Tanım
Karoserci, motorlu kara araçlarında (otobüs, kamyon gibi ağır araçlarda) sac aksam ve şasi üzerinde meydana gelen vuruk, çarpma, devrilme veya değişiklik gibi geometrik problemleri gideren kişidir.
Gövde üzerinde onarım, parça değiştirme ve parçaların birbiri ile uyumuna ilişkin işlemleri yapar. Ayrıca şasi örme, iskelet çatma, iskeleti sacla kaplama ve aksesuar montajı işlerini gerçekleştirir.
Görevler
Karoserci, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Şase ara profillerinin boylarını belirlemek, profilleri kesmek ve örmek.
- Ara örme profillerini şaseye puntalamak ve dönerli olarak şaseye kaynatmak.
- Yan direkleri putrele puntalamak, direkleri kavislendirmek ve yan direk aralarına profilleri puntalamak.
- İskeleti çatmak için parçalarını kaynatmak ve şaseye puntalamak.
- İskeleti çapraza almak ve şaseye kaynatmak.
- İskeleti astarlamak; saclarını kesmek, şekillendirmek ve yerlerine puntalamak.
- Döşeme saclarının altına su, üst yüzeyine ısı ve ses izolasyonu yaparak kaplamak.
- Karosere kapı pompalarını, pompalara kapıları ve kapılara menteşeleri monte etmek.
- Kapı ve kanatları, kilit ve karşılıkları monte etmek.
- Taban kontrplaklarını kesmek, suya karşı koruyucu ile kaplamak, karoser tabanına vidalamak ve ek yerlerine çelik macunu çekmek.
- Taban kontrplakları üzerine kaplanacak malzemeyi yapıştırmak.
- Tavan ve yan saclarının iç yüzeylerini izole etmek.
- Turbo ve havalıkları monte etmek.
- Tavan ve yan yüzey formikalarını kaplamak ve monte etmek.
- Okuma lambalarını hava kanalına monte etmek.
- Taban kontrplağı ve formikaların bitim yerlerine çıta çekerek karoseri dekore etmek.
- Karoser aksesuarlarını monte etmek.
- Hasarlı elemanları sökmek ve onarmak.
- Teknik resim çizimleri yapmak.
- Bilgisayarda iki ve/veya üç boyutlu programlarla çeşitli teknik resim çizimleri yapmak.
- İletkenler yardımıyla basit elektrik devrelerini kurmak ve kontrol etmek.
- Makinelerde rendeleme, kesme, delme, birleştirme, kenar ve yüzey şekillendirme işlemlerini yapmak.
- NC ve CNC tezgâhlarında kesme ve bükme işlemlerini yapmak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Karoserlik işlerinde kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Kesme makineleri: Daire ve şerit testere, giyotin ve kollu makas.
- Bükme makineleri: Caka, abkant pres ve silindir bükme makineleri.
- Delme makineleri: Matkap tezgâhı ve el breyzi.
- Taşlama makineleri: Zımpara taşı ve spiral taşlama makinesi.
- Kaynak makineleri: TIG, MIG/MAG, elektrik ark ve direnç kaynak makineleri.
- Doğrultma araçları: Çekiç, örs, altlık ve pleyt.
- Kesme araçları: El testeresi ve el makası.
- Birleştirme araçları: Vida, cıvata, somun, rondela, pim, çekiç, tokmak, kriko, gönye, su terazisi, mengene ve çektirme.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Karoserci olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Şekil ilişkilerini görebilmek.
- El ve gözlerini eşgüdümle kullanabilmek.
- Tasarım ve çizim yeteneğine sahip olmak.
- Yaratıcı olmak ve estetik duygusu taşımak.
- Dikkatli ve tedbirli olmak.
- Alet ve makinelerle çalışmaktan hoşlanmak.
- Sabırlı ve işbirliğine açık olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Karoserciler atölye ve imalathanelerde çalışırlar. Çalışma ortamı tozlu, boya kokulu ve kısmen gürültülüdür.
Karoserciler çalışma ortamında müşterilerle, çalışma arkadaşlarıyla, meslektaşlarıyla ve oto boyacılarıyla sürekli iletişim hâlindedir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli müracaat olması durumunda tüm mesleki eğitim merkezlerinde verilmektedir.
Eğitim, “Metal Teknolojisi” alanının “Karosercilik” dalında gerçekleştirilir. Bu kapsamda kalfalık ve ustalık eğitimleri verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olanlar, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Kayıt yaptıracak öğrencilerin sağlık durumlarının ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması gerekir.
- Sağlık durumu, programın özelliğine göre gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak gerekir.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulunmalı ve işverenle çıraklık sözleşmesi imzalanmalıdır.
Eğitim süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde verilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında, işyerinde usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi verilir. 12. sınıfı başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve mesleğiyle ilgili işyeri açma belgesi alabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Karoserciler motorlu taşıt sektöründe şu yerlerde çalışabilirler:
- Otomotiv servisleri.
- Otomotiv bakım ve onarım atölyeleri.
- Otomotiv fabrikaları.
- Otomotiv satış noktaları.
- Benzeri motorlu taşıt sektörü işyerleri.
Karoserciler kendi işyerlerini de açabilmektedirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki oranlardan aşağı olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30’u.
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15’i.
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’u.
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12’nci sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50’si.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilmektedir.
Kendi işyerlerini kuranlar, piyasadaki iş kapasitesine göre daha yüksek bir gelire sahip olabilmektedirler.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Meslekte usta ve usta öğretici unvanlarına yükselmek mümkündür.
Ustalık belgesine sahip olanlar veya bu kişileri işyerlerinde çalıştıranlar bağımsız işyeri açabilirler. Ayrıca işyerinde çırak çalıştırılması için “Usta Öğretici” belgesine sahip çalışanın olması zorunludur.
Karoserciler, imal edilen demiryolu vagonları, tramvay ve otomobil karoserleri gibi belirli tip imalatlar üzerinde uzmanlaşabilirler.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada karosercilikle benzer olarak belirtilen meslekler şunlardır:
- Kaporta Tamircisi.
- Ahşap Karoserci.
- Kaynakçı.
- Çelik Yapılandırmacısı.
- Metal Saç Şekillendirmecisi.
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu bölüm altında ayrıca bir bilgi verilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek Elemanları.
- 3308 Sayılı Kanun.
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği.
- Çıraklık Eğitimi Program Kitapçığı.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Karosercilik mesleği hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı.
- Türkiye İş Kurumu web sayfası.
- Mesleğim Hayatım web sitesi.
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı.
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.