Tanım
Dökümcü, yüksek fırından gelen sıvı piki, yani dökme demiri, istenen kalitede çeliğe dönüştürmek için gerekli işlemleri yapan kişidir.
Görevler
Dökümcü, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Ocaktan alınan ergimiş madeni potalar vasıtasıyla döküm mahalline taşımak.
- Potalar üzerindeki cürufu almak.
- Derecelerdeki tutucu yollukları tutuşturmak.
- Madeni belli bir yükseklikten, belli bir kalınlıkta ve seri olarak kalıba dökmek.
- Konvektörden çıkan artık maddeleri temizlemek.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Dökümcülerin kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Konvektör
- Pota ve tandişler
- Kireç
- Ferro alaşımlar
- Hurda
- Sıvı pik
- Döküm kalıpları
- Gezer pota kumanda tablası
- Vinç sapanı
- Ergimiş metal malzemeler
- Gözlük
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Dökümcü olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Göz ve elini eşgüdümle kullanabilmek.
- Alet, makine ve metallerle çalışmaktan hoşlanmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Dökümcülerin çalışma ortamı kimyasal gazlı, tozlu ve nemlidir. Çalışma sırasında aletler, malzemeler ve metallerle uğraşılır.
Meslekle ilgili çalışma koşulları oldukça ağırdır. Bu nedenle meslek elemanlarının yetişmesi zor olmaktadır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinin Metalurji alanı Döküm dalında verilir. Bu kapsamda kalfalık ve ustalık eğitimleri bulunmaktadır.
Ayrıca mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının aynı alan ve meslek dalında da Dökümcü eğitimi verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak. Bu kişiler, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması. Programın özelliğine göre bu durum gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak.
- İşverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ise ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde gerçekleştirilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı, genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında işyerinde, usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi verilir. 12. sınıfı başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve meslekleriyle ilgili işyeri açma belgesi alabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Dökümcülükle ilgili olarak hem kamu hem de özel sektörde iş bulma olanağı vardır. Kaynak dosyada mesleğin genellikle erkeklerin çalıştığı bir meslek olduğu belirtilmektedir.
Meslekle ilgili çalışma alanları, maden cevherinin çıkarıldığı yerlere yakın ve belirli bölgelerde toplanmış durumdadır.
Oldukça ağır iş koşulları olması sebebiyle meslek elemanları zor yetişmektedir.
Meslek elemanlarının başlıca çalışma alanları şunlardır:
- Demir çelik sanayii
- Haddehaneler
- Dökümhaneler
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere ücret verilir. Ücret, asgari ücretin net tutarının:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30'undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15'inden
aşağı olamaz.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre ücret alırlar.
Özel sektörde çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlar, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan alabilirler.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Dökümcüler bağımsız işyeri açabilirler.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada benzer meslekler bölümünde aşağıdaki meslekler yer almaktadır:
- Haddeci
- Dökümcü
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgiler bölümünde ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- 3308 Sayılı Kanun
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği
- Çıraklık Eğitim Program kitapçığı
- Metal-İş Gruplandırma Sistemi
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Dökümcü mesleği hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara ve kurumlara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
