Tanım
Kontrol Öğretmeni (Kontrol Sistemleri ve Otomasyon), çalıştığı eğitim kurumunda veya kuruluşunda öğrencilere ya da yetişkinlere kontrol ve otomasyon alanında eğitim veren kişidir. Elektrik, elektronik, mekanik tabanlı endüstriyel üretim, otomatik ve bilgisayarlı kontrol sistemleri mesleğin temel eğitim konuları arasındadır.
Görevler
Meslek alanıyla ilgili bilgi, beceri, tutum ve davranışların hangi yaş düzeylerindeki öğrenci gruplarına, hangi yöntemlerle kazandırılacağı; Milli Eğitim Bakanlığı tarafından onaylanan öğretim programları ve ilgili mevzuatta belirtilmiştir.
Kontrol Öğretmeni (Kontrol Sistemleri ve Otomasyon), bu program çerçevesinde:
- Alanıyla ilgili dersler için günlük, haftalık ve yıllık eğitim planı yapar.
- Kendisine ayrılan ders saatinde kontrol ve otomasyon sistemleriyle ilgili ders verir.
- İşletmelerde uygulama eğitimi yapan öğrencileri işyerlerinde izler.
- Elektronik, elektrik ve mekatronik sistemler konularında öğrencilere temel kavramları öğretir.
- Öğrencilere temel kavramlarla basit analizler yapma ve uygulamada gereken el becerilerini kazandırır.
- Otomasyon ve kontrol sistemleri tasarlar.
- Tasarlanmış sistemleri kontrol eder.
- Robotik sistem öğeleri kurar ve çalıştırır.
- Sinyal dönüşümlerini ve iletimlerini yapar.
- İşlem hatalarını saptama ve giderme yöntemlerini uygular.
- İşlem testlerini ve ayar uygulamalarını gerçekleştirir.
- Aletlerin otomatik kontrolleri için gerekli hesaplamaları yapar.
- Öğrencilerin başarısını değerlendirir.
- Öğrencilerin başarısını artırıcı uygulamalar planlar.
- Öğrencileri kendilerine güvenen, sistemli düşünebilen, girişimci ve teknolojiyi etkin kullanabilen bireyler olarak yetiştirir.
- Öğrencilere planlı çalışma alışkanlığı kazandırır ve yaratıcılıklarını geliştirmeye çalışır.
- Nöbetçi olduğu günlerde okulun düzen ve disiplinini sağlamak üzere görev yapar.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Kontrol Öğretmeninin kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Alanla ilgili meslek derslerinin müfredat programları.
- Yıllık ve günlük çalışma planları.
- Ders ve yoklama defteri.
- Not defteri.
- Ders kitapları ve yardımcı kitaplar.
- İş ve işlem yaprakları.
- Bilgi yaprakları.
- Meslek alanıyla ilgili çeşitli yayınlar.
- Elektrik, elektronik ve mekanik malzemeler.
- Ölçme ve kontrol aletleri.
- El aletleri.
- Osiloskop.
- Endüstriyel kumanda cihazları.
- Deney setleri.
- Otomasyonla ilgili paket programlar ve simülatörler.
- Temel seviye mekanik el aletleri ve takım tezgâhları.
- Programlanabilir lojik kontroller (PLC).
- Pnömatik ve hidrolik malzemeler.
- Mikroişlemciler ve kontrolörler.
- Hidrolik-pnömatik atölyesi ekipmanları.
- Otomatik kumanda atölyesi ekipmanları.
- Endüstriyel elektronik sinyal işleme sistemleri.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Kontrol Öğretmeni (Kontrol Sistemleri ve Otomasyon), hem kendi alanıyla hem de öğretmenlik mesleğiyle ilgili niteliklere sahip olmalıdır.
Bu mesleği yapmak isteyenlerin:
- Fen bilimlerine ve matematik alanına ilgili ve bu alanlarda başarılı olması,
- Mekanik konulara ilgili ve yetenekli olması,
- Mekanik ilişkileri, şekilleri ve bir bütünün parçaları arasındaki ilişkileri algılayabilmesi,
- Yönergelere uyabilmesi,
- İyi bir öğrenme ortamı sağlayabilmesi,
- Dikkatli, sabırlı ve işine özen gösteren biri olması,
- Öğrencilerin duygu ve düşüncelerini anlayabilmesi,
- Kendini geliştirmeye istekli olması gerekir.
Çalışma ortamı ve koşulları
Kontrol Öğretmeni (Kontrol Sistemleri ve Otomasyon), görev yaptığı kurum ve kuruluşlarda dersliklerde, alanıyla ilgili atölyelerde ve laboratuvarlarda çalışır.
