Tanım
Isıl İşlemci; ısıtma ve soğutma yöntemlerini uygulayarak metallerin mekanik, fiziksel ve/veya kimyasal özelliklerini geliştiren, kontrol ve yüzey işlemlerini yapan kişidir.
Görevler
Isıl İşlemci, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Yardımcı elemanlara iş dağılımı yapar.
- Sarf malzemelerin stoğunu takip eder.
- Prosesin devamlılığını kontrol eder.
- İş kayıtları tutar.
- Tavlama yapar.
- Sementasyon ve nitrasyonla yüzey sertleştirme yapar.
- İndüksiyonla yüzey sertleştirme yapar.
- Meneviş yapar. Meneviş, sertleştirilmiş takım veya kalıbın çelik kalitesine göre 150-675 derecede tekrar tavlanması işlemidir.
- Fırın ve tezgâhların bakımını yapar.
- Teknik resim çizer.
- Demirci ocağında şekillendirme işlemi yapar.
- Farklı presler kullanarak parçaların kalıp içerisinde şekillendirilmesini yapar.
- Metal yüzeyleri temizler ve parlatır.
- Metal yüzeyleri macunlar ve boyar.
- Malzeme muayene yöntemlerini uygular.
- Sertlik ölçme işlerini yapar.
- Sıcak şekillendirme işlerini yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Isıl İşlemci aşağıdaki araç, gereç ve ekipmanları kullanır:
- Anahtar takımı
- Aynı sulama presi
- Balyoz
- Baret
- Bek (brülör)
- Çatlak kontrol cihazları
- Çekiç
- Deformasyon önleyici aparatlar (malafa)
- Fırınlar
- Forklift
- Gözlük
- İndüksiyon tezgâhı
- İndüktör
- Isıtıcı
- İş arabası
- İş elbisesi
- İş eldiveni
- İzolasyon malzemesi
- Jeneratör
- Kanca
- Karbondioksit (CO2)
- Karbo sensörler
- Kaynak makinesi
- Kepçe
- Kesme taşı
- Kıskaç
- Kumlama makinesi
- Kumpas
- Malzeme taşıyıcılar
- Manyetik karıştırıcı
- Metal kesme makinesi
- Metre
- Mikroskop
- Nem ölçer
- Oksi-asetilen takımı
- Paletler
- Pense
- Pirometre
- Sertlik ölçme cihazları ve uçları
- Sıcaklık ölçme aletleri
- Soğutma tankları
- Spiral motoru ve taşı
- Sulama tankları
- Tornavida takımı
- Tuz banyosu potaları
- Vinç
- Yağ alma makineleri
- Yangın söndürme cihazı
Meslekte kullanılan malzemeler şunlardır:
- Bakır profil
- Çelik granül
- Fuel oil
- Grafit
- Isıl işlem konsantresi
- Isıl işlem tuzları
- Isıl işlem yağı
- Kaynak elektrodu
- Koruyucu pasta
- Mazot
- Proses gazları: amonyak
- Proses gazları: azot
- Proses gazları: doğal gaz
- Proses gazları: LPG
- Proses gazları: metanol
- Proses gazları: propan
- Sertleştirme suyu
- Siyahlaştırma konsantresi
- Sulama suyu
- Tavlı tel
- Yıkama malzemeleri
- Zımpara
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Isıl İşlemci olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olması gerekir:
- Dikkatli olmak
- Ayrıntıları algılayabilmek
- Şekil ve uzay ilişkilerini ayırt edebilmek
- Gelişmiş çizim yeteneğine sahip olmak
- El becerisine sahip olmak
- Temel matematik, fizik, malzeme ve işleme bilgisine sahip olmak
- Yaratıcı olmak
- Sorumluluk sahibi olmak
- Sabırlı olmak
- Temizlik kurallarına uymak
- Bir işi planlayabilmek ve uygulamaya koyabilmek
- Ekip çalışmasına yatkın olmak
- Tertipli ve düzenli olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Isıl İşlemciler fabrika ve atölyelerde çalışır. Çalışma ortamı sıcaktır. Biçimlendirme atölyeleri ile ısıl işlem, malzeme muayene ve sertlik ölçme atölyelerinin çalışma ortamları birbirinden farklılık gösterir.
Sıcak biçimlendirme ve ısıl işlem atölyeleri kapalı, nispeten gürültülü ve sıcaktır. Bu alanlar tek başına bir atölye olabilir veya büyük makine fabrikalarının bir bölümü şeklinde faaliyet gösterebilir.
Malzeme muayene ve sertlik ölçme işlemleri laboratuvar ortamında gerçekleştirilir. Sıcak biçimlendirme ve ısıl işlem atölyelerinde yüksek sıcaklık ve güçlü makinelerle çalışıldığı için çok dikkatli olunması ve emniyet tedbirlerinin eksiksiz alınması gerekir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinin Metal Teknolojisi alanındaki “Isıl İşlem” dalında verilir. Bu dalda kalfalık ve ustalık eğitimleri yapılmaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak. Bu durumdaki kişiler, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması. Programın özelliğine göre bu durum gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak ve işverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Mesleğin seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde verilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında, işyerinde usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi verilir. 12. sınıfı başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Öğrenciler fark derslerini tamamladıkları takdirde meslek lisesi diploması ve meslekleriyle ilgili işyeri açma belgesi alabilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Meslek elemanlarının çalışma alanları genellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerdir. Kamu ve özel kuruluşlara ait atölye ve fabrikalarda iş bulma olanakları mevcuttur.
Çeşitli makine parçalarının farklı ısıl işlemlere tabi tutulduğu, parçaların sertleştirildiği veya yumuşatıldığı işletmelerde çalışma imkânı bulunur. Her türlü sıcak kalıp dövmeciliği yapılan işletmeler de Isıl İşlemcilerin çalışma alanları arasındadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki oranlarda, asgari ücretin net tutarı esas alınarak ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30’undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15’inden,
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’undan,
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12’nci sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50’sinden aşağı olmamak üzere.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre maaş alır.
Özel kuruluşlarda çalışanlar ise işin niteliği, tecrübesi, işyerine uyumu ve işletmenin büyüklüğüne göre asgari ücretin üzerinde ücret alır. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlar, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan alabilir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilir. Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Isıl İşlemciler, çalıştıkları kurum, kuruluş ve işletmelerde ustabaşı ve şef olabilir.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada Isıl İşlemci mesleğiyle benzer olarak aşağıdaki meslekler belirtilmiştir:
- Kaynakçı
- Çelik Konstrüksiyoncu
- Metal Doğramacı
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu başlık altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Meslek lisesi öğretmenleri
- 3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu”
- Meslekî ve Teknik Eğitim Yönetmeliği
- Millî Eğitim Bakanlığı Orta Öğretim Kurumları Sınıf Geçme ve Sınav Yönetmeliği
- www.megep.meb.gov.tr
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.