Tanım
Enerji öğretmeni; çalıştığı eğitim kurumunda veya kuruluşunda, sanayideki işletmelerin jeotermal ve hidroelektrik santrallerinde, kimyasal enerji üretim merkezlerinde ve doğalgaz dağıtım merkezlerinin ilgili kısımlarında çalışacak öğrencilere ya da yetişkinlere enerji ve tesisat alanlarında eğitim veren kişidir.
Verilen eğitim; sıhhi tesisat, ısıtma, alternatif enerji kaynakları ve enerjinin etkin ve verimli kullanımı konularını kapsar.
Görevler
Enerji meslek alanıyla ilgili hangi bilgi, beceri, tutum ve davranışların, hangi yaş düzeyindeki öğrenci gruplarına ve hangi yöntemlerle kazandırılacağı, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından onaylanan öğretim programları ve ilgili mevzuatta belirtilmiştir.
Enerji öğretmeni bu program çerçevesinde:
- Eğitim vereceği grubun düzeyine uygun bir çalışma planı yapar.
- Sorumlu olduğu atölye, laboratuvar, işlik ve benzeri yerleri sürekli olarak eğitime hazır durumda bulundurur.
- Kendisine ayrılan ders saatlerinde planını uygulayarak öğrencilere alanıyla ilgili bilgi ve beceri kazandırır.
- Öğrencilerin başarılarını değerlendirir ve başarıyı artırıcı önlemler alır.
- Eğitici kol çalışmalarında görev alarak öğrencilerin yeteneklerini geliştirici etkinlikler düzenler.
- Öğrencilerin gelişimlerini izler ve sorunlarının çözümüne yardımcı olur.
- İşletmelerde uygulama yapan öğrencilerin çalışmalarını izler ve ilgililere rehberlik eder.
- Çevresindeki sanayi kuruluşları ile işletmelerdeki gelişmeleri izler, ihtiyaçları saptar ve bunların öğretim programlarına yansıtılması için ilgililere önerilerde bulunur.
- Nöbetçi olduğu günlerde okulun düzen ve disiplinini sağlamak üzere görev yapar.
- Sınıf öğretmeni olarak öğrencilerin alan ve ders seçmelerine yardımcı olur, yönetimle ilişkilerini sağlamaya çalışır.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Enerji öğretmeninin kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Kaynak makineleri
- Isıtma, soğutma ve iklimlendirmeye dayanan ekipmanlar
- Kazanlar
- Isıtıcılar
- Elektrik, bilgisayar ve kontrol cihazları
- Alanıyla ilgili meslek dersleri müfredat programı
- Yıllık ve günlük çalışma planları
- Not defteri
- Ders ve yoklama defteri
- Öğrenci iş takip formu
- Eğitim araçları
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Enerji öğretmeninin hem alanıyla hem de öğretmenlik mesleğiyle ilgili niteliklere sahip olması gerekir.
Enerji öğretmeni olmak isteyenlerin:
- Matematik ve geometri konularında yetenekli
- Şekiller arasındaki ilişkileri görebilen
- Tasarım gücü kuvvetli ve yaratıcı
- Ekip çalışmasına yatkın
- Sabırlı ve iş birliğine yatkın
- Düşüncelerini başkalarına açık bir biçimde aktarabilen
- Dikkatli ve işine özen gösteren
- İnsanlarla iyi iletişim kurabilen
- Öğrencilerin duygu ve düşüncelerini anlayabilen
- Kendini geliştirmeye istekli
kimseler olmaları gerekir.
Çalışma ortamı ve koşulları
Enerji öğretmeni sınıfta, atölyede ve işletmelerde görev yapar. Görevini genellikle ayakta yürütür. Çalışma ortamında çok fazla olmasa da toz, gürültü, yağ ve kir bulunabilir.
Mesai ve hafta sonu çalışması yoktur. Ancak gece eğitimi verilen meslek liselerinde ve bazı meslek yüksekokullarında, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından belirlenen prosedür içinde akşam saatlerinde de çalışabilirler.
Özel sektörde çalışanlar ile kendi işini kuranların belirli bir çalışma saati veya sabit bir çalışma mekânı olmayabilir. Bu kişiler iş aldıkları her yerde, iş bitimine kadar çalışabilirler.
Çalışma sırasında öğrenci, öğretmen, idareci ve müşteriyle diyalog ve iş birliği hâlindedir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi üniversitelerin Teknik Eğitim Fakültelerinde verilmekteyken bu bölüm adı altında eğitim verilmemektedir. Bu dosyadaki eğitime ilişkin bilgiler, Enerji Öğretmenliği eğitiminin verildiği dönemi kapsamaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- ÖSYS Kılavuzunda belirtilen şartları taşımak
gerekir.
