Tanım
Hasat Sonrası Teknolojisi Teknikeri; sebze, meyve, aromatik bitkiler, endüstri bitkileri ve süs bitkileri gibi ürünlerin hasadından tüketiciye ulaşmasına kadar olan süreçte görev yapan kişidir. Bu süreçte ürün kayıplarının önlenmesi, ürünlerin sınıflandırılması, ambalajlanması ve depolanması çalışmalarında bulunur.
Görevler
Hasat Sonrası Teknolojisi Teknikeri, bitkisel üretim alanında çalışan ziraat mühendisi veya gıda mühendisine bağlı olarak görev yapar.
Başlıca görevleri şunlardır:
- Hasattan sonra ürünlerin sınıflandırılması, ambalajlanması, ön soğutulması, depolanması ve pazara hazırlanması aşamalarında görev alır.
- Pazarlama sürecinin farklı evrelerinde taze meyve, sebze, aromatik, endüstri ve süs bitkilerinde meydana gelen kayıpları en alt düzeye indirmeye yönelik çalışmalara katkıda bulunur.
- Çalışma sonuçlarını rapor olarak yöneticisine veya bölüm amiri olan mühendise iletir.
- Mühendisin onayını alarak gerekli uygulamaları yerine getirir.
- Konserve, salça, turşu, marmelat, reçel ve dondurma gibi ürünlerin yapım aşamalarında görev alır.
- Hasattan sonra taze ve işlenen ürünlerde hijyen ve kalite kontrolünü sağlar.
- Çalıştığı işyerinde ürünlerin kalitesini artırır.
- İhracatçı ülkelerle rekabet gücünün geliştirilmesine ve dış satımın artırılmasına yardımcı olur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Meyve, sebze, aromatik, endüstri ve süs bitkilerini işlemek ve ambalajlamak için çeşitli makineler
- Soğutma sistemleri
- Isıtma sistemleri
- Doğal ve yapay kurutma araç ve gereçleri
- Çeşitli kimyasal maddeler
- Çeşitli ambalajlama maddeleri
- Etiketleme aracı
- Presler
- Filtrasyon sistemleri
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Hasat Sonrası Teknolojisi Teknikeri olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Kimya ve biyolojiye ilgili ve bu alanlarda başarılı olmak
- Renk algısı, tat ve koku alma duyuları gelişmiş olmak
- Yeniliklere açık ve yaratıcı olmak
- Başkalarıyla işbirliği yaparak çalışabilmek
Çalışma ortamı ve koşulları
Hasat Sonrası Teknolojisi Teknikerleri kendilerine veya başkalarına ait fabrika ya da atölyelerde çalışırlar. İşyerleri gürültülü, nemli, kokulu ve bazen de soğuk olabilir.
Tekniker, gıda mühendisi ile teknisyen ve işçiler arasında iletişimi ve eşgüdümü sağlar. Çalışmalar sırasında yaş ve kuru meyveler, sebzeler, aromatik, endüstri ve süs bitkileri, makineler ve insanlarla ilgilenir.
Çalışırken üreticilerle, meslektaşlarıyla ve mühendislerle iletişimde bulunur.
Eğitimin verildiği yerler
Meslek eğitimi geçmişte meslek yüksekokullarının “Hasat Sonrası Teknolojisi” bölümünde verilmiştir. Bölüm adının “Tarımsal Ürünler Muhafaza ve Depolama Teknolojisi” olarak değiştirilmesi nedeniyle “Hasat Sonrası Teknolojisi” adıyla artık öğrenci alınmamaktadır.
Bu nedenle eğitimle ilgili bilgiler, “Hasat Sonrası Teknolojisi” bölümü eğitiminin verildiği dönemde yapılan araştırmalara dayanmaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için şu koşullar aranmıştır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- ÖSYS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
Meslek liselerinin ÖSYS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, “Hasat Sonrası Teknolojisi” ön lisans programlarına geçerken ek puan almaktadır.
Eğitim süresi ve içeriği
Eğitim süresi ön lisans düzeyinde iki yıldır.
Eğitim süresince mesleğin gerektirdiği nitelikler göz önünde bulundurularak teorik ve uygulamaya yönelik bilgiler verilir. Ayrıca 30 iş günü staj uygulaması yaptırılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimi başarıyla tamamlayanlara “Hasat Sonrası Teknolojisi” ön lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Türkiye’nin üç yanının denizlerle çevrili olması, dört mevsimin bir arada yaşanması ve tarım ürünlerinin yoğun olarak yetiştirilmesi, tarımsal üretim açısından önemli bir üstünlük sağlamaktadır. Ancak ürünlerin hasadından sonra gerekli uygulamaların yapılmaması nedeniyle ürünlerde büyük kayıplar meydana gelebilmektedir.
Bu alanda eğitim alan Hasat Sonrası Teknolojisi Teknikerleri şu kurum ve kuruluşlarda görev alabilir:
- Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı
- İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi (İGEME)
- Ziraat fakülteleri
- Belediyeler
- Meyve ve sebze toptancı halleri
- Belediyelere ait soğuk depolar
- Entegre tesislere sahip kooperatifler
- Soğuk depolar
- Normal ve kontrollü atmosferli depolar
- Paketleme evleri
- Süpermarket zincirleri
- Taze meyve ve sebze pazarlaması ve depolanması yapan kuruluşlar
- Taze meyve ve sebze ihraç eden şirketler
- Gıda endüstrisinin kalite kontrol laboratuvarları
- Taze meyve ve sebze ulaşımında uzmanlaşmış özel şirketler
TARİŞ ve FİSKOBİRLİK örneğinde olduğu gibi entegre tesislere sahip kooperatiflerde de çalışma olanağı bulunmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Mesleki eğitim süresince kazanç söz konusu değildir. Ancak koşulları uygun öğrenciler, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunca verilen öğrenci kredisinden yararlanabilir. Öğrenciler ayrıca kamu ve özel kurumların sağladığı burslardan faydalanabilir.
Eğitim sonrası
Meslek elemanları kamu kurum ve kuruluşlarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine göre aylık alırlar. Ücretler kıdeme göre ve yıllık belirlenen oranlarda artış göstermektedir.
Özel sektörde kazanç; çalışılan yer, tecrübe ve benzeri durumlara göre değişmektedir. İlk işe girişte asgari ücret düzeyinde kazanç söz konusudur. Daha sonraki kazanç ise asgari ücretin 2-3 katı arasında değişmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
“Hasat Sonrası Teknolojisi” ön lisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı’nda (DGS) başarılı oldukları takdirde, ÖSYS kılavuzunda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
Mesleki bilgi ve tecrübeye göre iş hayatında üst görevlere yükselme olanağı bulunmaktadır.
Benzer meslekler
- Meyve ve Sebze İşleme Teknikeri
- Bitkisel Ürünlerde Muhafaza ve Pazarlama Teknikeri
- Tarım Ürünlerinin Muhafaza ve Depolanması
Ek bilgiler
Hasat Sonrası Teknolojisi Teknikeri ayrıca şu faaliyetleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Kocaeli Üniversitesi Arslanbey Meslek Yüksekokulu web sayfası
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.