Tanım
Otomasyon Sistemleri Teknisyeni / Otomatik Kumanda Teknisyeni; fabrika, atölye ve benzeri işletmelerdeki takım tezgâhları ile çeşitli otomasyon cihazlarının otomatik kumanda, hidrolik-pnömatik, PLC, servo motor, robot kolları, mikrodenetleyici ve SCADA sistemlerinin kurulum, bakım ve onarım işlemlerini kendi başına ve belirli bir süre içerisinde yapan kişidir.
Görevler
Otomasyon Sistemleri Teknisyeni / Otomatik Kumanda Teknisyeni fabrika, atölye ve benzeri işletmelerde şu görevleri yapar:
- Ölçüm ve hesaplama uygulamaları yapar.
- Temel elektrik devre ve bağlantılarını yapar.
- Temel elektronik uygulamalarını yapar.
- Teknik ve meslek resmi çizer ve okur.
- Ofis paket program uygulamaları yapar.
- Bilgisayar destekli tasarım yapar.
- Endüstriyel kontrol ve arıza analizi yapar.
- Otomatik kumanda sistemini kurar.
- Hidrolik ve pnömatik sistemleri kurar.
- PLC ile sistemi kurup kontrol eder.
- Motor sürücü sistemlerini kurar.
- Robot kollarını programlayıp çalıştırır.
- SCADA sistemini kurup sistem programını yapar.
- Mikrodenetleyici ile devre tasarımı yapıp sistemi çalıştırır.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Otomasyon sahasında kullanılan çeşitli ölçü aletleri.
- Programlanabilir kumanda aletleri; bilgisayar, PLC ve mikrokontrolör.
- Lehimleme gereçleri.
- Çeşitli el takımları.
- Çeşitli güç kaynakları.
- Elektronik devre elemanları.
- Hidrolik-pnömatik devre elemanları.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Otomasyon Sistemleri Teknisyeni / Otomatik Kumanda Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Temel bilimlere, özellikle fizikte mekanik ve elektronik konularına ilgi duymak ve bu alanlarda yetenekli olmak.
- El becerisine sahip olmak.
- Alet ve makinelerle çalışmaktan hoşlanmak.
- Yönergelere uyabilmek.
- Sabırlı, dikkatli, tedbirli ve titiz olmak.
- Sorumluluk duygusu gelişmiş olmak.
- Başkalarıyla iş birliği içinde çalışabilmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Otomasyon Sistemleri Teknisyeni / Otomatik Kumanda Teknisyenleri; endüstriyel üretim yapan, modern teknolojiye sahip atölye, fabrika ve laboratuvar ortamlarında çalışır. Genellikle hareketli ve zevkli bir çalışma ortamları vardır. Sürekli problem çözme ve tasarım işlemleriyle karşılaşırlar.
Motor kontrol üniteleri, endüstriyel ağlar ve ölçüm-kontrol sensör sistemlerinin kurulduğu işletmelerde görev yaparlar. Ayrıca PLC veya PIC tabanlı kontrol sistemlerinin kurulduğu ya da kompleks bir sistemin sürücü, PLC veya PIC gibi araçlarla kumanda edildiği işletmelerde çalışabilirler.
Görevleri diğer çalışanlarla iş birliğini gerektirir. Çalışma ortamı genellikle normal çalışma koşullarında olmakla birlikte sıcak veya soğuk, gürültülü ve kirli olabilir. Çalışırken elektrik çarpması ya da başka tehlikelere maruz kalınabilir. Otomatik kumanda sistemleri elemanı, çalışırken çeşitli çalışanlarla iletişim hâlinde olabilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi daha önce Elektrik-Elektronik Teknolojisi alanı Otomasyon Sistemleri dalında verilmiştir. Yeni uygulamaya göre bu isimde alan ve dal bulunmamaktadır. Bu eğitimle ilgili bilgiler, eğitimin verildiği dönemi kapsamaktadır.
Yeterli sayıda başvuru olması durumunda mesleğin eğitimi, mesleki eğitim merkezlerinde Elektrik-Elektronik Teknolojisi alanı Otomasyon Sistemleri dalında verilebilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleki eğitime giriş için aşağıdaki koşullar belirtilmiştir:
- Ortaokulu tamamlamış olmak.
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak.
Eğitimin süresi ve içeriği
- Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilir ve yıl sonunda öğrenci alanını belirler.
- Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler 10. sınıfta verilir.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal seçimi yapılır.
- Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıfta verilir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Otomasyon Sistemleri Teknisyeni / Otomatik Kumanda Teknisyeni; petrokimya, gıda, otomotiv ve elektronik gibi sektörlerde görev yapabilir. Daha çok otomatik kumanda cihazlarının üretildiği ve uygulandığı büyük, orta ve küçük ölçekli işletmelerde teknisyen olarak çalışırlar.
Endüstrinin gelişmiş olduğu bölgelerde ve ileri teknolojinin kullanıldığı işletmelerde iş bulma olanağı yüksektir. Bu alanda, kamu işyerlerinde teknisyen unvanıyla, kanunlarla belirlenen koşullar yerine getirildiği takdirde çalışılabilir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere, asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olmamak üzere ücret verilir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
İlk işe başlanıldığında asgari ücret üzerinden bir kazanç edinilir. Bu kazançta; deneyime, işteki performansa ve pozisyona, çalışılan yerin yapısına ve büyüklüğüne göre 2-3 kat artış olabilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Otomasyon Sistemleri dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilmektedir.
Ayrıca mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
İş hayatında ilerleme
Meslek çalışanları, görev yaptıkları kurum, kuruluş ve işletmelerde baş teknisyenlik, bölüm şefliği ve bölüm teknik amirliği gibi yönetim kademelerine getirilebilir. Bu sistemlerde çalışan kişiler, bu alanda uzmanlaşabilirler.
Benzer meslekler
- Kontrol ve Enstrümantasyon Teknolojisi Teknisyeni.
- Hidrolik, Pnömatik Teknolojisi Teknisyeni.
- Endüstriyel Elektronik Teknisyeni.
Ek bilgiler
Otomasyon Sistemleri Teknisyeni / Otomatik Kumanda Teknisyeni ayrıca şu görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- Meslek lisesi öğretmenleri.
- 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu.
- Meslekî ve Teknik Eğitim Yönetmeliği.
- Millî Eğitim Bakanlığı Orta Öğretim Kurumları Sınıf Geçme ve Sınav Yönetmeliği.
- MEGEP Mesleki ve Teknik Eğitim Alanları Tanıtım Modülü, Eylül 2007.
- MEGEP İş Piyasası Meslek Standartları Dokümanları.
- www.megep.meb.gov.tr
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
