Tanım
Maden Teknisyeni, maden araştırma çalışmalarına katılarak madenlerin yeryüzüne çıkarılmasıyla ilgili teknik işleri yapan kişidir.
Görevler
Maden Teknisyeni, iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak aşağıdaki görevleri yerine getirir:
- Toprak analizi yapar.
- Maden bulunabilecek sahalara giderek yapılan topoğrafik ve jeolojik çalışmalara katılır.
- Temel mekanik işlemler yapar.
- Maden sahalarında patlatma, delme, kırma ve eleme işlemlerine katılır.
- Çalışma sahasını kontrol eder; çatlak, kabarma, çökme ve kayma gibi durumları amirine bildirir.
- Cevherin yıkanması, yararsız maddelerden arındırılması ve zenginleştirilmesi çalışmalarına katılır.
- Ocakta alınacak emniyet tedbirlerini tespit eder.
- Çalışma ortamında sağlık ve güvenlik yönünden ciddi ve yakın bir tehlike veya olumsuzlukla karşılaştığında bunu yer altı ve yer üstündeki amirlerine bildirir.
- Koruma tedbirlerinde bir eksiklik gördüğünde amirlerine haber verir.
- Ocak ağızlarının ve hava tahliye bacalarının delinmesi işlerini inceler.
- Havalandırma, elektrik kabloları, basınçlı hava ve su hatlarının üretim yapılan aynalara uzatılmasında görev alır.
- Bu hatların tamiratlarında görev alır.
- Sistemlerin ve makinelerin çalışmasını emniyet kurallarına uygun şekilde kontrol eder.
- Yer altı tüketim malzemelerini yer altı ambarlarına taşır.
- Gaz ölçüm cihazlarından gaz değerlerinin takibini yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Maden Teknisyenlerinin kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Kazıcı, kırıcı ve elek
- Çekiç, pusula, detektör, harita ve davy lambası
- Maden ocağına inerken kullanılan donanımlar
- Bel kayışı, lastik çizme ve palet
- Pnömatik matkaplar
- Zehirli gazların varlığını saptayan elektronik aygıtlar
- Yer altı dolgu makinesi
- Seperatör ve konveyör
- Tepesinde ampulü bulunan koruyucu başlıklar
- Eldiven, baret, çalışma sahasına uygun ayakkabı ve çizme gibi korunma kıyafetleri
- Madencilikte kullanılan diğer yardımcı makineler
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Maden Teknisyeni olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Matematik, fen bilimleri ve coğrafya konularına ilgili ve bu konularda başarılı olmak
- Stres altında çalışabilmek
- Girişken olmak
- Psikomotor becerileri yüksek olmak
- Dikkatli, düzenli ve disiplinli olmak
- Sorumluluk duygusu yüksek olmak
- Etkili iletişim kurma becerisine sahip olmak
- Ekip çalışmasına yatkın olmak
- Hızlı ve doğru karar verebilmek
- Pratik ve hareketli çalışma temposuna uyum sağlayabilmek
- Karanlık, kapalı alan ve yer altı gibi yerlerde çalışmaya uygun olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Maden Teknisyenleri; yer altı ve yer üstü maden ocaklarında, kamu kurum ve kuruluşlarında, yer üstü açık ocaklarda, cevher hazırlama ve zenginleştirme tesislerinde, şantiyelerde, atölyelerde ve kömür analiz laboratuvarında görev yapabilirler.
Ayrıca mermer, çimento, kiremit ve seramik fabrikaları ile doğal taş ocaklarında çalışabilirler. Jeolojik araştırmalarda da görev alabilirler.
Çalışma ortamları hem kapalı hem de açık alanlarda bulunabilir. Çalışma ortamı tozlu, kirli, gürültülü ve aşırı sıcak olabilir. Çalışılan maden tesisinin, kurumun, şantiyenin veya atölyenin özelliğine göre gece ya da gündüz dönüşümlü çalışma yapılabilir.
Vardiyalı çalışma saatleri olabileceğinden şantiyelerde kalmaları gerekebilir. Çalışma sahasına, mevsime ve maden sahasına uygun korumalı kıyafetler giyilmesi güvenlik açısından önemlidir.
Maden Teknisyeni; maden teknikeri, maden mühendisi, teknik elemanlar ve işçilerle iletişim halinde görevini yürütür.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Maden Teknolojisi alanının “Madencilik” dalında verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Maden Teknisyeni eğitimi için aşağıdaki koşullar aranır:
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
- Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri ve alanın temel ortak kazanımlarını içeren meslek dersleri 9. sınıfta verilir.
- Öğrenci, 9. sınıfın sonunda dal veya mesleğini belirler.
-
- sınıfın sonunda dal veya meslek seçimi yapılırken bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınır.
- Dal veya mesleğe ait kazanımları içeren dersler 10, 11 ve 12. sınıflarda verilir.
- Başarı düzeyi iyi olanlar akademik destek dersleri içeren programı tercih etme hakkına sahiptir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilmektedir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere “Meslek Lisesi” diploması verilmektedir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerde bağımsız işyeri açma belgesi de verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Maden Teknisyenleri aşağıdaki alanlarda çalışabilirler:
- Yer altı ve yer üstü maden ocakları
- Kamu kurum ve kuruluşları
- Cevher hazırlama ve zenginleştirme tesisleri
- Şantiyeler
- Atölyeler
- Kömür analiz laboratuvarları
- Mermer fabrikaları
- Çimento fabrikaları
- Kiremit fabrikaları
- Seramik fabrikaları
- Taş ocakları
- Jeolojik araştırmalar
Madencilik alanına yönelik kamu ve kuruluşlarda iş bulma olanakları bulunmaktadır. Maden işletmelerinin bulunduğu şehirlerde iş bulma imkânı daha fazladır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere işletmelerce ücret verilir. Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde bu ücret, asgari ücretin net tutarının yüzde 30’undan; yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde ise yüzde 15’inden aşağı olamaz.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre ücret alırlar.
Özel sektörde çalışanların asgari ücretin biraz üstünde başlayan kazanç durumu; çalışılan kuruma, kişinin tecrübesine, çalışma kapasitesine ve kaynak dosyada belirtilen diğer koşullara göre değişebilmektedir. Kaynak dosyada Maden Teknisyeni için sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Maden Teknolojisi alanı Madencilik dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans programlarını tercih etmeleri halinde ek puan verilmektedir.
Teknoloji Fakültelerinin, Sanat ve Tasarım Fakültelerinin, Turizm Fakültelerinin ve mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları mezunlarına ayrılan kontenjanlar tercih edildiğinde öncelikli olarak yerleştirme yapılmaktadır.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Meslekte uzmanlaşma ve yükselmeyi sağlayan, tecrübe veya ek bilgi ve beceri kazandıran kurs, seminer ve hizmet içi eğitim olanakları aracılığıyla nitelik artışı sağlanabilir.
İş hayatında ilerleme
Maden Teknisyenleri, bilgi, beceri ve yeteneklerini geliştirerek çalıştıkları tesiste, şirkette veya kurumda ilerleyebilirler.
Yabancı dil, iş hayatında ilerlemek ve yurt dışında iş bulmak açısından önem taşımaktadır.
Benzer meslekler
- Maden Teknikeri
- Sondaj Teknikeri
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgi bulunmamaktadır.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- https://europass.cedefop.europa.eu/tr adresli web sayfası
- http://metefankara.meb.gov.tr/ adresli web sayfası
- http://mtegm.meb.gov.tr adresli web sayfası
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.