Tanım
Laboratuvar Teknikeri/Tarımsal Laboratuvar Teknikeri, tarımsal üretimde toprak, su, bitki, gıda, yem ve gübre analizlerini laboratuvar şartlarında, bitki koruma teknikleri yöntemine uygun olarak yapan kişidir.
Görevler
Laboratuvar Teknikeri/Tarımsal Laboratuvar Teknikeri, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- Laboratuvarda bulunan test araç ve cihazlarının günlük bakımını yaparak laboratuvarın düzenini sağlar.
- Analiz öncesinde kullanılacak örnekleme araçlarını ve malzemeleri hazırlar.
- Laboratuvarda toprak, su, bitki, gıda, yem ve gübre analizleri yapar.
- Analiz sonuçlarını belli düzeyde değerlendirir.
- Analiz sonuçları hakkında ilgili mühendise bilgi verir.
- Analiz sonuçlarını üreticiye yazılı olarak sunar ve gerektiğinde üreticiyi sözlü olarak bilgilendirir.
- Analiz çalışması sonunda laboratuvardaki araç, gereç ve cihazların temizliğini yapar veya yaptırır.
- Analiz çalışmalarıyla ilgili yönerge ve standartları takip eder.
- İlgili laboratuvar test araç ve cihazlarının kalibrasyonunu yapar. Kalibrasyon, kullanım öncesinde gerekli kontrol ve ayarların yapılmasını ifade eder.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Cam laboratuvar malzemeleri: Deney tüpü, beher, pipet, erlen ve benzeri malzemeler.
- Örnekleme aletleri: Toprak burgusu, mezür, pens, spatül ve kürek.
- Kondüktivite cihazı: Elektrik geçirgenlik aleti.
- Fleymfotometre gibi madde miktarını belirlemeye yönelik elektronik ölçüm aletleri.
- Mikrodalga cihazı.
- Su arıtma cihazı ve benzeri ekipmanlar.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Laboratuvar Teknikeri/Tarımsal Laboratuvar Teknikeri olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Fen bilimlerine ilgi duymak ve özellikle kimya ile biyoloji alanında başarılı olmak.
- Dikkatini uzun süre bir noktaya yoğunlaştırabilmek.
- İnceleme ve araştırmaya meraklı olmak.
- El ve gözlerini eşgüdümlü kullanabilmek.
- Rutin işler yapmaktan hoşlanmak.
- Sabırlı ve dikkatli olmak.
- Tedbirli, düzenli ve sorumluluk sahibi olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Laboratuvar teknikeri laboratuvarda, aydınlık ve kapalı ortamlarda çalışır. Analizin gerektirdiği koşullara bağlı olarak zaman zaman arazide de görev yapabilir.
Çalışma ortamı genellikle temizdir. Bununla birlikte ortamda yoğun kimyasal madde kokusu bulunabilir. Tarımsal laboratuvar teknikeri öncelikle analiz örnekleri, laboratuvar araç ve gereçleri ile cihazlarla ilgilenir.
Meslek elemanı, değerlendirdiği analiz sonuçları hakkında üreticiler ve ziraat mühendisleriyle görüşür. Ayrıca meslektaşları ve diğer çalışan yardımcı personelle iletişim hâlindedir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi daha önce meslek yüksekokullarının “Tarımsal Laboratuvar” bölümünde verilirken bölüm adı Yüksek Öğrenim Kurumunca “Laboratuvar Teknolojisi” olarak değiştirilmiştir.
Günümüzde mesleğin eğitimi, üniversitelere bağlı meslek yüksekokullarının Laboratuvar Teknolojisi bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
Meslek liselerinin, YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, Laboratuvar Teknolojisi ön lisans programlarına geçerken ek puan almaktadır.
Eğitimin süresi ve içeriği
Laboratuvar Teknolojisi eğitiminin süresi 2 yıldır. Eğitim süresince meslek dersleri ağırlıklı olmak üzere genel kültür dersleri de alınır.
