Tanım
Özel Eğitimde Yardımcı Personel; özel eğitime ihtiyaç duyan görme engelliler, işitme engelliler, dil ve konuşma güçlüğü olanlar, bedensel (ortopedik) engelliler, üstün zekâlı ve özel yetenekliler, zihinsel engelliler, öğrenme güçlüğü olanlar, uyumsuz çocuklar, hiperaktif ve otistikler gibi engelli öğrencilerin, özür grubuna uygun eğitim programını uygulamada öğretmene yardımcı olan kişidir.
Görevler
Özel Eğitim Öğretmeninin denetiminde şu görevleri yerine getirir:
- Mesleğiyle ilgili plan ve program yapar, uygular.
- Fiziksel ortamın güvenli olmasını sağlar.
- Çocuk sağlığı ve hastalıkları konusunda bilgiler ve beceriler edinir.
- Öğrencilerin öz bakım becerilerini geliştirmelerine yardımcı olur.
- Öğrencilerin insan ilişkilerini ve becerilerini geliştirmelerine yardımcı olur.
- Öğrencilerin sosyal, bilişsel ve psiko-motor gelişimlerini destekler.
- Öğrencilerin Türkçe dil gelişimine yardımcı olan etkinlikler hazırlar.
- Öğrencilerin duygu ve düşüncelerini ifade edebilmelerine yardımcı olur.
- Çocuğun cinsel kimliğini tanımasına destek olur.
- Animasyon çalışmaları yapar ve rehberlik eder.
- Yaparak ve yaşayarak öğrenmeyi destekler.
- Çocukları tanıma tekniklerini uygular.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Müfredat programı, bireyselleştirilmiş eğitim programları, günlük çalışma planları, ünite ve plan defteri, not defteri ve yoklama defteri
- Okul araç ve gereçleri
- Bireysel ve grup işitme cihazları
- Görsel araçlar
- Grup oyun araçları
- Bilişsel ve fiziksel becerileri geliştirmeye yönelik araçlar
- Gelişim tablosu
- Mesleğe ait diğer araç ve gereçler
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Özel Eğitimde Yardımcı Personel olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Çocukları sevmek
- Doğru diksiyon ve fonetik bilgisine sahip olmak
- Yaratıcı, araştırıcı ve gelişime açık olmak
- İletişim becerisi gelişmiş olmak
- Ekip çalışmasına yatkın olmak
- Hoşgörülü ve sabırlı olmak
- İş disiplinine sahip olmak
- Planlı ve organizasyon yapabilen biri olmak
- Pratik olmak
- Problem çözme becerisine sahip olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Özel Eğitimde Yardımcı Personel çalışmalarını hem kapalı hem de açık alanda yapar. Görevini yerine getirirken özel eğitim öğretmeni, veliler ve diğer çalışanlarla iş birliği ve eşgüdüm halinde çalışır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Çocuk Gelişimi ve Eğitimi alanı Özel Eğitim Eğitimi dalında verilmekteydi. Yeni uygulamaya göre bu isimde dal bulunmamaktadır.
Bu eğitimle ilgili bilgiler, eğitimin verildiği dönemi kapsamaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Mesleki eğitime giriş için şu koşullar belirtilmiştir:
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan/dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
- Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilir ve yıl sonunda öğrenci alanını belirler.
- Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler 10. sınıfta verilir.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal seçimi yapılır.
- Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıflarda verilir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.
Ayrıca, 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerinde bağımsız işyeri açma belgesi de verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Kreşlerin, özel yuva ve anaokullarının ve gündüz bakım evlerinin artmasıyla birlikte özel eğitime muhtaç çocuklar için yeni özel eğitim merkezleri açılmaya başlamıştır. Bu nedenle mesleğin çalışma alanı giderek genişlemektedir.
Meslek elemanları, özel eğitime ihtiyaç duyan grupların ve çocukların bulunduğu sınıflarda çalışabilir. Başlıca çalışma alanları şunlardır:
- Resmî ve özel kurumların kreşleri
- Yuvalar
- Anaokulları
- Ana sınıfları gibi erken çocukluk eğitim kurumları
- Rehabilitasyon merkezleri
- Çocuk kulüpleri
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere ücret verilir. Bu ücret, asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olamaz.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Meslek elemanları işe ilk başladıklarında en az asgari ücret ve üzerinde ücret almaktadırlar. Kaynak dosyada bunun dışında sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Çocuk Gelişimi ve Eğitimi alanı Özel Eğitim Eğitimi dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih etmeleri halinde ek puan verilmektedir.
Ayrıca mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
İş hayatında ilerleme
Kaynak dosyada iş hayatında ilerlemeye ilişkin ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Benzer meslekler
- Çocuk Bakıcısı
Ek bilgiler
Meslekte yürütülen ek görev ve faaliyetler şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Meslek lisesi öğretmenleri
- 3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu”
- Mesleki ve Teknik Eğitim Yönetmeliği
- www.megep.meb.gov.tr
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
