Tanım
Marangoz; ahşap malzemeleri isteğe göre işleyerek ve şekillendirerek binalarda gerekli yerlere yerleştiren veya ahşap eşya yapan kişidir.
Görevler
Marangozun başlıca görevleri şunlardır:
- Amaca uygun olarak kullanılacak malzemeleri seçer.
- Binaların pencere, kapı ve dolap gibi kısımlarını; masa ve sıra gibi eşyaları; gemi ve sandal gibi ulaşım araçlarının ağaç ve ağaç ürünleri aksamını yapar.
- Çeşitli marangoz alet, makine ve tezgâhlarını kullanarak kesme, oluk açma, oyma, rendeleme ve zımparalama gibi düzeltme işlemlerini uygular.
- Tutkal, vida ve çivi gibi malzemeleri kullanarak işlenmiş parçaları birleştirir.
- Çatı kirişleri, parke gibi ağaç taban döşemeleri, bölmeler, pencere çerçeveleri, kapı kasaları ve merdiven gibi önceden hazırlanmış ağaç işlerini tamir eder.
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Marangozların kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Şerit testere, daire testere, planya, kalınlık ve freze makineleri.
- Keser, çekiç, rende, testere, törpü, matkap ve zımpara gibi el aletleri ile elektrikli ve mekanik el aletleri.
- Metre, su terazisi ve kumpas gibi ölçü aletleri.
- Ağaç hammaddesi ve ahşap malzemeler.
- Boya, vernik, tutkal, vida ve benzeri marangoz malzemeleri.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Marangoz olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Şekil ve uzay ilişkilerini algılama yeteneğinin yüksek olması.
- Gözlerini ve ellerini eşgüdümle kullanabilmesi.
- Dikkatli ve titiz olması.
- Yönergeleri anlayabilmesi ve takip edebilmesi.
Çalışma ortamı ve koşulları
Marangozlar ağaç işleri fabrikalarında ve atölyelerde görev yaparlar. Çalışma ortamı talaş tozları ve cila kokusu ile yüklü, oldukça gürültülü olabilir.
Marangozlar genellikle ayakta, bazen eğilerek çalışırlar. Yapılan işin monte edilmesi sırasında binalarda da görev yaparlar.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı mesleki eğitim merkezlerinin “Marangoz” meslek dalında verilmekteyken, modüler program çalışması sonucunda “Marangoz” meslek dalı adı altında eğitim verilmemektedir.
Bu nedenle meslek eğitimi bölümündeki bilgiler, “Marangoz” eğitiminin verildiği zamandaki araştırılan bilgileri kapsamaktadır.
Kaynak dosyada ayrıca endüstri pratik sanat okulları ve yetişkinler teknik eğitim merkezleri tarafından mesleki eğitim sunulduğu belirtilmektedir. Bu eğitimden en az ilköğretim okulu mezunu olanlar faydalanabilir.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar belirtilmiştir:
- En az ilköğretim okulu mezunu olmak.
- 14 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olmak.
- 19 yaşından gün almış olanlardan daha önce çıraklık eğitiminden geçmemiş olanlar, yaşlarına ve eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Bünyesi ve sağlık durumu, girilecek mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri sahibi ile çıraklık sözleşmesi imzalamak.
Endüstri pratik sanat okulları ve yetişkinler teknik eğitim merkezleri tarafından sunulan mesleki eğitimden en az ilköğretim okulu mezunu olanlar faydalanabilir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Marangozluk eğitiminin süresi eğitim düzeyine ve eğitim kurumuna göre değişir:
- İlköğretimden sonra eğitim süresi 3 yıldır.
- Lise ve daha üst düzeyde genel eğitimden sonra eğitim süresi 1,5 yıldır.
- Endüstri pratik sanat okulları ve yetişkinler eğitim merkezlerinde eğitim süresi 1 yıldır.
- Teknik liselerde eğitim süresi 4 yıldır.
