Tanım
İş Sağlığı ve Güvenliği Teknikeri; işyerlerini, işin yürütülmesi nedeniyle oluşan tehlikelerden uzaklaştırmak ve sağlığa zarar verebilecek koşullardan arındırarak daha iyi bir çalışma ortamı sağlamak için çalışan kişidir.
Görevler
İş Sağlığı ve Güvenliği Teknikeri, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- İş Sağlığı ve Güvenliği Mevzuatına uygun olarak işyerinde gerekli çalışmaların yapılmasını sağlar.
- İşyerindeki tehlikelerin tanımlanması, risk değerlendirmesinin yapılması, tehlikelerin ortadan kaldırılması ve risklerin kontrol altına alınması için önerilerde bulunur.
- Tehlikeler ve risklerin kontrolüyle ilgili işverene rapor verir.
- İşin ve işyerinin özelliklerine uygun olarak tehlikeleri kaynağında yok etmeye yönelik tedbirlere öncelik verir.
- Gerekirse ölçümlere dayalı değerlendirme yapar.
- Alınması gerekli güvenlik önlemleri konusunda çalışanların veya temsilcilerinin görüşünü alarak işverene önerilerde bulunur.
- Alınan önlemlere ilişkin uygulamaları takip eder.
- İşyerinde yapılacak periyodik kontrol, bakım ve ölçümleri planlar.
- Hazırlanan planların uygulanmasını sağlar.
- Risk değerlendirme sonuçlarını dikkate alarak acil durum planlarını hazırlar.
- Ani veya yakın tehlike durumlarını ve kazaların potansiyelini tanımlar.
- Acil durumlara ilişkin risklerin nasıl önleneceğini gösterir.
- Gerekli acil durum tatbikatlarının yapılmasını sağlar.
- Yangın ve patlamaların önlenmesine yönelik çalışmalar yürütür.
- Yangın ve patlama durumunda gerekli önlemlerin alınmasını sağlar.
- Yangından korunma teçhizatı ve araçlarının kontrol edilmesini sağlar.
- Yangın ekiplerinin oluşturulmasını ve yangın tatbikatlarının yapılmasını yönetir.
- Yangından korunma ve yangınla mücadele çalışmalarına ilişkin kayıtların tutulmasını sağlar.
- İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu toplantılarına katılır.
- Kurula işyerinin sağlık ve güvenlik durumu ile ilgili bilgi verir ve önerilerde bulunur.
- İşyeri Sağlık Birimi ile işbirliği içinde çalışır.
- İşyerinin sağlık ve güvenlik durumunu, işyerinde meydana gelebilecek kaza ve meslek hastalıklarını işyeri hekimi ile değerlendirir.
- Değerlendirme sonuçlarına göre önleyici faaliyet planlarını hazırlar ve uygulanmasını sağlar.
- İşyerinde meydana gelen kaza veya meslek hastalıklarının tekrarlanmaması için inceleme ve araştırma yapar.
- Düzeltici faaliyet planlarını hazırlar ve uygulanmasını sağlar.
- İşyerinde yapılan inceleme ve araştırmalar için yöntemler geliştirir.
- Geliştirilen yöntemlerle ilgili çalışanları bilgilendirir.
- Her incelemeden sonra inceleme formlarını doldurur.
- İnceleme sonuçlarını gereği için işverene bildirir ve sonuçları takip eder.
- Formların değerlendirme ve izleme amacıyla muhafaza edilmesini sağlar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
- İşyerine yeni bir sistem kurulması veya makine ya da cihaz alınması halinde risk değerlendirmesi yapar.
- Kurulacak sistem ya da alınacak makine veya cihaz için sağlık ve güvenlik yönünden aranan özellikleri belirler.
- Belirlenen özelliklere uygun sistemin kurulması, makine veya cihazın alınması için işverene rapor verir.
- Uygun nitelikteki kişisel koruyucuların seçimi, sağlanması, kullanılması, bakımı ve test edilmesi hakkında işverene bilgi ve öneriler sunar.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Düzenli kontrol listeleri.
- Sonometre.
- Lüks metre.
- Oksijen metre.
- Eksplosimetre.
