiriciliğinden şeker üretimine kadar tüm kademelerde görev alabilirler. Gübre imalatı ve pazarlamasında teknik eleman olarak çalışabilir, isterlerse kendi işlerini kurarak pancar yetiştiriciliği yapabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince kazanç
Eğitim süresince herhangi bir maddi kazanç söz konusu değildir. Öğrenciler Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından verilen öğrenim ve harç kredisinden yararlanabilirler. Ayrıca kamu ve özel kuruluşların sağladığı burs imkânlarından yararlanabilmektedirler.
Eğitim sonrası kazanç
Eğitim sonrası mezunların ücret düzeyi; işletmenin büyüklüğüne, kişinin deneyimlerine ve bölgesel arz-talep koşullarına göre değişmektedir.
Kamu kurum ve kuruluşlarında memur statüsünde çalışanlar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre teknik hizmetler sınıfından maaş almaktadırlar.
İşçi statüsünde kamu ve özel şeker fabrikalarında istihdam edilenler, toplu iş sözleşmesi kapsamında ortalama asgari ücretin 3 -4 katı arasında ücret kazanırlar. Ayrıca ikramiye, yol ve arazi harcırahı gibi sosyal yardımlardan da yararlanırlar.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Pancar Yetiştiriciliği ve Şeker Teknolojisi ön lisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavında (DGS) başarılı oldukları takdirde ÖSYS kılavuzunda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
Kamuya ait şeker fabrikalarında tekniker olarak göreve başlarlar. Şeker fabrikalarının bölge şefliklerinde şu pozisyonlara yükselebilirler:
- Ziraat teknikeri
- Bölge şef yardımcısı
- Bölge şefi
Mesleki deneyimleri arttıkça sektörde ara eleman konumundan yönetici konumuna geçebilirler.
Benzer meslekler
- Bağcılık Teknikeri
- Seracılık Teknikeri
- Endüstri Bitkileri Yetiştirme ve Değerlendirme Teknikeri
- Tarımsal Laboratuvar Teknikeri
- Antepfıstığı Teknikeri
- Gıda Teknikeri
- Kimya Teknikeri
Ek bilgiler
Pancar Yetiştiriciliği ve Şeker Teknikeri ayrıca şu görevleri yürütür:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Selçuk Üniversitesi Çumra Meslek Yüksekokulu öğretim üyeleri
- Konya Pancar Ekicileri Kooperatifi
- Türk Meslekler Sözlüğü, İİBK Yayın No: 186, Ankara
- ÖSYM Üniversiteler, Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi, Ankara-2000
- Türkiye Şeker Enstitüsü
- Pankobirlik Pancar Ekicileri Kooperatifi
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: mbs.meb.gov.tr
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: www.osym.gov.tr
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.