- Endüstri meslek liseleri ve çok programlı liselerde eğitim süresi 4 yıldır.
Eğitim süresince marangozluk alet, tezgâh ve makinelerinin kullanımı ile bir ürünün imaline yönelik konularda teorik ve pratik dersler verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Çıraklık eğitimini tamamlayan ve eğitim sonunda katıldığı kalfalık sınavında başarılı olanlara “Kalfalık Belgesi” ve kalfa unvanı verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma
Marangozların çalışma alanları şunlardır:
- Kamu ve özel sektöre ait marangozhaneler.
- Mobilya atölyeleri.
- Kereste, yonga levha, parke ve benzeri ağaç işlerine yönelik üretim yapan fabrika ve tesisler.
- İnşaat sektörü.
- Tersaneler.
- İş piyasasının ağaç işlerine yönelik çeşitli dalları.
Kanunlarla belirlenen şartları yerine getirmeleri durumunda marangozlar kendi işyerlerini de açabilirler.
Mesleki eğitime kadınların alınmaları mümkün olmakla birlikte, kaynak dosyada çalışma ortamının koşullarına bağlı sebeplerden dolayı kadınların iş hayatında çok düşük oranda yer aldığı belirtilmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere ücret verilir. Bu ücret, asgari ücretin net tutarının:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olamaz.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Marangoz olarak işe ilk başlanıldığında asgari ücret üzerinden bir kazanç edinilmektedir. Bu kazanç, tecrübe arttıkça ve işteki pozisyona, çalışılan yerin yapısına ve büyüklüğüne göre 1,5-2 kat artış gösterebilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki eğitim merkezlerinden kalfa olarak mezun olanlar bir işyerinde çalışıp aynı zamanda teorik eğitimlerine de devam edebilirler.
İlköğretim, yani ortaokul mezunu kalfa ve ustalar, mesleki ve teknik açık öğretim lisesine devam ederek meslek lisesi diploması alabilirler. Meslekte ustalık eğitiminin çalışma süresi 2 yıldır.
İş hayatında ilerleme
Marangozluk mesleğinde usta ve usta öğretici unvanlarına yükselmek mümkündür. Ustalık belgesine sahip olanlar veya bu kişileri işyerlerinde çalıştıranlar bağımsız işyeri açabilirler.
İşyerinde çırak çalıştırılması için “Usta Öğretici” belgesine sahip bir çalışanın bulunması zorunludur.
Marangozlar aşağıdaki alanlardan birinde uzmanlaşabilirler:
- Doğrama.
- Cila.
- Pres.
- Dekorasyon.
- Eşya ve mobilya imalatı.
- Ağaç döşemeleri.
- Binalara ait ağaç işleri.
Benzer meslekler
- Mobilyacı.
- Doğramacı.
- Ağaç oymacı.
- Mobilya üst yüzey işlemcisi.
Ek bilgiler
Sorumluluk
Marangozlar aşağıdaki konulardan sorumludur:
- Kullanılan malzemenin israf edilmemesi.
- İşin istenildiği şekilde ve zamanında tamamlanması.
- Çalışılan yerin temizliği.
- Kullanılan alet, makine ve tezgâhların günlük bakımı.
İş güvenliği
Dikkatsiz çalışma halinde el ve parmakların elektrikli veya mekanik aletlere kaptırılması tehlikesi vardır.
Çeşitli el aletleriyle çalışılırken kesik, ezik, sıyrık, çizik, kırık ve hafif yaralanmalar meydana gelebilir.
Görevler
Marangozun iş organizasyonu yapması, çevre koruma önlemleri alması, iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygulaması, Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışması ve mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunması beklenir.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- 3308 Sayılı Kanun.
- Çıraklık eğitimi program kitapçığı.
- “Çıraklık ve Yaygın Eğitim Faaliyetleri”, Milli Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü, Ankara-1999.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Marangozluk mesleği hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara ve kurumlara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
