Tanım
Hububat İşleme Elemanı; Türk Gıda Mevzuatına uygun olarak hijyen ve sanitasyon kuralları doğrultusunda hububat ve ürünleri üretimi için iş organizasyonu yapan kişidir.
Gerekli ham madde ile üretimde kullanılan araç ve gereçleri tanır, kullanır ve kontrol eder. Araçların basit bakım ve temizliğini yapar, ham madde ve ürünlerde kalite kontrolü gerçekleştirir. Ürünlerin ambalajlama ve depolama işlerini de yürütür.
Görevler
Hububat İşleme Elemanı, iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak yürütür.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Hijyen ve sanitasyonu sağlar.
- Üretim öncesi hazırlıkları yapar.
- Ham maddeleri hazırlar.
- Ham madde ve ürünün kalite kontrol analizlerini yapar.
- Kullanılan alet ve ekipmanların bakımını ve basit onarımını yapar.
- Hububat ve ürünlerini satışa hazırlar.
- Tahılları depolar.
- Kahvaltılık tahıl ürünlerini hazırlar.
- Öğütülmüş ürünler elde eder; un, bulgur ve irmik üretir.
- Makarna, ekmek ve çeşitlerini üretir.
- Bisküvi, nişasta ve bulgur üretir.
- Kuru baklagilleri işler.
- Kuruyemiş çeşitlerini hazırlar.
- Üretim formlarını doldurur.
- Üretilen gıdaları ambalajlar ve depolar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Eleme makineleri
- Taşıma ekipmanları
- Kuru ve yaş temizleme makineleri
- Kırma, öğütme, kabuk soyma ve ezme işlemlerinde kullanılan işleme makineleri
- Mikser makineleri
- Sorteksleme makineleri
- Parlatma makineleri
- Elek ve kalibrasyon makineleri
- Dinlendirme ve depolama siloları
- Paketleme makineleri
- Yapıştırma ve bantlama makineleri
- Basit bakım ve onarım aletleri
- Genel laboratuvar malzemeleri
- Ambalaj malzemeleri
Ekmek üretim hattı
Ekmek üretim hattında eleme ve yoğurma makineleri, kes-tart, konik çevirme, paşa arabaları, pişirme fırın ve ekipmanları ile soğutma ekipmanları kullanılır.
Makarna üretim hattı
Makarna üretim hattında yoğurma, şekillendirme, kurutma, ambalaj ve etiketleme ekipmanları bulunur.
Bisküvi üretim hattı
Bisküvi üretim hattında yoğurma, şekillendirme, pişirme, ambalajlama ve etiketleme ekipmanları kullanılır.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Hububat İşleme Elemanı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- İş disiplinine sahip olmak
- Kimya ve biyoloji konularına ilgi duymak
- El becerisine sahip olmak
- El ve gözlerini eşgüdümle kullanabilmek
- Sabırlı, dikkatli ve sorumluluk sahibi olmak
- İş güvenliğine dikkat etmek
- Ayrıntılara dikkat etmek
- Yönergeyi izleyebilmek
- Ekip çalışmasına yatkın olmak
- Yenilik ve gelişmelere açık olmak
- Dikkatli, titiz ve tedbirli olmak
- Laboratuvara ait araç ve ekipmanların kullanımına özen göstermek
Çalışma ortamı ve koşulları
Üretim yapılan yer sıcak, ıslak, rutubetli, gürültülü ve kokulu olabilir. Laboratuvar ortamı ise kapalı ve temizdir. İş genellikle ayakta yapılır.
Meslek elemanları gıda, kimya ve ziraat mühendisleri, biyologlar, veterinerler ve gıda teknikerleriyle iletişimde bulunurlar. İş başında mesleğin gerektirdiği özel kıyafetler giyilir.
Çalışma sırasında dikkatli olunmadığında yanma, kayma, düşme, kesilme, elektrik çarpması ve hava gazı-doğal gaz zehirlenmeleri gibi kazalarla karşılaşılabilir.
Çalışma saatleri gündüz veya gece-gündüz vardiyalı olabilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinin Gıda Teknolojisi alanının Hububat İşleme dalında verilir.
Bu alanda kalfalık ve ustalık eğitimleri yapılmaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak
- Eğitim seviyesine uygun olarak düzenlenen mesleki eğitim programlarına alınabilecek durumda olmak
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması
- Gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporu sunmak
- 14 yaşını doldurmuş olmak
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak
- İşverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde gerçekleştirilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik bilgilerin yanında işyerinde, usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi verilir. 12. sınıfı başarıyla tamamlayanlar ise ustalık belgesi alır.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve mesleğiyle ilgili işyeri açma belgesi alabilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Sürekliliği ve standartları olan gıda sektöründe, gelişmiş teknolojilerden yararlanılarak üretim yapan işletmelerin çoğalmasıyla bu alanda eğitimli, nitelikli ve yetişmiş eleman ihtiyacı her geçen gün artmaktadır.
Hububat İşleme Elemanı özel sektörde şu ürünleri üreten işletmelerde iş bulabilir:
- Un
- İrmik
- Ekmek
- Makarna
- Bisküvi
- Yem
- Bulgur
- Mercimek
- Kuru baklagil
İş bulma olanakları yöresel farklılıklar gösterebilir. Hububat hammaddesinin rahat temin edilebildiği ve sanayi kollarının yoğun olduğu şehir ve bölgelerde iş bulma olanakları farklılık gösterir.
Buğday nişastası imalatı yalnızca Gaziantep ilinde mevcuttur. Bu nedenle iş bulma imkânının bu ilde daha fazla olabileceği belirtilmektedir.
Kamu sektöründe Hububat İşleme alanında iş olanağı yok denebilecek kadar azdır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince kazanç
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki oranlardan az olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30'u
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15'i
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30'u
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50'si
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası kazanç
İşe ilk başlangıçta asgari ücret tutarında ücret verilebilmekte, daha sonra ücrette iki ya da üç katına kadar artış olabilmektedir. Sorumluluk ve yetki arttıkça ücret daha da artabilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Meslekte usta ve usta öğretici unvanlarına yükselmek mümkündür.
Ustalık belgesine sahip olanlar veya bu belgeye sahip kişileri işyerlerinde çalıştıranlar bağımsız işyeri açabilirler. Ayrıca işyerinde çırak çalıştırılması için Usta Öğretici belgesine sahip bir çalışanın bulunması zorunludur.
Benzer meslekler
Hububat İşleme Elemanına benzer meslekler şunlardır:
- Gıda Teknolojisi Teknisyeni
- Gıda Teknolojisi Teknikeri
- Ziraat Teknisyeni
- Ziraat Teknikeri
Ek bilgiler
Kaynak dosyada Hububat İşleme Elemanı mesleğiyle ilgili ayrıca bir ek bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- 3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanunu
- www.megep.meb.gov.tr adresli web sayfası
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.