Tanım
Diş Protez Teknikeri; kaybedilmiş dişlerin ve fonksiyonlarının yeniden oluşturulmasını sağlamak amacıyla, diş hekimi tarafından planlanan tedavi şekline göre çene ve yüz bölgesine uygulanan hareketli ve sabit diş ve çene protezlerinin laboratuvar çalışmalarını yapan veya yapılmasını sağlayan kişidir.
Görevler
Diş Protez Teknikerleri, diş hekiminin oluşturduğu tedavi planına göre aşağıdaki laboratuvar uygulamalarını yapar veya yaptırır:
- Diş hekimince alınan ağız ölçülerinden model hazırlar.
- Hazırlanan modeller üzerinde sabit ve hareketli bölümlü protezlerin şekillendirilmesini ve döküm yöntemiyle çoğaltılmasını sağlar.
- Protezlere tesviye ve cila ile estetik görünüm vererek ağızda kullanılmaya uygun hâle getirir.
- Diş hekiminin tam dişsiz veya yarı dişli iken aldığı ağız ölçülerine uygun hareketli tam ve bölümlü protezlerin hazırlanmasında görev alır.
- Hareketli tam ve bölümlü protezlerin hazırlanması sırasında diş dizimi, mum modelaj ve akrilik işlemlerini yapar.
- Çatlayan ve kırılan protezlerin tamirini yapar.
- Diş hekiminin uyguladığı tedavi süreci boyunca planladığı hareketli ortodontik apareyleri hazırlar.
- Kullandığı aletlerin bakımını ve basit onarımını yapar.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Elektrikli aletler
- Tur motoru
- Mikromotor
- Alçı kesme motoru
- Cila motoru
- Vibratör
- Kumlama cihazı
- Döküm potası
- Parelelometre
El aletleri
- Çeşitli boy ve şekillerde ateş spatülleri
- Modelaj spatülleri
- Bol kabı
- Bol kaşığı
- Alçı bıçağı
- Alçı makası
- Alçı kesme testeresi
- Farklı amaçlar için kullanılan makas ve pens çeşitleri
Protezlerin hazırlanmasında kullanılan maddeler
- Alçı
- Silikon
- Revetman
- Pomza
- Döküm maddeleri, değerli ve değersiz metal alaşımları
- Akrilikler, takma dişlerin yapıştırıldığı malzeme
- Seramik tozları
- Modelaj mumları
- Okluzar
- İspirto ocağı ve benzeri malzemeler
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Diş Protez Teknikeri olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Temel bilimlere ilgi duymak
- Şekil ve uzay ilişkilerini algılayabilme ve bunu elindeki malzemeye aktarabilme gücüne sahip olmak
- El ve parmak becerisine sahip olmak
- Renkleri ayırt edebilmek
- Ayrıntılara dikkat etmek
- Estetik anlayış ve görüşü gelişmiş olmak
- Sorumluluk sahibi olmak
- Grup çalışmaları yapabilmek
Kimyasal madde ve toz alerjisi olanlar bu mesleği yaparken zorlanabilirler.
Çalışma ortamı ve koşulları
Diş Protez Teknikerleri genellikle laboratuvar ortamlarında çalışırlar. Çalışırken birinci derecede malzeme ve aletlerle ilgilenirler; hastalarla doğrudan iletişimleri yoktur.
Büyük ve gelişmiş laboratuvarlarda farklı sayıda bölümler ve bu bölümlerde çalışan birden fazla kişi bulunabilir. Yapılan işe bağlı olarak çalışma ortamlarının aydınlatma, oturma ve havalandırma özellikleri değişiklik gösterebilir.
Metal döküm ve tesviye işlerinin yapıldığı ortamlar genellikle gürültülü ve tozludur. Akrilik ve porselenle çalışılan ortamlar ise daha temizdir.
Çalışma saatleri değişkendir. Geç saatlere kadar, hafta sonlarında ve resmî tatillerde de çalışılabilmektedir.
Eğitim
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, üniversitelere bağlı sağlık hizmetleri meslek yüksekokullarının Diş Protez Teknolojisi programında verilmektedir.
Giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak gerekir.
Meslek liselerinin YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, Diş Protez Teknolojisi ön lisans programlarına geçerken ek puan almaktadırlar.
Eğitimin süresi ve içeriği
Eğitim süresi 2 yıldır. Eğitim süresince, mesleğin gerektirdiği nitelikler göz önünde bulundurularak teorik ve uygulamaya yönelik bilgiler verilir.
Eğitim süresince özel diş protez laboratuvarlarında 45 işgünü yaz stajı uygulaması vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara Diş Protez ön lisans diploması verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Diş Protez Teknikerleri şu çalışma alanlarında iş bulabilirler:
- Devlet hastaneleri
- Diş hastaneleri
- Üniversite hastaneleri
- Kamu kuruluşlarında oluşturulan diş protez laboratuvarları
- Özel kesime ait özel diş protez laboratuvarları
- Kendilerinin açabilecekleri diş protez laboratuvarları
Diş Protez Teknikerleri, diş hekimlerinin yönlendirmeleri doğrultusunda çalıştıkları için diş hekimlerinin yoğun olarak çalıştığı il, ilçe ve bölgelerde görev yaparlar.
İş bulma konusunda cinsiyet farkı yoktur. Çalışma ortamı ve çalışma saatleri işyeri seçiminde etkili olmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince kazanç
Mesleki eğitim süresince isteyen öğrenciler, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunun sağladığı öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden faydalanabilirler.
Öğrenciler ayrıca vakıfların, kamu ve özel kurum ve kuruluşların sağladığı burslardan yararlanabilirler.
Eğitim sonrası kazanç
Eğitim sonunda devlete ait hastanelerde bulunan diş protez laboratuvarlarında çalışanlar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine göre aylık alırlar. Ücretler kıdeme göre ve yıllık belirlenen oranlarda artış göstermektedir. Hastane döner sermayesinden yararlanabilirler.
Özel diş protez laboratuvarlarında çalışıldığında ücretler anlaşmalara göre belirlenmektedir. Kaynak dosyada, ilk işe başlayışta genellikle asgari ücretin 3-3,5 katı civarında ücret alındığı belirtilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Diş Protez Teknolojisi ön lisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı oldukları takdirde kılavuzda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
Diş Protez Teknikerleri, iş hayatındaki mesleki bilgi ve tecrübelerine göre üst görevlere yükselme olanağına sahiptir.
Benzer meslekler
- Diş Hekimi
- Diş Protez Teknisyeni
Ek bilgiler
Diş Protez Teknikerleri:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Üniversiteler Yüksek Öğretim Programları ve Meslekler Rehberi, Prof. Dr. Yıldız Kuzgun, 2000
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
