Tanım
Meyve ve Sebze İşleme Teknikeri, meyve ve sebze işletmelerinde fiziksel ve kimyasal aşamalardan geçirilerek yeni bir ürün elde edilmesi safhasına kadar süren etkinliklerde çalışan kişidir.
Görevler
Meyve ve Sebze İşleme Teknikeri, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Meyve ve sebzeleri doğal ve yapay yollarla kurutmak.
- Meyvelerin suyunu çıkarma, karbonlama ve şişeleme işlemlerini gerçekleştirmek.
- Meyve ve sebzeleri dondurarak korumak ve uygun ortamlarda çözülmesini sağlamak.
- Salça, turşu, marmelat, reçel ve meyve suyu özü gibi ürünlerin elde edilmesi işlemlerini gıda teknolojisinin gereklerine göre gerçekleştirmek.
- Elde edilen ürünlerin en uygun biçimde ambalajlanmasını sağlamak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Meyve ve sebzeleri işlemek ve ambalajlamak için çeşitli makineler.
- Çeşitli tornavida ve anahtar takımları.
- Perçinleme araç ve gereçleri.
- Kaynak araç ve gereçleri.
- Lehimleme araç ve gereçleri.
- Soğutma sistemleri.
- Isıtma sistemleri.
- Doğal ve yapay kurutma araçları.
- Çeşitli kimyasal maddeler.
- Çeşitli ambalajlama maddeleri.
- Etiketleme aracı.
- Presler.
- Filtrasyon sistemleri.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Meyve ve sebze işleme teknikeri olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Kimya ve biyolojiye ilgili ve bu konularda başarılı olmak.
- Yeniliklere açık ve yaratıcı olmak.
- Ekip çalışmasına yatkın olmak.
- Ekonomi ve ticarete ilgili olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Meyve ve sebze işleme teknikerleri kendilerine veya başkalarına ait fabrika ya da atölyelerde çalışırlar. İşyeri gürültülü, nemli, kokulu ve bazen soğuk olabilir.
Tekniker, gıda mühendisi ile teknisyen ve işçiler arasında iletişimi ve eşgüdümü sağlar. Çalışmalar sırasında yaş ve kuru meyve sebzeler, makineler ve insanlarla ilgilenir. Ayrıca üreticilerle ve çeşitli kooperatif yöneticileriyle iletişimde bulunur.
Eğitimin verildiği yerler
Meslek eğitimi, üniversitelere bağlı meslek yüksekokullarının “Meyve-Sebze İşleme Teknolojisi” programlarında verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için şu koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
- Meslek liselerinin, YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olmak.
Meslek liselerinin kılavuzda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, “Meyve-Sebze İşleme Teknolojisi” ön lisans programlarına geçerken ek puan almaktadırlar.
Eğitimin süresi ve içeriği
Eğitimin süresi 2 yıldır.
Eğitim süresince ağırlıklı olarak meslek dersleri alınır. Programda yer alan derslerden bazıları şunlardır:
- Genel Mikrobiyoloji.
- Gıda Makine ve Ekipmanları.
- Meyve Sebze Yapısı ve Bileşimi.
- Kimya.
- Gıda Mikrobiyolojisi.
- Gıda Biliminde Temel İlkeler.
- Gıda Analizleri.
- Hijyen ve Sanitasyon.
- Laboratuvar Teknikleri.
- Meyve ve Sebzelerin Muhafaza Teknikleri.
- Gıda Güvenliği ve Çevre.
- Organik Gıda Üretimi.
- Kurutma Teknolojisi.
- Salamura Teknolojisi.
- Konserve Üretim Teknolojisi.
- Reçel ve Konsantre Ürünler Teknolojisi.
- Meşrubat Teknolojisi.
- Gıda Mevzuatı.
- Gıda Ürünlerinin Pazarlanması.
- Meyve Sebze Ürünlerinde Kalite Kontrol.
Bu derslerin yanı sıra genel kültür dersleri de alınmaktadır. Eğitim sürecinde staj yapma zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara “Ön Lisans” diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Meyve ve sebze işleme teknikerleri mevsimlik veya sürekli olarak çalışan gıda işletmelerinde görev yapabilirler. Başlıca çalışma alanları şunlardır:
- Meyve ve sebze işleyen fabrikalar.
- Meyve suyu fabrikaları.
- Salça fabrikaları.
- Turşu fabrikaları.
- Reçel ve marmelat imal fabrikaları.
- İncir işleme atölyeleri.
- Kuru üzüm işleme atölyeleri.
- Fındık işleme atölyeleri.
- Küçük aile işletmeleri.
- Satış birimleri.
Mezunların iş bulma olanaklarının oldukça fazla olduğu belirtilmektedir. Öğrencilere, staj yaptıkları işletmelerden talep gelebilmektedir.
Toplumdaki gelişmeye paralel olarak hazır gıdalara duyulan gereksinim doğrultusunda işletmelerdeki iş olanakları arttığı gibi, mezunların kendi işyerlerini kurma olanakları da bulunmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Öğrenciler eğitimleri süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından verilen öğrenim kredisinden ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre maaş alırlar.
Özel sektörde ise çalışanların kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meyve ve sebze işleme ön lisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı’nda (DGS) başarılı oldukları takdirde kılavuzda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
Meyve ve sebze işleme teknikeri olarak çalışan kişinin mesleki açıdan yükselebileceği bir alan bulunmamaktadır. Bununla birlikte çalıştığı işletmenin durumuna göre idari pozisyonlara gelebilir.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada benzer meslekler şu şekilde belirtilmiştir:
- Gıda Mühendisi.
- Fermente Ürünler Teknikeri.
- Besin Endüstrisi Teknisyeni.
- Besin Teknolojisi Teknisyeni.
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu bölüm için ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu.
- Uluslararası Standard Meslek Sınıflaması-ISCO 08.
- Yıldız Kuzgun, “Üniversiteler Yüksek Öğretim Programları ve Meslekler Rehberi”, ÖSYM-AGB Yayını No: 0015.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara ve kurumlara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.