- Anemometre.
- Termometre.
- Havadaki nem durumunu, ısıyı, ışık durumunu ve hava basıncını ölçmeye yarayan ölçüm cihazları.
- Bilgisayar.
- Basit büro malzemeleri.
- Kâğıt, kalem, renkli boya ve kalemler.
- Delikli zımba.
- Tel zımba.
- Renkli kartonlar.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
İş Sağlığı ve Güvenliği Teknikeri olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Genel ve sayısal yeteneğe sahip olmak.
- Fen bilimleri alanına ilgi duymak.
- Ayrıntıları algılayabilmek.
- Dikkatli ve tedbirli olmak.
- Sabırlı olmak.
- Çabuk ve doğru karar verebilmek.
- Planlama becerisi gelişmiş olmak.
- Yönergeleri algılayabilmek.
- Sorumluluk sahibi olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
İş Sağlığı ve Güvenliği Teknikerleri, çalıştıkları işletmeye göre açık veya kapalı ortamlarda görev yapabilirler. Çalışma ortamları sıcak, soğuk, ani ısı değişimi olan, nemli, tozlu, kokulu, gürültülü veya hava akımı bulunan bölümler olabilir.
Çalışma alanı üretimin yapıldığı her yeri kapsayabilir. Meslekte tam gün çalışma, gece çalışması, vardiyalı çalışma ve hafta sonu çalışması söz konusu olabilir.
Üretim alanının büyüklüğüne göre dikkat gerektiren bir çalışma yürütülür. Dinleme, düşünme, konuşma ve hareket halinde olma mesleğin gerektirdiği etkinliklerdir.
Eğitimin verildiği yerler
Meslek eğitimi, meslek yüksekokullarının “İş Sağlığı ve Güvenliği” programlarında verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
Meslek liselerinin, YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, “İş Sağlığı ve Güvenliği” ön lisans programlarına geçerken ek puan almaktadırlar.
Eğitim süresi ve içeriği
Eğitim süresi lise veya dengi okuldan sonra iki yıldır.
Eğitimde mesleki dersler ağırlıklıdır. Alınan dersler arasında şunlar yer alır:
- Temel Fizik.
- Temel Kimya.
- Temel Biyoloji.
- Kaza Analizi.
- Temel Anatomi.
- Makine ve Teçhizat.
- Tehlike Belirleme ve Risk Yönetimi.
- Güvenlik Mühendisliği.
- İSG Yönetim Sistemleri.
- İSG'de Belgeleme ve Kontroller.
Bu derslerin yanı sıra genel kültür dersleri de alınmaktadır. Eğitim sürecinde staj yapma zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimi başarı ile tamamlayanlara “Ön Lisans” diploması verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
İş Sağlığı ve Güvenliği Teknikerlerinin iş bulma olanakları geniş bir alanı kapsamaktadır.
Çalışabilecekleri başlıca yerler şunlardır:
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Merkezi Müdürlükleri.
- Diğer kamu kuruluşları.
- Özel sektör işletmeleri.
Kaynak dosyada, yeniden düzenlenen 4857 Sayılı İş Kanunu ile kamuda ve özel sektörde işçi sağlığı ve iş güvenliğiyle ilgili çalışmaların zorunlu hâle getirildiği ve yeni yaptırımlar getirildiği belirtilmektedir. Bunun sonucunda işletmelerde İş Sağlığı ve Güvenliği bölüm mezunlarına duyulan ihtiyacın yoğunlaşarak arttığı ifade edilmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Öğrenciler eğitimleri süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından verilen öğrenim kredisinden ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre maaş alırlar.
Özel sektörde çalışanların kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
İş Sağlığı ve Güvenliği ön lisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı’nda (DGS) başarılı oldukları takdirde kılavuzda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
İş hayatındaki mesleki bilgi ve tecrübeye göre üst görevlere yükselme olanağına sahiptirler.
Benzer meslekler
- İş Güvenliği Uzmanı.
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgiler başlığı altında ayrıca bir açıklama bulunmamaktadır.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçerik; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- 20.06.2012 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu.
- 29.12.2012 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği.
- Meslek elemanları.
- YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
