Tanım
Uzman hekimin yazdığı reçete veya Sağlık Kurulu Raporu doğrultusunda, kaybedilen organların işlevlerini kısmen de olsa yerine getirecek yapay organlar ile desteklenmesi, korunması ve düzeltilmesi gereken vücut kısımlarına uygulanacak yardımcı cihazları ve aletleri tasarlayan, kullanıma hazır hale getiren, onarımını yapan ve uygulayan kişidir.
Görevler
Ortopedik Protez-Ortez Teknisyeni/Ortopedi Teknisyeni her zaman doktor reçetesine göre çalışır. Hazırlayacağı protezleri doktorun isteğine uygun olarak yapar.
- Doktorun reçetesini ve raporunu inceler.
- Takılacak protezin ölçüsünü alır.
- Plastik dökülecek kalıbı ayarlar ve uygun plastiği döker.
- Dökülen plastiğin iç kısmındaki boşluğu doldurur.
- Yeni modelaj yapar.
- Protez takılacak organın kalan kısmını dökümü yapılan plastiğin içine yerleştirir.
- Protezin ayarını yapar.
- Protezi hastaya uygular ve teslim eder.
- Hastayı protezin kullanımına ilişkin konularda bilgilendirir.
- Ortez malzemelerini istenilen ölçülere uygun olarak hazırlar.
- Kalıplar ve patronlar çıkarır.
- Kalıp ve patronlara uygun bandaj ve korselerin dikimini yapar.
- Protez onarımları ve bakımlarını yapar.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Yapay malzemeler
- Bandaj ve korse malzemeleri
- Tutkal, oksijen, asetilen, alçılar ve sargılar
- Kaynak makineleri
- Torna, taşlama ve frezeleme tezgâhları
- Matkap makineleri
- Havya ve havya matkapları
- Torna kalemleri, primler, kamalar ve rafya çeşitleri
- Ölçme ve kontrol aletleri
- Markalama aletleri
- Paftalar, raspa, planya, testere, eğeler ve vidalar
- Vakum makineleri
- Kollu makas
- Pres ve kurutma fırını (0-30)
- Kompresör
- Hızar
- Bant zımpara
- Plastik döküm (reçine) malzemeleri
- Poliüretan köpük
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Ortopedik Protez-Ortez Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- El ve parmak becerisi
- Şekil ve cisimleri algılama gücü
- İnce ayrıntıları görebilme
- Titiz ve dikkatli olma
Çalışma ortamı ve koşulları
Ortopedik Protez-Ortez Teknisyenleri hastanelerin atölyelerinde ve özel atölyelerde çalışırlar. Çalışma ortamları kokulu, tozlu ve gürültülü olabilir.
Mesleğin yürütülmesi uzun süre ayakta kalmayı gerektirir. İşin torna, eğe ve matkap gibi aletlerle yapılması fiziksel güç ve dayanıklılık ister.
Çalışma sırasında yoğun kimyasal maddeler kullanılması nedeniyle alerjik ve solunum yolları hastalıklarına neden olabilecek bir ortam söz konusu olabilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi daha önceki yıllarda Sağlık Meslek Lisesi Ortopedi Teknisyenliği bölümünde, daha sonraki yıllarda ise mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Ortopedik Protez-Ortez alanı Ortopedik Protez-Ortez dalında verilmiştir.
Yapılan yeni düzenleme ile bu alan ve dala 2014-2015 eğitim öğretim yılından itibaren öğrenci alınmamaktadır.
Eğitime giriş koşulları
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilir ve öğrenci yıl sonunda alanını belirler.
- Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler 10. sınıfta verilir.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal seçimi yapılır.
- Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıfta verilir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Bu alanda yetişmiş elemanlara özel ve kamuya ait mevcut protez-ortez atölyelerinde sürekli gereksinim duyulmaktadır. Ayrıca devlet hastanelerinde ortopedi teknisyeni kadroları bulunmaktadır.
Meslek mensupları kendi atölyelerini de açabilirler.
Tıp teknolojisinde sürekli değişim yaşanmaktadır. Meslek elemanlarının kendilerini değişen koşullara hazırlamaları ve yenilikleri izleyerek bu piyasalardan uzak kalmamaları gerekir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere, asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olmamak üzere ücret verilir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Meslek eğitimi sonrası kazanç; kişinin iş tecrübesine, niteliklerine ve çalışma süresine göre değişir. Ayrıca işletmenin ücret politikası ve sosyal imkânları da farklılık gösterebilir.
Kişi asgari ücretle çalışabildiği gibi, asgari ücretin 2-3 katına kadar ücret alabilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Ortopedik Protez-Ortez alanı Ortopedik Protez-Ortez Teknisyenliği dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih etmeleri durumunda ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
İş hayatında ilerleme
Meslek mensupları, deneyimleri ve gösterdikleri performansa bağlı olarak atölye sorumlusu olabilirler.
Ek bilgiler
Meslek mensupları ayrıca şu görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- İstanbul Ortopedik Cihaz ve Protez Teknisyenliği Okulu Sağlık Meslek Lisesi eğiticileri
- www.megep.gov.tr adresli web sitesi
- 3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanunu
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.