Tanım
Çevre Sağlığı Teknisyeni; insan sağlığına zarar veren çevresel olumsuzlukları yok etmek için çevre şartlarını düzeltme ve iyileştirme tedbirlerini uygulayan, gıda, su, hava ve binaları sağlık açısından denetleyen kişidir.
Görevler
- İnsan sağlığına zarar veren çevre şartlarını saptar.
- Topluma açık ve sağlık koşulları kötü kuruluşları kontrol eder.
- Bu ortamların iyileştirilmesi için önerilerde bulunur; koşullarını düzeltmeyenlerin kapatılmasını önerir.
- Sulardan örnek alarak tahlile gönderir ve suların dezenfeksiyonunu sağlar.
- Kaynak, memba ve kuyu sularının kirlenme odaklarını belirler ve iyileştirmek için girişimlerde bulunur.
- Yeraltı ve yerüstü içme ve kullanma sularını saptar.
- Gıda maddelerinden örnek alır, muayenelerini yapar veya yaptırır.
- Su dezenfeksiyonu yapar; dezenfekte edilen sularda serbest klor tespiti yapar veya yaptırır.
- Her türlü su kaynağının debisini (lt/sn) tayin eder.
- Toprağın sızdırma derecesinin saptanması için “Toprak Sızdırma Testi” yapar.
- Esnaf denetimleri yapar; çevre sağlığı konularında düzenlenecek formları işler ve kayıtları tutar.
- İstatistiksel veriler toplar, değerlendirme yapar, tablo ve grafik çizimleri yaptırır.
- Basit olarak arıtım tesisleri, su tesisleri, arazi ve bina krokileri çizer.
- Yapı malzemelerinin basınç ve rutubete dayanıklılığını anlamak için “su ve basınç” deneyleri yapar.
- Kemiricilerle mücadele çalışmalarını yürütür.
- Bulaşıcı hastalıkların ortadan kaldırılmasında etkili olan çevresel faktörleri araştırır ve iyileştirici çalışmalar yapar.
- Hava kirliliği ölçümü yapar.
- Hava kirliliğini azaltıcı yakma metotlarını uygulatır.
- Endüstride zararlı atık maddelerin kontrolünü yapar.
- Hava meydanları, limanlar ve kara nakil araçları konaklama yerlerini çevre sağlığı yönünden denetler.
- İlgililerle görüşmelerde bulunur ve bu gibi yerlerde alınacak sağlık tedbirlerini uygular.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
- Hava kirliliği ölçüm cihazları
- Gürültü ölçüm cihazları
- Klor ölçüm cihazları
- Örnek tüpleri
- Sıcak sisleme araç sistemi
- Soğuk sisleme araç sistemi
- El ile sisleme araç sistemi
- Çeşitli ilaçlar
- Büro malzemeleri
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Çevre Sağlığı Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Çevre sorunlarına duyarlı olmak
- Biyoloji ve kimya konularına ilgi duymak ve bu alanda başarılı olmak
- Dikkatli ve düzenli olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Çevre Sağlığı Teknisyeni gerektiğinde büro, ev ve laboratuvar gibi kapalı ortamlarda çalışır. Ölçüm ve denetleme amacıyla açık alanlarda da görev yapar.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Çevre Sağlık Hizmetleri alanı, Çevre Sağlığı Teknisyenliği dalında veriliyordu. Yapılan yeni düzenleme ile bu alan ve dala 2014-2015 eğitim öğretim yılından itibaren öğrenci alınmamaktadır.
Eğitimle ilgili bilgiler, eğitimin verildiği dönemi kapsamaktadır.
Eğitime giriş koşulları
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
- Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilir ve yıl sonunda öğrenci alanını belirler.
- Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler 10. sınıfta verilir.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal seçimi yapılır.
- Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıfta verilir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı Kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerinde bağımsız işyeri açma belgesi de verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Çevre Sağlığı Teknisyenleri şu kurum ve kuruluşlarda çalışabilir:
- Sağlık müdürlükleri
- Sağlık ocakları
- Sağlık grup başkanlıkları
- Hükümet tabiplikleri
- Belediyeler
- Hıfzıssıhha müdürlükleri
- Halk sağlığı laboratuvarları
- Gıda imal eden her türlü kurum ve kuruluşlar
- Et ve Balık Kurumu ile kombinaları
- Süt ve süt mamulleri imal eden kurumlar
- Memba suyu ve şişeleme tesisleri
- Hava meydanları
- Liman sağlığı daireleri
Mezuniyetten sonra “Çevre Sağlığı Teknisyeni” unvanı ile Sağlık Bakanlığının bazı yataklı ve yataksız tedavi kurumları ile koruyucu sağlık hizmeti veren kuruluşlarına atamalar devletçe yapılır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere, asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olmamak üzere ücret verilir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Çevre sağlığı teknisyenlerinin atamaları devlet tarafından yapıldığından 12. derecenin 3. kademesinden göreve başlarlar ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre ücret alırlar.
Belediyeler ve memba suları işletmeleri gibi çalışılan yerin özelliğine göre ücrette farklılıklar olabilir. Kurumların uygulamalarına göre ikramiye olanakları da vardır.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Çevre Sağlığı alanı, Çevre Sağlığı Teknisyenliği dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilir.
Ayrıca mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilir.
İş hayatında ilerleme
Çalışılan kurum ve kuruluşlarda hizmet süresine ve gösterilecek performansa göre bölüm şefi olma olanağı vardır.
Benzer meslekler
- Çevre Mühendisi
- Çevre Sağlığı Teknikeri
- Gıda Teknisyeni
Ek bilgiler
Çevre Sağlığı Teknisyeni;
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Bilim ve Teknik Dergisi 70. Yıl Özel Eki (Çevre Mühendisliği Disiplini)
- 3308 sayılı Kanun
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
- Millî Eğitim Bakanlığı web sayfası: www.meb.gov.tr
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
