Tanım
Hemodiyaliz Operatörü, böbrek yetmezliği bulunan hastaların tedavisinde kullanılan hemodiyaliz makinesini sorumlu doktor nezaretinde veya kendi başına hazırlayan kişidir. Hasta kayıtlarını tutar ve hemodiyaliz işlemlerini yapar.
Görevler
Hemodiyaliz Operatörü, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yürütür:
- İş organizasyonu yapar.
- Amirinden işle ilgili bilgileri alır.
- Çalışma alanının düzenini sağlar ve hasta gözlem ve takip kayıtlarını tutar.
- Protokol ve hemodiyaliz malzeme kayıtlarını tutar.
- Hemodiyaliz makinesini hazırlar.
- Hastayı hemodiyaliz işlemine hazırlar.
- Hemodiyaliz işlemlerini yapar.
- Mesleki gelişimine ilişkin faaliyetleri yürütür.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Hemodiyaliz makinesi
- Diyaliz membranları
- A-V setler
- A-V fistül iğneleri
- Pansuman seti
- Serumlar ve kan ürünleri
- Hassas terazi
- EKG cihazı
- Bilgisayar
- Acil arabası
- Pansuman arabası
- Elektrot
- İnfüzyon pompası
- Hasta yatağı
- Oksijen sistemi
- Beden derecesi
- Steteskop
- Aspirasyon sondası
- Büstüri
- Defibrilatör
- İlaç dolabı
- Tansiyon aleti
- Serum askısı
- Hastane araçları
- Hemodiyaliz seti
- Kateter
- Enjektör
- Flaster gibi hastane malzemeleri
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Hemodiyaliz Operatörü olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Mekanik aletlere ilgi duymak
- Sözlü ve yazılı yönergeleri anlayabilmek ve uygulayabilmek
- Elleri ve gözleri eşgüdümle kullanabilmek
- Dikkatli olmak ve ayrıntıları görebilmek
- Hijyen kurallarına dikkat etmek
- Sabırlı olmak
- Sorumluluk duygusu gelişmiş olmak
Kan ve solunum yoluyla bulaşan hastalıklar, kemik ve eklem hastalıkları, duyu organlarına ilişkin kayıplar ve ağır kronik hastalıklar bu alanda çalışmaya engel oluşturabilmektedir.
Çalışma ortamı ve koşulları
Hemodiyaliz Operatörleri hastanelerin diyaliz ünitelerinde görev yapar. Çalışma sırasında genellikle ayakta bulunurlar. Gece ve hafta sonu çalışmak mesleğin yorucu yanları arasındadır.
Mesleği yapanlar; doktorlar, hemşireler, meslektaşlar, hastalar, hasta yakınları ve diğer sağlık personeli ile iletişimde bulunur.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü Hemodiyaliz Eğitim Merkezlerinde düzenlenen kurslarda verilmektedir.
Bu kurslar bir sertifika programıdır. Sağlık Bakanlığı; üniversitelerin tıp fakülteleri ile eğitim ve araştırma hastaneleri ve kadrosunda nefroloji uzmanı olan kamu kurum ve kuruluşlarına ait hastaneler bünyesindeki diyaliz merkezlerine eğitim yetkisi verebilir.
Eğitime giriş koşulları
Meslek liseleri veya sağlık hizmetleri yüksekokullarının hemşirelik bölümlerinden mezun olanlar diyaliz operatörlüğü için başvuru yapabilir. Hemşirelik bölümü mezunu olmak, eğitime katılmak için ön şarttır.
Diyaliz Operatörlüğü sertifikası şu koşullarda verilebilir:
- Hemodiyaliz eğitim merkezlerinde üç ay süreyle diyaliz eğitimi görenlere, sorumlu uzman, sorumlu hekim ve sorumlu hemşirenin müşterek olarak vereceği, gerekli yeterliliğe sahip olduklarına dair uygunluk yazısıyla sertifika verilebilir.
- Sağlık meslek liselerinin hemşirelik bölümü mezunu olup sağlık hizmetleri meslek yüksekokullarının diyaliz bölümünden mezun olan diyaliz teknikerlerine; bir hemodiyaliz merkezinde aralıksız en az bir yıl çalıştıklarını belgelemeleri ve yetkilendirilmiş eğitim merkezlerinde yapılan teorik ve pratik sınavda başarılı olmaları kaydıyla Sağlık Bakanlığınca sertifika verilebilir.
Eğitim süresi ve içeriği
Hemşirelik bölümü mezunları için eğitim süresi 3 ay pratik eğitim alma şeklindedir.
Ayrıca bu okullardan mezun olanlar, hemodiyaliz ve/veya diyaliz ünitesinde 1 yıl süreyle hemodiyaliz operatörlüğü alanında pratik olarak çalıştıklarını belgelemeleri halinde Sağlık Bakanlığınca yapılan Hemodiyaliz Sertifikası alma sınavına katılabilir.
Eğitim süresince hemşirelik ve diyaliz teknikerliği eğitiminde verilen bilgilerin yanı sıra, Hemodiyaliz Operatörlüğü mesleğinin içeriğinde teorik ve pratik olarak şu konularda bilgiler verilir:
- Hemodiyaliz makinesinin hazırlanması
- Hastanın hemodiyaliz işlemine hazırlanması
- Hemodiyaliz işlemlerinin yapılması
- Diyalizin ne olduğu
- Diyaliz komplikasyonları ve tedavileri
- Periton ve hemodiyaliz makinelerinin özellikleri ve kullanılması
- Kronik böbrek yetmezliği olan hastaların diyetleri
- Hastaların kullandıkları ilaçlarla ilgili bilgiler
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimi başarıyla tamamlayanlara Hemodiyaliz Operatörlüğü sertifikası verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Hemodiyaliz Operatörlerinin çalışma alanları şunlardır:
- Kamu ve özel hastaneler
- Nefroloji alanında hizmet veren özel dal hastaneleri
- Diyaliz merkezleri
- Çocuk sağlığı ve hastalıkları alanında faaliyet gösteren özel dal hastanelerinde açılan diyaliz merkezleri
- Bağımsız bir bölüm olarak kurulan diyaliz üniteleri
Sağlık sektöründe hizmet veren özel hastanelerin sayısında giderek artış olmasıyla beraber bu alanda istihdam olanaklarının arttığı gözlenmektedir. İyi yetişmiş ve nitelikli elemanların iş bulma problemlerinin olmadığı görülmektedir. Teknolojik açıdan gelişmiş bölgeler, iş bulma açısından daha avantajlıdır.
Bu meslek kendi işini kurmaya elverişlidir ancak oldukça maliyetlidir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Eğitim süresince herhangi bir kazanç söz konusu değildir.
Eğitim sonrası
Meslek elemanları kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmaları durumunda eğitim durumuna uygun bir kadro ile göreve başlar. Maaşları her yıl bütçe kanununa göre belirlenmektedir.
Özel sektörde çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Kaynak dosyada mesleki eğitimde ilerlemeye ilişkin bilgi belirtilmemiştir.
İş hayatında ilerleme
Meslekte ilerleme, hemodiyaliz merkezlerinde deneyim kazandıkça sorumluluğun artması şeklinde olmaktadır.
Benzer meslekler
Hemodiyaliz Operatörlüğü ile benzer meslekler şunlardır:
- Diyaliz teknikeri
- Hemşire
- Radyoterapist
- Biyomedikal cihaz teknikeri
- Radyoloji teknisyeni
Ek bilgiler
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- 08.05.2005 tarihli ve 25809 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Diyaliz Merkezleri Hakkında Yönetmelik
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.