Tanım
Genetik ve Biyoinformatik Uzmanı; canlıların oluşumunu programlayan genetik şifrelerin çözülmesi, çözülen şifrelerin tıp ve biyoteknoloji gibi pek çok alanda iyileştirme amacıyla kullanılması, depolanması ve anlamlandırılması için istatistiksel yöntemler geliştiren ve kullanan kişidir.
Ayrıca laboratuvar ortamında organizmanın işleyişini anlamaya yönelik deneysel çalışmalar yapar. Bu çalışmalarla hastalıklara neden olan mekanizmaları aydınlatır ve hastalıkların önceden teşhis edilmesine olanak sağlar.
Görevler
Genetik ve Biyoinformatik Uzmanı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Ülkedeki biyolojik çeşitliliğin korunmasını ve biyoteknolojik olarak değerlendirilmesini sağlar.
- Moleküler hücre biyolojisi, gen ve protein mühendisliğinde uygulanan temel teknolojileri kullanır.
- Yaşam bilimlerindeki bilgi bankalarını kullanır.
- Deneysel çalışmalar sonucunda elde edilen verilerin geçerliliğini test eder.
- Biyoinformatik ve genetik alanındaki gelişmeleri takip eder.
- Alandaki bilgi birikimini gelişmiş bilgisayarlar ve çalışma istasyonu ortamında depolar, düzenler, sınıflandırır ve analiz eder.
- Elde ettiği bilgi birikimini ve amaca uygun yazılımları kullanarak moleküler etkileşimlere dair çeşitli hesaplar yapar.
- Çeşitli biyolojik yöntemleri kullanarak canlılarla ilgili genetik analizler yapar.
- Her projenin bitiminde uzman, hakemli dergilerde makale yayımlar.
- Elde edilen bulguları ulusal ve uluslararası bilimsel toplantılarda poster ve sözlü sunumlarla bilimsel çevrelerle paylaşır.
- Bilimsel toplantılarda fikir alışverişinde bulunur.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Gelişmiş bilgisayarlar ve gerekli yazılımlar.
- Denek olarak kullanılacak canlılar; fare, kurbağa, maya, bakteri ve meyve sineği.
- Hücre kültürü teçhizatları; sıcaklık, nem ve gazlara ayarlı hücre dolapları ile hücre kültürü kabinleri.
- Standart buzdolapları ve dondurucular, 80 derece soğutucular ve azot.
- DNA analiz üniteleri; PCR cihazı, agaroz jel sistemi, görüntüleme kabini ve DNA sekanslama cihazları.
- Protein analiz üniteleri; poliakrilamid jel ve transfer sistemleri ile soğuk kameralı görüntüleme sistemleri.
- Çeşitli güçlerde santrifüjler.
- Ters ve düz ışık mikroskopları, floresan, konfokal, STED ve elektron mikroskobu.
- Su banyoları ve teraziler.
- Elektrikli güç kaynakları.
- Biyolojik, kimyasal ve radyoaktif malzemeler.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Genetik ve Biyoinformatik Uzmanı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Dikkatli, temiz ve düzenli olmak.
- Sorumluluk duygusu yüksek olmak.
- Sabırlı olmak.
- Araştırmacı kişiliğe sahip olmak.
- Programlı çalışmayı sevmek.
- Ekip çalışmasına yatkın olmak.
- Pratik ve hareketli çalışma temposuna uyum sağlayabilmek.
- Yazılı ve sözlü iletişim gücü yüksek olmak.
- Sayılarla ifade gücüne sahip olmak.
- Matematiksel kavramlarla düşünebilmek.
- Problem çözme becerisi yüksek olmak.
- Matematik, fen bilimleri ve yabancı dile ilgi duymak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Genetik ve Biyoinformatik Uzmanları deney laboratuvarı ve/veya bilgisayar ortamında çalışır. Deney laboratuvarları kapalı çalışma ortamlarıdır.
Çalışma sırasında bazı durumlarda radyasyon, yakıcı ve zehirli madde tehlikesi ile kimyasal maddelerin yaydığı koku bulunabilir. Çeşitli çevre ve canlı örnekleriyle çalışılması gerektiğinden biyolojik risklere karşı bilgili ve tedbirli olunmalıdır.
Gerekli önlemler alınmalı, uygun ekipman ve kıyafet kullanılmalıdır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, lisans düzeyinde üniversitelerin “Biyoenformatik ve genetik” bölümlerinde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine giriş için:
- Lise mezunu olmak.
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak gerekir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır. Eğitim süresince aşağıdaki dersler verilmektedir:
- Bilgisayar ve Bilgi Sistemleri.
- Organik Kimya.
- Programlama Dilleri.
- Genomik ve Proteomik.
- Nümerik Metotları ve Optimizasyon.
- Hücre Biyolojisi ve Genetik.
- Bilgisayar Tabanlı İlaç Tasarımı.
- Moleküler Modelleme ve Simülasyon.
- Nörobiyoloji.
- Farmakokinetik Enzim Kinetiği.
- İlaç Tasarımı ve İlaç Etkilerinin Organik Kimyası.
- Yapay Zeka ve Yapay Sinir Ağları.
Teorik eğitimin yanı sıra laboratuvar çalışmaları oldukça yoğundur. Eğitim kapsamında zorunlu staj eğitimi bulunmaktadır.
Eğitim sonunda alınan belge
Mesleğin eğitimini bitirenler lisans diplomasına sahip olurlar.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Genetik ve Biyoinformatik Uzmanları şu alanlarda çalışabilir:
- Üniversitelerde akademisyen olarak.
- İlaç şirketlerinde.
- Hastanelerde.
- Biyoinformatik ve genetik inceleme yapan özel kuruluşlarda.
- Adli tıp kurumlarında.
Meslek değiştirmek isteyenler moleküler biyoloji ve genetik, bilgisayar mühendisliği ve veri analiz uzmanlığına yönelebilirler.
İş bulma olanağı yönünden kadınlar ve erkekler arasında bir fark yoktur. Uzman kişi genetik tanı merkezi ve biyoteknoloji şirketi kurabilir.
Gelişen biyoteknoloji ve biyoloji bilimleri sayesinde dünya üzerinde üretilen biyolojik veri her geçen yıl katlanarak artmaktadır. Bu nedenle gelecekte, bu veriyi işleyecek Genetik ve Biyoinformatik Uzmanlarına olan ihtiyacın da artacağı öngörülmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmi ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Özel sektörde çalışanların asgari ücretin üstünde başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilmektedir.
Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
TÜBİTAK tarafından verilen ilgili kurslar, meslek bilgisinin geliştirilmesi açısından faydalı olmaktadır.
İş hayatında ilerleme
İş hayatında ilerleme; uluslararası seminerlere, kongrelere ve çalıştaylara katılarak mümkün olabilir. Ayrıca çeşitli deneysel çalışmalar yaparak ve bu çalışmaları makale olarak yayımlayarak iş hayatında gelişmek mümkündür.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada benzer meslekler olarak şu meslekler belirtilmiştir:
- Moleküler Biyoloji ve Genetik Uzmanı.
- Biyolog.
- Biyomühendis.
- Tarımsal Biyoteknolog.
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgiler başlığı altında ayrıca bir açıklama bulunmamaktadır.
Kaynakça
- Meslek uzmanları ve akademisyenler.
- İlgili üniversitelerin web sayfaları.
- Özel kuruluşların web sayfaları.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – 08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.