Tanım
Çevre Hizmetleri Elemanı; hava ve gürültü kirliliği ölçümü yapan, geri dönüşümlü ve kazanımlı atıkların kontrolünü gerçekleştiren kişidir.
Görevler
Çevre Hizmetleri Elemanının görevleri şunlardır:
- Hava, su ve toprak analizleri yapar.
- Kirlilik düzeylerini belirler.
- Kirlilik düzeyleri sağlığa zarar verecek boyutlara ulaştığında buna neden olan etmenleri belirleyenlere yardımcı olur.
- Çevreyi kirleten katı, sıvı ve gaz atıkların çevreye zararsız hâle getirilmesi için belirlenen önlemlerin uygulanmasını sağlar ve bu çalışmalara yardımcı olur.
- Çevre konusunda topladığı verileri tablo ve grafikler hâlinde ilgililere iletir veya iletilmesine yardımcı olur. Bu ilgililer arasında kamu kurumları, belediyeler, fabrikalar ve bina projesi çizenler bulunur.
- Arıtma tesislerinde arıtım teknikerlerine yardımcı olur.
- Belediye çevre ilaçlamalarını yapanlara yardımcı olur.
- Peyzaj ve çevre düzenlemesi işlerinde görev alır ve yardımcı olur.
- Tarihsel ve kültürel varlıkların korunmasına katkıda bulunur.
- Hastanelerde tıbbi atıkların ayrıştırılmasında görev alır ve yardımcı olur.
- Atıkların stabilizasyon işlemleriyle ilgilenir.
Çevre Hizmetleri Elemanları ayrıca bu alanlarda görev yapan Çevre Mühendisleri ve Çevre Koruma Teknikerlerine yardımcı eleman olarak çalışır.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Hava, gürültü ve su ölçüm cihazları (NİVO)
- Numune tüpleri
- Laboratuvar aletleri
- Büro aletleri, makineleri ve malzemeleri
- Fotoğraf makinesi
- Arıtım işleri için çeşitli mikroskobik aletler
- Emisyon-imisyon ölçüm cihazları
Mesleğin gerektirdiği genel özellikler
Çevre Hizmetleri Elemanı olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olması gerekir:
- Fen bilimlerine, özellikle kimya ve biyolojiye ilgi duymak
- Sayısal yeteneğe sahip olmak
- Yaratıcı olmak
- Çevreye duyarlı olmak
- Araştırmacı olmak
- Ayrıntıyı algılayabilmek
- Dikkatli, tertipli ve düzenli olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Çevre Hizmetleri Elemanı; laboratuvarlarda, arıtma tesislerinde, mikrobiyoloji odalarında ve fabrika atık ve arıtım tesislerinde çalışabilir.
Kapalı alanlardaki çalışma sırasında zaman zaman kokulu, nemli ve havasız ortamlarda bulunabilir. Bu ortamlarda nefes almak güçleşebilir; nefes darlığı ve astım rahatsızlığı tetiklenebilir. Çalışmalar bazı zamanlarda tek başına yürütülür.
İşin gereğine göre açık havada çevre inceleme, analiz ve tahlil işlemleri de yapılır. Bu çalışmalar sırasında inşaat ve kimya mühendisleri ile teknisyenler, sağlık personeli, şehir ve bölge plancıları ve gönüllü çevre kuruluşlarıyla iletişim kurulur.
Ayrıca açık alanlarda gürültü kirliliği ve hava kirliliği ölçümleri yapılır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının “Aile ve Tüketici Hizmetleri” alanında “Çevre Hizmetleri” dalı olarak verilmekteydi. Yapılan yeni düzenleme ile bu alan ve dalda eğitim verilmemektedir.
Bu meslekle ilgili eğitim bilgileri, eğitimin verildiği dönemi kapsamaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Mesleki eğitime giriş için belirtilen koşullar şunlardır:
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
Eğitim içeriği ve sınıflara göre dağılımı şöyledir:
- Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilir. Öğrenci, yıl sonunda alanını belirler.
- Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler 10. sınıfta verilir.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal seçimi yapılır.
- Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıflarda verilir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı olarak; işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak gerçekleştirilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara meslek lisesi diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerde bağımsız işyeri açma belgesi de verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Çevre Hizmetleri Elemanları, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve bu bakanlıklara bağlı tüm kamu kurum ve kuruluşlarında yardımcı eleman olarak görev alabilir.
Başlıca çalışma alanları şunlardır:
- Belediyeler
- Arıtma tesisleri
- Özel hastaneler
- Laboratuvarlar
- Fabrikalar
- Bina inşaat sahaları
Fabrikalarda çalışma alanları arasında Seka, Petkim ve İGDAŞ da belirtilmiştir.
İş bulma olanaklarında yöresel ve bölgesel farklılıklar gözlenmektedir. Gelişmiş bölgelerde iş imkânları daha fazladır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere ücret verilir. Bu ücret, asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olamaz.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Çevre Hizmetleri Elemanları; Çevre ve Şehircilik Bakanlığında, Sağlık Bakanlığında ve bu bakanlıklara bağlı tüm kamu kurum ve kuruluşlarında çevre hizmetleri yardımcı meslek elemanı olarak görev alabilir.
Belediyelerde, arıtma tesislerinde, özel hastanelerde ve laboratuvarlarda da yardımcı eleman olarak çalışabilirler.
Ayrıca tüm fabrikalarda ve bina inşaat sahalarında asgari ücretin 1-1,5 katı oranında maaşla görev alabilirler. 657 sayılı DMK’ya tabi olanlar ise memur maaş miktarı oranında maaş alabilirler.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Çevre Hizmetleri bölümünden mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih etmeleri hâlinde ek puan verilir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilir.
İş hayatında ilerleme
Kaynak dosyada iş hayatında ilerlemeye ilişkin ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Benzer meslekler
Kaynakta benzer meslekler olarak şu meslekler belirtilmiştir:
- Çevre Mühendisi
- Çevre Koruma Teknikeri
- Çevre Sağlığı Teknikeri
Ek bilgiler
Çevre Hizmetleri Elemanının ek görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Kız Meslek Lisesi meslek dersleri branş hocaları
- Üniversitelerin Meslek Yüksekokulu Teknik Bilimler Bölümleri öğretim elemanları
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
