Tanım
Diş hekimi; insan sağlığıyla ilgili olarak dişlerin, diş etlerinin, ağız boşluğunun, çenenin ve komşu dokuların sağlığının korunmasıyla ilgilenen kişidir. Diş ve çene düzensizliklerinin teşhis, tedavi ve rehabilitasyonu ile ilgili her türlü mesleki faaliyeti yürütmeye yetkilidir.
Görevler
Diş hekimi iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Hastanın şikâyetlerini dinlemek, ağız ve dişleri muayene etmek.
- Gerekli durumlarda röntgen filmi çekmek, filmi incelemek ve hastalığı teşhis etmek.
- Tedavisi mümkün olan dişlerin çürük kısmını temizlemek, dolgu yapmak ve dişin yüksekliğini kontrol etmek.
- Tedavisi mümkün olmayan dişleri uyuşturarak ağızdan uzaklaştırmak.
- Reçete yazmak.
- Eksik dişlerin yerini yenileriyle tamamlamak.
- Ağız ve diş eti hastalıklarını tedavi etmek.
- Ağız içi ve dışı ile diş, diş eti ve çeneleri ilgilendiren cerrahi işlemleri yapmak.
- Dişlerin ve çenelerin kendi aralarındaki veya birbirleriyle ilişkilerindeki uyumsuzluk ve bozuklukları gidermek.
- Ağız ve diş hastalıklarını önlemek için koruyucu tedaviler yapmak.
- İnsanlara ağız sağlığı, temizliği ve ağız bakımı konularında bilgi vermek ve tavsiyelerde bulunmak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Diş hekimlerinin kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Diş hekimi koltuğu.
- Diş ünitesi.
- Yüksek ve düşük devirli turlar.
- Diş hekimliği röntgen cihazları.
- Diş temizleme aletleri.
- Diş ve diş eti hastalıklarının teşhis ve tedavisinde kullanılan çeşitli el aletleri ve tıbbi cihazlar.
- Diş ve diş eti cerrahisinde kullanılan çeşitli aletler.
- Ölçü maddeleri.
- Dolgu maddeleri.
- Sterilizasyon cihazları.
- Anestezi aletleri ve ilaçları.
- Acil tıbbi müdahale aletleri ve ilaçları.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Diş hekimi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Fizik, kimya ve özellikle biyoloji konularına ilgili ve bu alanlarda başarılı olmak.
- El becerisine sahip olmak.
- Ellerini ve gözlerini eşgüdümlü kullanabilmek.
- Renk algısına ve iletişim kurma becerisine sahip olmak.
- Yaratıcı ve pratik çözümler üretebilmek.
- Şekil ve uzay ilişkilerini algılayabilmek.
- Sabırlı, dikkatli ve sorumluluk sahibi olmak.
- Estetik anlayışı yüksek olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Diş hekimleri hastanelerde, dispanserlerde veya özel muayenehanelerde görev yaparlar. Çalışma ortamı çok temiz ve biraz ilaç kokuludur. Diş hekimleri genellikle ayakta çalışır.
Meslek sırasında hastalar ve yardımcı asistanlarla sürekli etkileşim hâlindedirler.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi üniversitelerin Diş Hekimliği fakültelerinde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Diş Hekimliği eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Diş hekimliği eğitimi, temel bilimler eğitimiyle birlikte 5 yıllık bir süreyi kapsar. Yabancı dil hazırlık sınıfı bulunan fakültelerde eğitim süresi 6 yıldır.
Beş yıllık eğitim boyunca öğrenciler hem teorik hem de pratik açıdan yetiştirilir. Diş hekimliğinde beceri kazanmak önemli olduğundan eğitimde uygulamaya ağırlık verilir.
Eğitim genel olarak iki bölümde ele alınabilir:
- Öğrencilerin kliniğe hazırlanması için ilk üç yılda temel bilimler, meslek bilimleri, klinik öncesi eğitim ve bunların uygulamaları yapılır. Temel Diş Hekimliği eğitiminde öğrencilere temel fen bilimleri dersleri ve hekimlik nosyonunu kazandırmak amacıyla temel tıp dersleri verilir. Bunun yanı sıra öğrenciler el becerilerini geliştirecek ve ağız-diş morfolojisini uygulayarak öğrenecekleri dersleri alırlar.
- Klinik çalışmalarına 4. sınıftan itibaren başlanır. 5. sınıfta ilk uygulamalar entegre staj şeklinde sürdürülür.
5. sınıf stajları
Fakülte kurulunun belirleyeceği esaslara göre 5. sınıfta şu alanlarda staj yapılır:
- Cerrahi: En az 6 hafta.
- Protez: En az 6 hafta.
- Tedavi: En az 6 hafta.
- Periodontoloji: En az 3 hafta.
- Ortodonti: En az 3 hafta.
- Pedodonti: En az 3 hafta.
- Oral Diagnoz ve Radyoloji: En az 3 hafta.
Stajlar anabilim ve bilim dallarında gerçekleştirilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Diş hekimliği, kişinin kendi başına icra edebildiği bir meslektir. Bu nedenle bağımsız çalışmak isteyen kişiler için uygun bir meslek alanıdır.
Diş hekimleri çalışma tercihine göre farklı alanlarda görev yapabilir:
- Serbest çalışmak isteyenler muayenehanelerde, özel sağlık kurum ve kuruluşlarında çalışabilir.
- Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmak isteyenler Sağlık Bakanlığına bağlı kurum ve kuruluşlarda, Diş Hekimliği fakültelerinde ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapabilir.
- Paramedikal alanlarda çalışmak isteyenler ağız ve diş sağlığı bakım ürünleri üreten veya pazarlayan ticari kuruluşlarda; diş hekimliği alet, cihaz ve malzemeleri üreten veya pazarlayan ticari kuruluşlarda çalışabilir.
Kaynak dosyada yer alan bilgilere göre ülkemizde diş hekimliği hizmetlerinin %70’e yakın kısmı serbest çalışanlar, %30’u ise kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar tarafından karşılanmaktadır.
Diş hekimliği teknolojisinin büyük ölçüde dışa bağımlı olması nedeniyle muayenehane açma maliyetleri oldukça yüksektir. Muayenehane açmayı düşünen bir diş hekiminin belirli bir sermayeye sahip olması gerekir.
Muayenehane açacak bir diş hekiminin önce Türk Tabipler Odasına başvurması, Sağlık Bakanlığından muayenehane açma izni alması ve durumu Maliye Bakanlığına bildirmesi gerekir.
Resmî ve özel hastanelerde veya dispanserlerde çalışmak isteyen diş hekimleri ilgili kurumlara başvurur ve açık yerlere tayin edilirler. Diş hekimleri Türk Tabipler Odasına üye olmak zorundadırlar.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince öğrenciler:
- Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilir.
- Çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilir.
Diş hekimliği eğitiminin önemli özelliklerinden biri, pratik eğitimde kullanılan araç, gereç ve malzemelerin bir kısmının öğrenci tarafından sağlanmasıdır. Bu nedenle eğitim, diğer fakülte öğrencilerine kıyasla daha fazla masraf gerektirebilir.
Eğitim sonrası
Diş hekimlerinin aylık ortalama gelirleri büyük değişiklikler gösterir. Aylık net kazançlar için standart bir ücretten söz etmek zordur. Kazanç; çalışılan kliniğe veya polikliniğe, özel ya da kamu sektöründe çalışmaya göre farklılık gösterir.
Özellikle diş hekimlerinin yoğun olduğu büyük şehirlerde serbest çalışan diş hekimlerinin kazançları düşebilir. Diş hekimi olmayan veya diş hekimi başına düşen nüfusun çok olduğu yerlerde çalışan diş hekimlerinin kazancı ortalama kazancın üzerinde olabilir.
Kaynak dosyada kamu kuruluşlarında çalışanların asgari ücretin 4 katı civarında, özel muayenehanesi olanların ise asgari ücretin 10-12 katı civarında kazanç sağlayabildiği belirtilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Diş hekimliğinde kullanılan araç, gereç ve malzemelerde sürekli gelişmeler sağlanmaktadır. Bu gelişmelere bağlı olarak meslekte bazı kolaylıklar ve kalite yükselmesi görülmektedir.
Ağız ve diş sağlığı, tedavi yöntemleri ve protez yöntemlerinde çeşitli teknik ve bilimsel gelişmeler sürekli gerçekleşmektedir. Bu nedenle mesleki görevler de artmaktadır. Ülkemizde henüz yaygınlaşmamış olan koruyucu hekimliğin diş hekimliği öncülüğünde gelişeceği öngörülmektedir.
Protez alanındaki teknik gelişmeler ve tedavi alanındaki bilimsel gelişmelerle birlikte diş hekimliğinin insan yaşamındaki yeri sürekli artmaktadır.
Diş hekimliği fakültesinden mezun olan öğrencilere lisans diploması verilir. Sınavı kazanmak şartıyla uzmanlık eğitimi yapabilirler. Diş hekimleri ileri mesleki eğitimlerini iki şekilde sürdürebilir:
- Uzmanlık: Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi, Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi, Endodonti, Ortodonti, Pedodonti, Periodontoloji, Protetik Diş Tedavisi ve Restoratif Diş Tedavisi alanlarında ihtisas yapabilirler.
- Doktora: Diş Hekimliği anabilim ve bilim dallarının tümünde doktora yapma olanağı vardır. Fakültede araştırma görevlisi olarak çalışıp doktora yapabilirler. Doçent ve profesör unvanlarına yükselebilirler.
Diş hekimliği anabilim dallarının bazılarında uzman, tümünde ise bilim doktoru, doçent ve profesör gibi unvanlar alınarak akademik kariyer yapılabilir. Temel Tıp anabilim ve bilim dallarının bazılarında da bilim doktoru, doçent ve profesör gibi unvanlar alınarak akademik kariyer yapılabilir.
İş hayatında ilerleme
Kaynak dosyada iş hayatında ilerleme başlığı altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Benzer meslekler
- Tıp Doktoru
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgiler başlığı altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- Türk Diş Hekimleri Birliği ve odaları.
- Çeşitli üniversitelerin katalogları.
- 02.02.2008 tarih ve 26775 sayı ile Doktorluk, Hemşirelik, Ebelik, Diş Hekimliği, Veterinerlik, Eczacılık ve Mimarlık Eğitim Programlarının Asgari Eğitim Koşullarının Belirlenmesi ile Değişiklik Yapılmasına Dair 31.12.2009 tarih ve 2744931 sayılı Yönetmelik.
- ÖSYM Üniversiteler, Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