Meslek yüksekokulları ile açıköğretim ön lisans programlarının DGS Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı oldukları takdirde Enerji Öğretmenliği lisans programlarına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
Eğitim süresince şu ders grupları alınır:
- Genel kültür dersleri
- Mesleki ve teknik dersler
- Mesleki formasyon dersleri
Öğrenciler son sınıfta öğretmenlik uygulaması stajı yapar.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara Enerji Öğretmenliği lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Enerji öğretmenleri Millî Eğitim Bakanlığına bağlı mesleki eğitim veren okullara atanabilirler.
Ayrıca aşağıdaki alanlarla ilgili işlerde görev alabilirler:
- İnşaatların ısıtma, soğutma ve havalandırma işleri
- Ev ve işyerlerinin ısıtma, soğutma ve havalandırma işleri
- Sıhhi tesisat işleri
- Güneş enerjisi işleri
- Diğer alternatif enerji kaynaklarıyla ilgili işler
Enerji öğretmenleri şu alanlarda ders verebilir:
- Gemi Tesisatı Alanı
- Tesisat Teknolojisi ve İklimlendirme Alanı
- Yenilenebilir Enerji Teknolojileri Alanı
Özel üniversitelerin meslek yüksekokullarında öğretim görevlisi olarak görev alabilirler. Özel sektörde eğitici, yönetici veya teknik eleman olarak çalışabilir ve kendi işlerini kurabilirler.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onaylanan eğitim kurumlarından eğitim alan ve eğitim sonunda “Eğitim Katılma Belgesi” alan kişiler, Bakanlıkça açılan İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavı’nda 70 ve üzeri puan almaları hâlinde İş Güvenliği Uzmanı Belgesi almaya hak kazanarak iş güvenliği uzmanı olarak da çalışabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince kazanç söz konusu değildir. Ancak koşulları uygun olan öğrenciler Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunun kredisinden ve çeşitli kuruluşların burslarından yararlanabilirler.
Eğitim sonrası
Eğitim sonrasında meslek dersi öğretmeni olarak görev alanlar, teknik eleman olmaları sebebiyle 8. derecenin 1. kademesinden göreve başlarlar.
Görev yaptıkları okul bünyesinde döner sermaye işletmesi faaliyetleri kapsamında sipariş işler yaparak aylık gelirlerini artırma imkânına sahip olabilirler.
Ayrıca her yıl tüm öğretmenlere okullar açılmadan önce eğitim öğretim tazminatı adı altında bir ödeme yapılmaktadır.
Özel sektörde ücret; işyerinin büyüklüğüne, çalışılan kurumun ücret politikasına, çalışanın bilgi, beceri ve yeteneklerine göre değişmektedir. Kaynak dosyada bu ücretin asgari ücret ile asgari ücretin dört katı arasında değişebildiği belirtilmiştir.
Enerji öğretmenlerinin özel sektördeki statüleri belli olmadığından ve projelendirme ile imza yetkileri bulunmadığından, genellikle makine mühendisleri veya diğer mühendislerin denetimi altında tekniker seviyesinde statü ve ücretlendirilirler.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Lisans eğitiminden sonra üniversite bünyesinde yüksek lisans yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
Millî Eğitim Bakanlığına bağlı meslek okullarında görev alanlar idarecilik yapabilirler. Bu görevler arasında müdür ve müdür yardımcılığı yer alır.
Meslek elemanları, Millî Eğitim Bakanlığınca yapılan müfettişlik sınavlarında başarılı oldukları takdirde alanlarında müfettişlik yapabilirler.
Yapılan sınavda başarılı olmaları durumunda başöğretmen ve uzman öğretmen olabilirler.
Millî Eğitim Bakanlığınca yapılan sınavda başarılı oldukları takdirde eğitim yöneticiliği yapabilirler.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada enerji öğretmenliğine benzer meslekler olarak şu meslekler belirtilmiştir:
- Elektrik ve Tesisat Öğretmeni
- Tesisat Öğretmeni
- Metal İşleri Öğretmeni
Ek bilgiler
Enerji öğretmeni:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Enerji Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
- 9 sayılı T.C. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Kararı, Şubat 2014
- 30.06.2012 tarihli ve 28339 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: mbs.meb.gov.tr
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: osym.gov.tr
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.