Tanım
Odyolog; insanların işitme ve denge kontrollerini yapan, işitme bozukluğunun önlenmesi için çalışmalar yürüten kişidir. İlgili uzman hekimin teşhis ve tedavi için yönlendirmesine bağlı olarak, işitme ve denge bozukluğunun derecesini çeşitli testlerle saptar. Hastanın durumuna göre işitme cihazı ihtiyacını belirler ve uygular.
Görevler
Odyolog, iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun biçimde yürütür. Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- İşitme ve denge ile ilgili hastalıkların tanısında, uzman hekimin yönlendirmesiyle tanısal testler gerçekleştirmek.
- Rehabilitasyon ve işitme rehabilitasyonunda kullanılacak cihazları belirlemek, seçmek ve programlamak.
- İşitme sağlığının korunması ve işitme kaybının önlenmesine yönelik çalışmalar yapmak.
- Dil ve konuşma bozukluklarını taramak ve değerlendirmek.
- İşitme tarama programlarında görev almak ve bu programlardaki testleri yapmak.
- Gürültü ölçümleri yaparak işitmenin korunması hakkında gerekli önerilerde bulunmak.
- Kulağa implante edilen cihazlarda ameliyat sırasında ve sonrasında cihaz ayarlamalarını yapmak.
- İşitsel algı değerlendirmesi ve rehabilitasyonu yapmak.
- İşitme ile ilgili eğitim programlarının hazırlanmasında görev almak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Odyologların kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Odyometre cihazı
- Timpanometre
- Tarama ABR
- Klinik ABR
- Klinik OAE
- ENG
- ASSR
- Echog
- Latans testleri
- Postürografi
- VNG (denge cihazı)
- Otoakustik emisyon cihazı
- REM cihazı
- Koklear implant (biyonik kulak)
- İmmitansmetre
- HI-Pro, Noahlink, testbox ve Hit insertion gain cihazları
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Odyolog olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olması gerekir:
- Görsel ve işitsel algısı yüksek olmak
- Ayrıntıyı algılama ve yoğun dikkat yeteneğine sahip olmak
- Göz, kulak, el ve ayağı eşgüdümlü kullanabilmek
- Sakin ve dikkatli olmak
- Sosyal yardım ilgisine sahip olmak
- Sabırlı, anlayışlı ve yardımsever olmak
- İnsanlarla iyi ilişkiler kurabilmek
- Sorumluluk duygusuna sahip olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Odyologlar hastanelerde, özel muayenehanelerde, KBB merkezlerinde, üniversitelerde, işitme cihazı satış merkezlerinde, sivil toplum örgütlerinde, meslek odalarında ve diğer sağlık kurumlarında çalışabilir.
Çalışma ortamı güvenlidir ve çalışma saatleri düzenlidir. Odyologlar çalışma ortamındaki kişilerle iletişim hâlindedir. Kurum yöneticileri, diğer sağlık personelleri, hastalar, öğrenciler, akademisyenler ve işitme cihazı üreten teknisyenlerle iletişim kurarlar.
Eğitimin verildiği yerler
Odyologluk eğitimi, üniversitelere bağlı Sağlık Bilimleri Fakültesi veya Sağlık Bilimleri Yüksekokulunun Odyoloji bölümünde verilmektedir.
Meslek eğitimine giriş koşulları
Odyoloji eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
Tıp Fakültesi, Psikoloji, Biyomedikal, Biyofizik, Fizik, Akustik, Elektrik ve Elektronik Mühendisliği, Hemşirelik, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon ve İşitme Engelliler Lisans mezunları da üniversitelerde bu mesleğe sahip olabilmek için tezli yüksek lisans yapabilmektedir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Odyoloji lisans eğitiminin süresi 4 yıldır. Temel derslerin yanı sıra birinci sınıftan itibaren meslek dersleri de alınır.
Eğitim süresince aşağıdaki alanlar başta olmak üzere birçok konuda ders verilir:
- Anatomi
- Fizyoloji
- Akustik
- Elektrofizyolojik testler
- İşitme cihazları
- Koklear implant (biyonik kulak)
İkinci sınıfın sonundan itibaren hastanelerin Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları, Vestibüler ve Denge ile Dil ve Konuşma Bozuklukları merkezlerinde staj yapılabilmektedir.
Odyoloji alanındaki yüksek lisans eğitimi en az 2 yıl sürer. İki yılın sonunda kişiler Odyoloji uzmanı olabilirler.
Eğitim sonunda alınan belge
Odyoloji eğitimini başarıyla tamamlayanlara diploma verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Odyologlar aşağıdaki kurum ve kuruluşlarda çalışabilir:
- Kamu hastaneleri
- Özel muayenehaneler
- Özel hastaneler
- KBB merkezleri
- İşitme cihazı üretim ve satış merkezleri
- Üniversiteler
- Araştırma merkezleri
Formasyon eğitimi almış odyologlar okullarda İşitme Engelliler Öğretmeni olarak çalışmaktadır.
