Tanım
Haddeci, son şekli verilmiş demire çubuk, köşebent, levha ve ray gibi şekilleri verme işlemini, yani haddelemeyi yapan kişidir.
Görevler
Haddeci, iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak yürütür.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Hadde tezgâhını çalışmaya hazırlamak ve ayarını yapmak.
- Metalleri fırın boyutlarına göre ayarlayarak kesmek ve tavlanmak üzere fırına sürmek.
- Tavlanmış kütükleri, yani metalleri, hadde hazırlama grubuna ileterek oval hale getirtmek.
- Oval hale gelen metalleri başka bir grupta yuvarlak, kare veya köşebent haline getirmek; uzunluklarını yeniden ayarlamak ve kesmek.
- Metalleri soğutma platformuna getirmek ve soğutmaya almak.
- Malzemelerin deformasyona uğramaması için tekniğe uygun şekilde istiflemek.
- Soğutulan metalleri standart boylarda kesmek.
- Haddeleme tesislerinin periyodik bakım, onarım ve temizliğini sağlamak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Haddecilik mesleğinde kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Tav fırınları
- Hadde tezgâhı
- Doğrultma tezgâhı
- Hadde merdaneleri
- Boyut ve sıcaklık ölçü aletleri
- Ölçü ve kontrol aletleri
- Oksi-propan takımı
- Boy kesme makasları
- Soğutma tezgâhları
- Kangal sarıcılar
- Kütük iletici
- Kütük itici
- Süngül
- Yolluklar ve armatür
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Haddeci olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Gözlerini ve ellerini eşgüdümle kullanabilmek
- Uyarıcılara hemen tepki verebilmek
- Alet ve makinelerle çalışmaktan hoşlanmak
- Dikkatli ve tedbirli olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Haddeciler fabrika ve atölye gibi kapalı mekânlarda çalışırlar. İş ortamında demir tozları, duman, basınçlı hava ve nem bulunabilir.
Çalışma ağırlıklı olarak aşırı sıcak ve ani ısı değişimlerinin yaşandığı bir ortamda yürütülür. İş çoğunlukla ayakta yapılır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinin Metalürji Teknolojisi alanı İzabe dalında verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşulların karşılanması gerekir:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak. Bu kişiler, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması. Programın özelliğine göre bu durum gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelenir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak.
- İşverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Mesleğin seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde verilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamındaki ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında, işyerinde usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve meslekleriyle ilgili işyeri açma belgesi alabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Haddecilik mesleği, inşaat sektörü ve makine parçaları imalatı ile yakından ilgilidir. Bu nedenle iş olanakları bu sektörlerdeki gelişmelere paralel olarak artabilir veya azalabilir.
Haddecilik mesleği ağırlıklı olarak ilgili maden cevherinin çıkarıldığı yerlere yakın ve belirli bölgelerde toplanmıştır.
Meslek oldukça ağır iş koşullarına sahiptir. Bu nedenle meslek elemanları zor yetişmektedir. Yetişmiş elemanlar ise kolay iş bulabilmekte, hatta işyerleri arasında yetişmiş eleman transferi yapılabilmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki oranlardan az olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30'u
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15'i
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30'u
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50'si
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Mesleki eğitimini tamamlamış ve mesleğinde iyi yetişmiş meslek elemanlarının kazandıkları ücret; işyerinin durumuna, iş yoğunluğuna ve kişinin becerisine göre artabilmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Haddeciler bağımsız işyeri açabilirler.
Benzer meslekler
Haddecilik mesleğiyle benzer olarak belirtilen meslekler şunlardır:
- Şahmerdancı
- Demirci
- Dökümcü
- Demir dövmeci
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgiler başlığı altında ayrıca bir açıklama bulunmamaktadır.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- 3308 Sayılı Kanun
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği
- Metal-İş Gruplandırma Sistemleri
- Çıraklık Dönemi Haddecilik Meslek Dalı Eğitim Programı
- Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü Türk Meslekler Sözlüğü, Ankara, 1983, Yayın No: 173
- Çıraklık ve Yaygın Eğitim Faaliyetleri, Milli Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü, Ankara, 1999
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Haddecilik mesleği hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