Eğitim programında yer alan başlıca dersler şunlardır:
- Genel Biyoloji
- Temel Bilgi Teknolojisi
- Genel Kimya
- Laboratuvar Teknikleri
- Genel Entomoloji
- Bitki Koruma Sorunlarının Belirlenmesi
- Genel Mikrobiyoloji
- Toprak Bilimi
- Elektronik
- Biyokimya
- Fitopatolojide Laboratuvar Teknikleri
- Gıda Mikrobiyolojisi
- Çevre Kimyası ve Laboratuvarı
- Çevre Biyolojisi ve Ekolojisi
- Tıbbi Analiz Teknikleri
- Moleküler Biyoloji
- Tarım İlaçlarının Gruplandırılması
Eğitim sürecinde kazanılan teorik bilgi ve deneyimi pekiştirmek için staj yapma zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara “Ön Lisans” diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Laboratuvar Teknikeri/Tarımsal Laboratuvar Teknikeri şu kurum ve kuruluşlarda çalışabilir:
- Tarım ve Orman İl Müdürlükleri
- Tarımsal araştırma enstitüleri
- Kontrol laboratuvarları
- Gıda kontrol laboratuvarları
- Atık su arıtma tesisleri
- Zirai mücadele enstitüleri
- Üniversitelerin ilgili bölüm laboratuvarları
- Tarımsal amaçlı laboratuvarlar
- Gıda ve yem fabrikalarının laboratuvarları
- Bünyesinde atık su arıtma tesisi bulunan işletmeler
Gerekli izin ve koşullar sağlandıktan sonra bir veya birkaç kişi birlikte “Tarımsal Laboratuvar” açarak kendi işyerlerini kurma imkânına da sahip olabilir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Öğrenciler eğitimleri süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisinden ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre maaş alırlar.
Özel sektörde çalışanların ücret ve kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Laboratuvar Teknolojisi ön lisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavında başarılı oldukları takdirde kılavuzda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
Laboratuvar teknikeri, başarılı olduğu takdirde işyerinin büyüklüğüne göre laboratuvar sorumlusu, şef ve benzeri düzeylerde görevlendirilebilir.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada benzer meslekler olarak şu meslekler belirtilmiştir:
- Tıbbi Laboratuvar Teknikeri
- Gıda Teknikeri
- Kimya Teknikeri
Ek bilgiler
Tarımsal üretimin ve kalitenin artırılması dengeli beslenmeyle olanaklıdır. Endüstrileşme sürecini tamamlamış ülkelerde son yıllarda bitki beslenmesi konusunda yapılan araştırmalarla bu alanda önemli adımlar atılmıştır.
Bu ülkelerde bilinçli gübrelemeyle bir taraftan toprağın fiziksel ve kimyasal özellikleri korunurken, diğer taraftan geliştirilen toprak ve bitki analiz yöntemleriyle üretim ve kalitede önemli artışlar sağlanmıştır.
Benzer biçimde, meyvelerde yapılan mineral besin maddesi analizleriyle bunların kısa veya uzun süre depolanmasında konuya ilişkin önceden tahmin yöntemleri geliştirilmiştir.
Bu gelişmelerin ülkemizde de yaygınlaştırılması, laboratuvar cihazlarını toprak, bitki, su, gıda ve yem analizlerinde beceriyle kullanan nitelikli insan gücüyle mümkün olacaktır.
Bu nedenle programda öğrencilere tarımsal laboratuvar tekniklerinin öğretilmesi, analizlerde kullanılacak alet ve cihazların tanıtılması ve laboratuvarda çalışma becerisinin kazandırılması hedeflenmektedir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Celal Bayar Üniversitesi, Manisa: www.bayar.edu.tr
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek ve eğitim olanakları hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı: https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- ÜNİ-VERİ: https://www.cbiko.gov.tr/projeler/uni-veri
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: https://www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.