Tanım
Cankurtaran; havuz, deniz, göl ve plajlarda insanların güven içinde yüzdüklerinden emin olan ve onları kontrol eden kişidir. Gerektiğinde kişileri uyarır, kurtarma ve ilk yardımda bulunur.
Görevler
Cankurtaran, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Kişilerin güven içinde yüzdüklerinden emin olmak ve onları kontrol etmek.
- Kişi ve grupları boğulma tehlikesine karşı uyarmak.
- Boğulma tehlikesi yaşayan kişiyi suyun dışına çıkarmak.
- Boğulma tehlikesi yaşayan kişiye ilk yardımda bulunmak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Cankurtaranların kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Kurtarma ceketi ve kemeri.
- Bot, motor, şamandra, sandal ve jetski.
- Kurtarma topu.
- Kurtarma ipi.
- Kurtarma sopası.
- Cankurtaran şamandırası.
- Cankurtaran düdüğü.
- Cankurtaran simidi.
- Cankurtaran yeleği.
- Maske.
- Palet.
- İlk yardım çantası ve malzemeleri.
- Mesleğe ait diğer araç ve gereçler.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Cankurtaran olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Yüzme tekniklerini bilmek.
- Başkaları ile iyi iletişim kurabilmek.
- Çok dikkatli olmak.
- Aynı anda birden fazla ayrıntıyı takip edebilmek.
- Aktif ve enerjik olmak.
- Spora ilgi duymak.
- Sorumluluk alabilmek.
- Çabuk ve doğru karar verebilmek.
- Tedbirli ve düzenli çalışmak.
- Strese dayanıklı ve sabırlı olmak.
- Soğukkanlı ve sorumluluk duygusu güçlü olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Cankurtaranlar deniz, göl, yapay ve doğal tüm iç sularda, kıyılarda, havuzlarda ve plajlarda çalışırlar. Gerekli durumlarda bu faaliyetlere bağlı olarak karada da görev yapabilirler.
Çalışma dönemi genellikle yaz aylarıdır. Bu nedenle sıcak havaya dayanıklı olmaları ve ani ısı değişikliklerinde vücutlarının dirençli olması gerekir. Kapalı havuzlarda çalışan cankurtaranlar yıl boyu çalışma imkânı bulabilirler.
Cankurtaranlar takım halinde, vardiyalı ve nöbet tutma usulüyle çalışırlar.
Eğitimin verildiği yerler
Cankurtaranlık eğitimi;
- Türkiye Sualtı Sporları Federasyonundan yetki belgesi almış su üstü ve sualtı arama, kurtarma ve ilk yardım eğitim merkezlerinde,
- Üniversitelerin can kurtarma ve ilk yardım birimlerinde,
- Spor kulüplerinde
verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Cankurtaranlık eğitimine girebilmek için aşağıdaki koşullar gereklidir:
- En az ilkokul mezunu olmak.
- 18 yaşını doldurmuş olmak.
- 50 metre serbest stilde yüzme yetenek testinde başarılı olmak.
- Cankurtaran eğitimi almasında engel bulunmadığına ilişkin sağlık bildirim formunu beyan etmek.
Eğitim süresi ve içeriği
Cankurtaranlık eğitiminin süresi 4-6 gün olabilmekle birlikte en az 24 saattir. Eğitimde hem teorik hem de pratik çalışmalar yapılır.
Eğitim konuları şunlardır:
- Anatomi.
- Cankurtaran malzemeleri, kullanım şekilleri, bakımı ve muhafazası.
- Suda boğulmalarda kurtarma teknikleri.
- Suda yaralı taşıma yöntemleri.
- Baygın kazazedeyi yerden kaldırma ve taşıma usulleri ile pratikleri.
- Suda can kurtarma, boğuşma ve etkisiz duruma getirme.
- Küçük tekne kullanım teknikleri.
- Genel gemicilik.
- Havuzda standart bayrak ve düdük işaretleri.
- Yüzme teknikleri: serbest, kurbağalama, yan ve sırtüstü.
- Yaralarla mücadele ve müdahale yöntemleri.
- Malzemeli dalarak su altında yön bulma, arama ve kurtarma pratikleri.
- İlk yardım, suni solunum ve kalp masajı.
- Yaralanmalarda ilk yardım uygulamaları.
- Boğulmalarda temel yaşam desteği.
İlk yardım, suni solunum ve kalp masajı ile boğulmalarda temel yaşam desteği dersleri teorik ve pratik olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini tamamlayanlara uluslararası geçerliliği olan cankurtaran belgesi verilir. Alınan ilk belge Bronz Cankurtaran belgesidir. Bu belge ile havuzlarda cankurtaranlık yapılabilir.
Bronz Cankurtaranlık belgesi alındıktan sonra yeniden kursa gidilerek Gümüş Cankurtaranlık belgesi alınabilir. Gümüş Cankurtaranlık belgesi ile deniz ve göl kıyılarında cankurtaranlık yapılabilir.
Altı ay Gümüş Cankurtaranlık yaptıktan sonra Altın Cankurtaranlık kursuna gidilebilir. Altın Cankurtaranların federasyonun 3 yıldız dalıcı belgesine sahip olmaları gerekir.
Bronz, Gümüş, Altın Cankurtaran ve ilk yardımcı belgelerinin geçerlilik süresi iki yıldır. Bu sürenin sonunda eğitimini yenilemek isteyenler uyum eğitimlerine katılarak belgelerini yenilerler.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Cankurtaranların havuzu bulunan otellerde ve plajlarda iş bulma olanağı vardır. Havuzu bulunan bütün otellerin cankurtaran çalıştırma zorunluluğu vardır. Aksi takdirde Kültür ve Turizm Bakanlığı otellere açılış belgesi vermemektedir.
Özellikle tatil bölgelerinde bu meslekte önemli sayıda eleman yetersizliği bulunmaktadır.
Yabancı dil bilmek iş bulmada avantaj sağlamaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Eğitim süresince kursiyer kurs ücretlerini karşılamaktadır.
Bir işletme, kendi bünyesinde çalışanlara toplu olarak cankurtaran kursu aldırabilir. Bu durumda eğitmenlerin konaklama ve diğer masraflarını karşılamak zorundadır.
Eğitim sonrası
Cankurtaranlar asgari ücretin iki katı maaş alabilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Kaynak dosyada mesleki eğitimde ilerlemeye ilişkin ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
İş hayatında ilerleme
Altın cankurtaran olduktan sonra altı ay tecrübe ile Cankurtaran Eğitmeni olabilmek için federasyona başvurulabilir. Sınav sonucunda alınan “Cankurtaran Eğitmeni Belgesi” ile kendi işini kurma imkânı vardır.
Cankurtaran eğitmenleri kendi içinde üç unvana sahiptir:
- Bronz Cankurtaran Eğitmeni.
- Gümüş Cankurtaran Eğitmeni.
- Altın Cankurtaran Eğitmeni.
Bu belgelere federasyon bünyesinde açılan sınavlarla sahip olunabilir.
Benzer meslekler
- Dalgıç.
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgiler başlığı altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu Cankurtarma Yönetmeliği.
- Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu internet adresi.
- DESSAT Cankurtarma Eğitim Merkezi.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Cankurtaranlık mesleği hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: https://www.iskur.gov.tr/
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
