Tanım
Kaynakçı; metalleri oksiasetilen, elektrik arkı ve gaz alevi ile çeşitli şekillerde kesen, parçaları yine aynı yöntemle ergiterek birleştiren kişidir.
Görevler
Kaynakçı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yürütür:
- İş organizasyonu yapar.
- Yapılacak işe uygun olarak çalışma yerini düzenler.
- Makine, donanım, alet ve malzemeleri seçer, hazırlar ve ayarlar.
- Kesilecek veya kaynakla tutturulacak metal parçaları işaretler.
- Kesim yapmak üzere kesme lambasını hazırlar.
- Oksiasetilen veya gaz alevi yardımıyla parçaları keser.
- Her pozisyonda birleştirilecek parçaları kaynatır.
- Yapılacak kaynak türüne uygun yöntemi seçer.
- Oksijen ve asetilen tüplerinin vanalarını açar.
- Kaynatılacak metalin ergime derecesine göre gaz ayarı yapar.
- Gazı yakarak kaynatılacak metali ergitir.
- Kaynak telini kaynatılacak kısma değdirir ve telden aldığı ergimiş metalle parçaları birbirine ekler.
- Kaynak yapılan yerin pürüzlerini eğe ya da spiral kullanarak düzeltir.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Kaynakçıların kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Kaynak makinesi
- Kesme lambası
- Kaynak teli
- Oksiasetilen
- Oksijen ve asetilen tüpü
- Elektrik arkı
- Elektrot
- Elektrik ve kaynak makinesi
- Taşıma ve kaldırma araçları
- Kaynak çekici
- Markalama aletleri
- Mengene
- İş eldiveni
- Gözlük
- Maske
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Kaynakçı olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Göz ve ellerini eşgüdümle kullanabilmek
- Dikkatini belli bir noktaya yoğunlaştırabilmek
- Şekil ilişkilerini görebilmek
- Yapılacak işi zihninde canlandırabilmek
- Tasarımı kâğıt üzerine çizebilme yeteneğine sahip olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Kaynakçılar fabrika ve atölye gibi kapalı ortamlarda çalışabilecekleri gibi açık mekânlarda da çalışırlar. Çalışma ortamı gürültülü ve kirlidir.
Kaynak makinesinden ve kesme lambasından çıkan ışık ve gaz cildi ve gözü rahatsız edebilir. Kaynak işlemi sırasında kullanılan gazın yanıcı ve patlayıcı olması nedeniyle kaynakçının dikkatli olması gerekir.
Gerekli havalandırma sağlandığında ve koruyucu önlemler alındığında herhangi bir tehlike söz konusu olmaz. Kaynakçı eğilerek, çömelerek veya ayakta çalışmak durumundadır ve çalışırken birinci derecede malzeme ve aletlerle ilgilenir.
Uzun süre ve elle yapılan kaynak işlemi bedensel olarak yorucu olabilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinin Metal Teknolojisi alanı Kaynakçılık dalında verilir. Eğitim, kalfalık ve ustalık eğitimleri şeklinde yürütülür.
Ayrıca mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının aynı alan ve meslek dalında da Kaynakçı eğitimi verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olanlar, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Kayıt yaptıracak öğrencilerin sağlık durumlarının ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması gerekir.
- Bu durum, programın özelliğine göre gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak gerekir.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak ve işverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak gerekir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Mesleğin seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilmektedir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde verilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında işyerinde usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve mesleğiyle ilgili işyeri açma belgesi alabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Kaynakçılar aşağıdaki alanlarda çalışabilirler:
- Oto sanayii
- Gemi sanayii
- Kazan imalathaneleri
- Kapı imalathaneleri
- Pencere imalathaneleri
- Mobilya imalathaneleri
- Kamu kesimine ait fabrikaların bakım ve onarım atölyeleri
- Özel kesime ait fabrikaların bakım ve onarım atölyeleri
Meslek elemanları kendi adlarına işyeri açma olanağına da sahiptirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki oranlardan az olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30'u
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15'i
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30'u
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12'nci sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50'si
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilmektedir.
Kendi işyerini açmış olanların kazançları ise yapılan işin büyüklüğü oranında değişme göstermektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Kaynakçılar bağımsız işyeri açabilirler.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada Kaynakçı mesleğine benzer olarak şu meslekler belirtilmiştir:
- Sıhhi tesisatçı
- Sıcak ve soğuk demirci
- Kaportacı
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu bölüm için ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- 3308 Sayılı Kanun
- Türkiye İş Kurumu Türk Meslekler Sözlüğü
- Meslek Monografisi, Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara 1979
- Teknik eğitim fakülteleri
- Meslek yüksekokulları
- Çıraklık eğitimi program kitapçığı
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği
- Çıraklık ve Yaygın Eğitim Faaliyetleri, Milli Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü, Ankara-1999
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşları
Ayrıntılı bilgi için
Meslek ve eğitim hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
