Tanım
İş Güvenliği Uzmanı; işverene iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili konularda rehberlik ve danışmanlık yapmak üzere görevlendirilen kişidir. İşyerinde göreviyle ilgili mevzuat ve teknik gelişmeleri göz önünde bulundurarak eksiklik ve aksaklıkları, tedbir ve tavsiyeleri belirler.
Koruma ve önlemeye yönelik işyeri gözetim ve uygulama faaliyetleri yapan İş Güvenliği Uzmanı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yetkilendirilmiş “İş Güvenliği Uzmanlığı” belgesine sahiptir.
Görevler
İş Güvenliği Uzmanı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- İşyerinde yapılan çalışmalar ve değişikliklerle ilgili tasarım, makine ve teçhizatın durumu, bakımı, seçimi ve kullanılan maddeler de dahil olmak üzere işin organizasyonu ve uygulanmasının iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına ve iş güvenliği kurallarına uygun olarak sürdürülmesi için işverenlere önerilerde bulunmak.
- Kişisel koruyucu donanımın seçimi, temini, muhafazası ve test edilmesi konularında işverene öneriler sunmak.
- Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin ilgili mevzuata uygun olarak planlanması konusunda çalışma yapmak, bu çalışmaları işverenin onayına sunmak, uygulamak veya uygulamaları kontrol etmek.
- İş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili alınması gereken tedbirleri işverene yazılı olarak bildirmek.
- İşyerinde meydana gelen kazaların ve meslek hastalıklarının sebeplerini araştırmak ve bunların tekrarlanmaması için alınması gereken tedbirleri işverene bildirmek.
- Ölüm ve yaralanmaya neden olmayan ancak çalışana ve ekipmana zarar verme potansiyeli bulunan olayların sebeplerini araştırmak ve tekrarlanmaması için önerilerde bulunmak.
- Çalışanlara yönelik bilgilendirme faaliyetlerini düzenlemek, işverenin onayına sunmak ve uygulanmasını kontrol etmek.
- Gerekli yerlerde kullanılmak amacıyla iş sağlığı ve güvenliği talimatları ile çalışma izin prosedürlerini hazırlamak, işverenin onayına sunmak ve uygulanmasını kontrol etmek.
- İş sağlığı ve güvenliği yönünden risk değerlendirmesi yapılmasıyla ilgili çalışma ve uygulamalara katılmak.
- Risk değerlendirmesi sonucunda alınması gereken sağlık ve güvenlik tedbirlerini işverene bildirmek.
- Çalışma ortamının gözetimini yapmak.
- İşyerinde iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı gereği yapılması gereken periyodik bakım, kontrol ve ölçümleri planlamak ve uygulamalarını kontrol etmek.
- İşyerinde kaza, yangın ve patlamaların önlenmesi için yapılan çalışmalara katılmak.
- İlgili eğitimlerin ve tatbikatların yapılmasını ve acil durum planı doğrultusunda hareket edilmesini sağlamak.
- İşyeri hekimiyle beraber iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili değerlendirme yapmak.
- Gerekli önleyici faaliyet planlarını hazırlamak ve takibini yapmak.
- İş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili faaliyetlerin yer aldığı yıllık planı yapmak.
- Bulunması halinde iş sağlığı ve güvenliği kuruluyla iş birliği içinde çalışmak.
- Çalışan temsilcisi ve elemanların çalışmalarına destek sağlamak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
İş Güvenliği Uzmanının kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bilgisayar
- İnternet
- Gerekli ofis donanımı
- Ortama göre kişisel koruyucu donanım
- Çeşitli ölçüm cihazları
- İletişim araçları, telsiz ve telefon
Mesleğin gerektirdiği özellikler
İş Güvenliği Uzmanı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Soğukkanlı olmak
- İş disiplinine sahip olmak
- Sabırlı ve sorumluluk sahibi olmak
- Dikkatli olmak ve ayrıntılara önem vermek
- Yönergeyi izleyebilmek
- Ekip çalışmasına yatkın olmak
- Yenilik ve gelişmelere açık olmak
- Titiz ve tedbirli olmak
- Gözlem yeteneğine sahip olmak
- Empati kurabilmek
- Süreç kalitesine dikkat etmek
- Planlı ve organize çalışmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Çalışma ortamına bağlı olarak fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik ve psiko-sosyal faktörler değişkenlik gösterebilir. Çalışma ortamı sıcak, ıslak, rutubetli, gürültülü ve kokulu olabilir.
İş Güvenliği Uzmanı kapalı bir ofiste çalışabileceği gibi açık alanda bulunan bir limanda, havaalanında, inşaat şantiyesinde veya yeraltındaki bir madende de görev yapabilir. Üretim ve hizmetin olduğu, iş kanunlarında işyeri olarak tanımlanan her yerde çalışabilir.
Meslek kapsamında nemli, sıcak, soğuk, gürültülü ve kokulu ortamlarda bulunmak gerekebilir. Çalışma ortamlarına uygun kişisel koruyucu donanımlar kullanılır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi üniversitelerin İş Sağlığı ve Güvenliği bölümünde verilmektedir.
Ayrıca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yetkilendirilmiş kamu kurum ve kuruluşları ile 13.01.2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre faaliyet gösteren şirketler tarafından kurulan müesseseler tarafından iş güvenliği uzmanlığı eğitimi verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yetkilendirilmiş eğitim kurumlarında 220 saatlik eğitimi tamamlamak
220 saatlik eğitime katılabilmek için mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerden mezun olmak ya da teknik öğretmen, fizikçi, kimyager veya biyolog unvanına sahip olmak gerekir. Üniversitelerin iş sağlığı ve güvenliği lisans veya ön lisans programı mezunları da bu eğitime katılabilir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitimi 4 yıldır. İş güvenliği uzmanlarının eğitim programları teorik ve uygulamalı olmak üzere iki bölümden oluşur.