Görev genellikle ayakta yürütülür. Çalışma ortamı sıcak, nemli, gürültülü, kirli, buharlı ve tozlu olabilir. İş yükü yoğundur.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi Kontrol Öğretmenliği bölümünde verilmekteyken bu bölüme artık öğrenci alınmamaktadır. Bu nedenle eğitimle ilgili bilgiler, bölümde eğitimin verildiği dönemde yapılan araştırmayı kapsamaktadır.
Mesleğin eğitimi:
- Teknik Eğitim Fakültesi Kontrol Öğretmenliği bölümünde verilmekteydi.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak,
- ÖSYS Kılavuzunda belirtilen şartları taşımak gerekir.
Meslek yüksekokulları ile açıköğretim ön lisans programlarının DGS Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan DGS’de başarılı oldukları takdirde kontenjan dahilinde Kontrol Öğretmenliği lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
- Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Eğitim süresince meslek dersleri ağırlıklı olarak alınır.
- Öğrenciler ikinci ve üçüncü sınıfta sanayi stajı yapar.
- Son sınıfta meslek liselerinde öğretmenlik uygulaması stajı yapar.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara Kontrol Öğretmenliği lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Bu bölümü bitirenler, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı meslek liseleri, teknik liseler ve mesleki eğitim merkezlerinde Endüstriyel Otomasyon Teknolojileri alanına öğretmen olarak atanabilirler.
Özel sektörde otomasyon ve kontrol işlerinde teknik uzman olarak görev alabilirler. Bu alanda kalite kontrol şefliği, tasarım-üretim-imalat şefliği, imalat müdürlüğü, teknik müdürlük, kısım amirliği ve eğitim müdürlüğü gibi kademelere yükselebilirler.
Başlıca çalışma alanları şunlardır:
- Akıllı kontrol,
- Endüstriyel ortamlarda üretim süreçlerinin kontrolü,
- Mikrosistem tasarımları,
- Otomotiv,
- Savunma sanayii,
- Tekstil sektörü.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onaylanan eğitim kurumlarından eğitim alan ve eğitim sonunda Eğitim Katılma Belgesi edinenler, Bakanlıkça açılan İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavında 70 ve üzeri puan aldıkları takdirde İş Güvenliği Uzmanı Belgesi almaya hak kazanabilirler. Bu kişiler İş Güvenliği Uzmanı olarak da çalışabilir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince kazanç söz konusu değildir. Koşulları uygun olan öğrenciler, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunun öğrenim ve katkı harç kredisi imkânlarından veya çeşitli kuruluşların burslarından yararlanabilirler.
Eğitim sonrası
Eğitim sonrasında devlet okullarında öğretmen olarak göreve başlayanlar, yasaların ve hükümetin belirlediği ölçülerde ücret alır. Teknik öğretmen olmaları nedeniyle diğer kültür dersleri öğretmenleri 9. dereceden göreve başlarken Kontrol Öğretmeni 8. derecenin 1. kademesinden göreve başlar ve kültür dersleri öğretmenlerinden fazla ücret alır.
Kaynak dosyada, ilk göreve başlayan teknik öğretmenin aldığı ücretin asgari ücretin 2 katı civarında olduğu belirtilmiştir. Bu ücret ek ders ve meslek liselerindeki döner sermaye uygulamalarıyla artabilir.
Ayrıca her yıl tüm öğretmenlere okullar açılmadan önce eğitim öğretim tazminatı adı altında ödeme yapılır.
Kamu ve özel sektörde teknik eleman olarak çalışılması durumunda ücretler, yapılan görevin niteliğine göre değişkenlik gösterir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Lisans eğitiminden sonra üniversitede görev alanlar yüksek lisans yaparak akademik kariyer yapabilir. Bu kapsamda araştırma görevlisi, öğretim üyesi, doçent ve profesör olabilirler.
İş hayatında ilerleme
Mesleki ve teknik okullarda görev alanlar:
- Atölye şefi,
- Laboratuvar şefi,
- Müdür yardımcısı,
- Okul müdürü
gibi yöneticilik görevlerine yükselebilirler.
Özel sektörde ise kalite kontrol şefliği, bölüm şefliği ve teknik müdürlük görevlerine ilerleyebilirler.
Yüksek lisans yapanlar üniversitelerde araştırma görevlisi, öğretim üyesi, doçent ve profesör olarak görev alabilirler.
Benzer meslekler
- Talaşlı (Tesviye) Üretim Öğretmeni
- Mekatronik Öğretmeni
- Bilgisayar ve Kontrol Öğretmeni
- Elektronik Öğretmeni
Ek bilgiler
Kontrol Öğretmeni (Kontrol Sistemleri ve Otomasyon) ayrıca:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Bölüm öğretim elemanları.
- Meslek elemanları.
- 9 sayılı T.C. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Kararı, Şubat 2014.
- 30.06.2012 tarihli ve 28339 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.