Mezunlar pediatrik odyolog, eğitim odyoloğu, klinik ve rehabilitasyon odyoloğu ve endüstriyel odyolog gibi unvanlar alarak farklı sektörlerde çalışabilmektedir.
Kaynak dosyada yer alan bilgilere göre Türkiye’de hâlihazırda 300 odyoloji ve konuşma bozuklukları uzmanı bulunmaktadır. Kamu ve özel hastanelerin ihtiyacı ise yaklaşık 10.000 civarındadır. Meslekte büyük bir eleman açığı bulunduğu ve bu eksikliğin KBB uzmanları ile odyometristler tarafından giderilmeye çalışıldığı belirtilmektedir.
Türkiye’nin her bölgesinde işitme ve denge problemleri fazla olduğu için nitelikli eleman ihtiyacı yüksektir. Devlet ve vakıf üniversitelerinde her yıl odyoloji alanında yeni bölümler açılmaktadır. Kaynak dosyada, 2023 yılına kadar sektörün ihtiyaç duyduğu nitelikli eleman eksikliğinin kapatılmasının planlandığı belirtilmiştir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince öğrenciler, Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilir. Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu hastanelerinde çalışan odyologların ücretleri kademe ve dereceye göre değişmektedir. Meslekte deneyimli olanlar özel hastanelerde yüksek ücretler kazanabilmektedir.
Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Odyoloji mezunları yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Odyoloji programından mezun olanlar odyoloji yüksek lisansı yaparak pediatrik odyolog, eğitim odyoloğu, klinik ve rehabilitasyon odyoloğu gibi unvanlar alabilir ve farklı sektörlerde uzman olarak çalışabilirler.
Kaynak dosyada, odyolog olarak çalışanlarda kariyer ilerlemesi olmadığı belirtilmiştir.
Benzer meslekler
- Dil Konuşma Terapisti
- Odyometrist
- Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Uzmanı
Ek bilgiler
Odyoloji biliminin 1900'lü yılların başlarında gelişmeye başladığı görülmektedir. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra çok sayıda işitme ve dil-konuşma sorunu olan hastanın tedavi ve rehabilitasyonunda önemli sorunlar ortaya çıkmıştır. Bu sorunlar yeni bir meslek grubunun doğmasına yol açmıştır.
İlk olarak ABD'de bu alanda meslek elemanları yetiştiren lisans düzeyinde okullar kurulmuştur. Odyolog ve konuşma terapisti; Kulak Burun Boğaz, Beyin Cerrahisi, Nöroloji, Plastik Cerrahi, Çocuk Ruh Sağlığı ve Psikiyatri gibi uzmanlık alanlarının oluşturduğu disiplinler arası çalışmalarda bağımsız meslek grupları olarak yer almıştır.
Türkiye'de ilk kez 1968 yılında Hacettepe Üniversitesinde Odyoloji yüksek lisans programına öğrenci alınmış ve bu alanda uzman yetiştirilmeye başlanmıştır. Konuşma bozukluğu alanındaki ihtiyaç ve bu alanda eğitim veren bir kurum olmaması nedeniyle eğitim 1989 yılında Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları yüksek lisans programı olarak devam etmiştir.
Kaynak dosyada yer alan bilgilere göre Hacettepe ve Marmara Üniversitelerinde yüksek lisans ve doktora düzeyinde; Dokuz Eylül, Çukurova, Gazi ve Ondokuz Mayıs Üniversitelerinde ise yüksek lisans düzeyinde eğitim verilmektedir. Bu programlardan mezun olan kişi sayısının Türkiye'nin ihtiyaçları düşünüldüğünde sınırlı kaldığı belirtilmiştir.
2011 yılında İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesinde Odyoloji lisans programı eğitim-öğretime başlamıştır. 2012 yılında Bezmialem Vakıf Üniversitesi, Turgut Özal Üniversitesi, İnönü Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesinde Odyoloji bölümleri açılmıştır. 2013 yılında ise İstanbul Aydın ve İstanbul Gelişim Üniversitelerinde Odyoloji bölümleri açılmıştır.
Türkiye'de işitme engelli bireylerin rehabilitasyonu için mevcut odyolog sayısının yetersiz kaldığı belirtilmektedir. İhtiyacın giderilmesi amacıyla her yıl yeni odyoloji bölümleri açılmakta ve sektörün ihtiyacı karşılanmaya çalışılmaktadır.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Hacettepe Üniversitesi, Odyoloji Bölümü
- Bezm-i Alem Üniversitesi
- İstanbul Gelişim Üniversitesi
- İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi
- Resmî Gazete, 22 Mayıs 2014, sayı 29007, Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik
- Odyoloji Konuşma-Ses Uzmanları Derneği: https://www.odyoloji.org.tr
- İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- MEDAK (Meslek Danışma Komisyonu) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı: https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- ÜNİ-VERİ: https://www.cbiko.gov.tr/projeler/uni-veri
- Türkiye İş Kurumu: https://www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