İş güvenliği uzmanlığı temel eğitim programında şu konulara yer verilir:
- İş Sağlığı ve Güvenliği Kavram ve Kuralların Gelişimi
- İş Sağlığı ve Güvenliğine Genel Bakış ve Güvenlik Kültürü
- Türkiye’de ve Dünyada İş Sağlığı ve Güvenliği
- Temel Hukuk
- İş Hukuku
- Kanunlarda İş Sağlığı ve Güvenliği
- İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri
- İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları
- İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri
- Risk Yönetimi ve Değerlendirilmesi
- Çalışma ortamı ve gözetimi
- İş Hijyeni
- İşyeri Bina ve Eklentileri
- Fiziksel, kimyasal, biyolojik ve psikososyal risk etmenleri
- Ergonomi
- Korunma politikaları
- Bakım ve onarım işlerinde iş sağlığı ve güvenliği
- Yangın
- Acil durum planları
- Sağlık ve güvenlik işaretleri
- Havalandırma ve iklimlendirme prensipleri
- Basınçlı kaplarla çalışmalarda iş sağlığı ve güvenliği
- Kapalı alanlarda çalışmalarda iş sağlığı ve güvenliği
- Ekranlı araçlarla çalışmalarda iş sağlığı ve güvenliği
- Elle kaldırma ve taşıma
- Yüksekte çalışmalarda iş sağlığı ve güvenliği
- İnşaat işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği
- Maden işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği
- Kişisel koruyucu donanımlar
- İş ekipmanlarının tasarım, imalat ve kullanımında iş sağlığı ve güvenliği
- İş kazaları
- Sağlık gözetimi ve meslek hastalıkları
- Çalışma yaşamında özel politika gerektiren gruplar
- Vardiyalı çalışma ve gece çalışması
- Çalışma hayatında etik
- Yetişkin eğitimi
- İşyerinde sağlık güvenlik eğitimi ve iletişim
- Tarım, ormancılık ve hayvancılık faaliyetlerinde iş sağlığı ve güvenliği
- Değerlendirme ve son test
- İşyerinde pratik uygulamalar
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarı ile tamamlayanlara lisans diploması verilir.
Mesleğin tanımında belirtilen şekilde İş Güvenliği Uzmanlığı belgesine sahip olunması gerekir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
İş kanunlarında işyeri olarak tanımlanan, ürün ve hizmet üretimi yapılan her yerde tam zamanlı veya yarı zamanlı İş Güvenliği Uzmanı çalıştırma zorunluluğu vardır.
Kamu sektöründe tüm kamu kurumlarında istihdam olanağı bulunmaktadır.
İş Güvenliği Uzmanları; kapalı ofislerde, limanlarda, havaalanlarında, inşaat şantiyelerinde, madenlerde ve üretim ya da hizmetin gerçekleştirildiği diğer işyerlerinde görev yapabilir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün vermiş olduğu öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanılabilir.
Ayrıca çeşitli resmi ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanılabilir.
Eğitim sonrası
Özel sektörde kazanç durumu; çalışılan yer, tecrübe ve benzeri durumlara göre değişiklik göstermektedir. Sorumluluk, sertifika sınıfı ve tecrübe arttıkça ücret daha da artabilmektedir.
Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar hizmet sınıfının ücretini alır. Zam ve tazminatlardan yararlanır.
Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
C sınıfı iş güvenliği belgesiyle en az üç yıl fiilen görev yapanlar B sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi alabilirler. B sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle en az dört yıl fiilen görev yapanlar A sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi alabilirler.
İş güvenliği alanında yeni açılan yüksek lisans programlarından mezun olan uzmanlar akademik kariyer yapabilirler. İş güvenliği kurslarında ders verme imkânları da vardır.
Bakanlıkça yetkilendirilmiş ortak sağlık ve güvenlik birimlerinde ve gerekli nitelikleri sağlaması durumunda Bakanlıkça yetkilendirilmiş eğitim kurumlarında eğitici olarak görev alınabilir.
İş sağlığı ve güvenliği ön lisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavında başarılı oldukları takdirde ÖSYS kılavuzunda belirtilen programlara kontenjan dahilinde dikey geçiş yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
İş Güvenliği Uzmanları belge sınıflarını yükselterek az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli tüm işletmelerde çalışacak şekilde çalışma alanlarını genişletebilirler.
Akademik kariyer imkânının yanında iş güvenliği uzmanlığı eğitim merkezlerinde de çalışabilirler.
Benzer meslekler
- Tehlikeli madde güvenlik danışmanı
Ek bilgiler
Son yıllarda özellikle ülkemizde inşaat, maden ve metal gibi tehlikeli ve çok tehlikeli sektörlerde artan iş kazaları, ülkemizi işçi ve işgücü kaybında dünyada ön sıralara taşımıştır.
Bu nedenle ülkemizde iş sağlığı ve güvenliği alanına son zamanlarda ayrı bir önem verilmektedir. Kursları ve üniversitelerin eğitim programlarını tamamlayarak İş Güvenliği Uzmanı olanların sayısı her geçen gün artmaktadır.
Bu alanda işini iyi yapan, kişisel gelişimine önem veren ve güvenliği hayat biçimi olarak görebilen kişilere her zaman ihtiyaç olacaktır.
Kaynakça
- 20.06.2012 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- 29.12.2012 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 28512 sayılı İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkındaki Yönetmelik
- Meslek Elemanları
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
