Tanım
Maden teknikeri; yer kabuğundaki maden filizlerinin veya cevher yataklarının bulunması, çıkarılması ve arıtılması konularında maden mühendisine yardımcı olarak görev yapan kişidir.
Görevler
Maden teknikeri iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ile kalite gerekliliklerine uygun olarak yürütür.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Maden filizlerinin ve cevherlerinin bulunması için maden mühendisi tarafından hazırlanan sondaj planını uygular.
- Bulunan madenlerin işletilmesi için kuyu ve galerilerin açılmasıyla ilgili planlanan çalışmaları yürütür.
- Kuyu ve galerilerde iş güvenliğinin sağlanması için planlanan çalışmaları yürütür.
- Cevherin parçalanarak alınması ve yeryüzüne çıkarılması için gereken işlemleri yürütür.
- Cevherin yıkanması, yararsız maddelerden arındırılması ve zenginleştirilmesi işlerini yürütür.
- Çalışmalar sırasında iş güvenliğinin sağlanmasına çalışır.
- Teknisyenlerin ve işçilerin görevlerini gerektiği şekilde yapıp yapmadığını denetler.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Maden teknikerinin kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Zehirli gazların varlığını saptayan elektronik aygıtlar,
- Yeraltında devamlı var olan suyun boşaltılması için kullanılan pompalar,
- Pnömatik matkaplar,
- Tepesinde ampulü bulunan koruyucu başlıklar,
- Bel kayışı,
- Lastik çizme,
- Palet,
- Çekiç,
- Pusula,
- Dedektör,
- Harita,
- Davy lambası.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Maden teknikeri olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Matematik, fizik ve jeoloji konularına ilgili ve bu alanda başarılı olmak,
- Küçük ayrıntıları fark edebilmek,
- Dikkatli olmak,
- Kurallara uyabilmek,
- Tedbirli olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Maden teknikeri görevini maden ocağında kapalı alanda ve büroda yürütür. Maden ocağı yer altında veya yer üstünde olabilir.
Çalışma ortamı tozlu, kirli, gürültülü ve aşırı sıcaktır. Maden teknikeri görevini maden mühendisi, işletmeci, teknik elemanlar ve işçilerle iletişim halinde yürütür.
Eğitimin verildiği yerler
Maden teknikerliği eğitimi, üniversitelere bağlı meslek yüksekokullarının Maden teknolojisi bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak,
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak gerekir.
Meslek liselerinin, YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, Maden teknolojisi ön lisans programlarına geçerken ek puan almaktadırlar.
Eğitimin süresi ve içeriği
Meslek yüksekokullarında eğitim süresi 2 yıldır. Eğitimde meslek dersleri ağırlıklı olmak üzere genel kültür dersleri de alınmaktadır.
Eğitim kapsamında verilen dersler arasında şunlar yer alır:
- Fizik,
- Kimya,
- Genel Jeoloji,
- Harita Bilgisi,
- Madenlerde Hazırlık ve Kazı,
- Mineraloji-Petrografi,
- Teknik Resim,
- İş Sağlığı ve Güvenliği,
- Maden Hukuku,
- Yeraltı İşletme Yöntemleri,
- Cevher Hazırlama,
- Madenlerde Havalandırma ve Emniyet,
- Cevher Zenginleştirme,
- Madenlerde Nakliyat ve Su Atımı.
Eğitim sürecinde staj yapma zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara Ön Lisans diploması verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Maden teknikerleri, maden arama ve çıkarma işleriyle uğraşan yerli ve yabancı özel şirketlerin çeşitli birimlerinde görev yapabilirler. Başlıca çalışma alanları şunlardır:
- Yeraltı maden ocakları,
- Yerüstü ve açık ocaklar,
- Cevher hazırlama ve zenginleştirme tesisleri,
- Kömür analiz laboratuvarları,
- Mermer fabrikaları,
- Taş ocakları,
- Jeolojik araştırmalar,
- Çimento fabrikaları,
- Kiremit fabrikaları,
- Seramik fabrikaları.
Maden teknikerleri ayrıca şu kamu kuruluşlarında çalışabilirler:
- Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü,
- Türkiye Kömür İşletmeleri,
- Eti Maden’e bağlı işletmeler,
- Devlet Su İşleri.
Madencilik sürekli gelişme gösteren bir iş alanıdır. Yeni cevher yataklarının bulunması, bu cevherlerin çıkarılmasının işletme giderlerine değecek ölçütte olup olmadığına karar verilmesi, üretimin başlaması veya durdurulması gibi teknik konular kapsamlı araştırmalar gerektirmektedir.
Bilim ve teknolojik ilkeleri uygulayan, işin gereklerine uygun gereçleri seçen, alanı ile ilgili işlem ve süreçleri doğru takip edebilen ve bilgisayar bilgisine sahip olan teknik elemanlar daha rahat iş bulabilmektedirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Öğrenciler eğitimleri süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün vermiş olduğu öğrenim kredisinden ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmi ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler tabi olunan mevzuata göre maaş alırlar.
Özel sektörde çalışanların kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Maden ön lisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavında (DGS) başarılı oldukları takdirde kılavuzda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
Maden teknikerleri, çalıştıkları işletme, fabrika veya kurumdaki iş organizasyonuna göre denetim ve kontrol basamaklarında çalışabilirler.
Benzer meslekler
Maden teknikeriyle benzer meslekler şunlardır:
- Maden Mühendisi,
- Harita ve Maden Ölçme Teknikeri,
- Sondaj Teknikeri.
Ek bilgiler
İşçi sağlığı ve iş güvenliği
- İyi düzenlenmiş bir ocakta galerinin çökmesi ve madencilerin göçük altında kalması en ürkütücü tehlikelerin başında gelir. Bunu önlemek için tavan ağaç desteklerle desteklenirken çok dikkatli çalışılmalıdır.
- Bir başka tehlike kaynağı zehirli ve yanıcı gazların, özellikle grizu olarak adlandırılan metan gazının birikmesidir. Bu durum patlamaya neden olabileceğinden elektronik gaz ölçüm cihazlarının devamlı çalışır şekilde olması gerekir.
- Madenciler ocakta tozlu ve nemli bir ortamda bulunduklarından solunum sistemi rahatsızlıkları ile karşı karşıyadırlar.
- Yeraltı maden ocaklarında çalışanların ağır çalışma şartları göz önünde bulundurulduğundan diğer işçilere göre daha erken emeklilik hakkına sahip oldukları belirtilmektedir.
Kaynakça
- Meslek elemanları,
- YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu,
- Uluslararası Standard Meslek Sınıflaması-ISCO 08,
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları,
- YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu,
- Uluslararası Standard Meslek Sınıflaması-ISCO 08,
- Kariyer Kapısı,
- ÜNİ-VERİ,
- Türkiye İş Kurumu,
- Mesleğim Hayatım,
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı,
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
