Tanım
Bilgisayarlı Nümerik Kontrol (CNC) Teknisyeni, makine parçalarının üretiminde kullanılan takım tezgahlarını bilgisayarla çalıştıran kişidir.
Görevler
- Üretilecek parçanın makinede hangi işlemlerden geçeceğini belirler.
- Bu işlemlerde hangi aletlerin kullanılacağını saptar.
- Kullanılacak ölçme ve kontrol aletlerini belirler.
- Söz konusu aletlerin çalıştırılması için bilgisayar programı yazar ve bu programı tezgaha yükler.
- Makinenin, imal edilecek parçaya göre önceden ayarını yapar.
- İmalatı gerçekleştirir.
- Makinenin bakımını yapar.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
- Torna, freze, matkap ve taşlama gibi bilgisayarlı takım tezgahları.
- Bilgisayar, printer, bilgisayar disketleri ve kağıt şeritler.
- Kumpas, mikrometre, tampon mastarlar, kesici takımlar ve takım tutucular gibi ölçme ve kontrol aletleri.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Bilgisayarlı Nümerik Kontrol (CNC) Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Sayılar ve şekiller arasındaki ilişkileri çabuk algılayabilmek.
- Yönerge hazırlayabilmek ve hazırlanan yönergeyi uygulayabilmek.
- Çok dikkatli olmak.
- Gözünü ve elini eşgüdümlü kullanabilmek.
- Uyarıcılara çabuk tepki verebilmek.
- Makine parçaları arasındaki ilişkileri görebilmek.
- Makinelerle çalışmaktan hoşlanmak.
- Tertipli, düzenli, sabırlı ve tedbirli olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Bu meslek üyeleri, otomotiv ve imalat sektöründeki atölyelerde çalışırlar. Çalışma ortamlarında ısı ve koku normal düzeydeyken toz, gürültü, ışık ve titreşim yoğundur.
Kişi çalışırken birinci derecede makinenin çalıştırılması ile ilgilidir. Çalışma saatleri düzenlidir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi daha önceki yıllarda meslek liselerinin Bilgisayarlı Nümerik Kontrol (CNC) bölümünde verilmekteydi. Yeni uygulamaya göre bu isimde alan ve dal bulunmamakta, bu konularda Makine Teknolojisi alanı içinde eğitim verilmektedir.
Eğitimle ilgili bilgiler, kaynak dosyada belirtildiği üzere bu değişiklikten önceki dönemi kapsamaktadır.
Eğitime giriş koşulları
- Ortaokulu tamamlamış olmak.
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilir ve yıl sonunda öğrenci alanını belirler.
- Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler 10. sınıfta verilir.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal seçimi yapılır.
- Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıfta verilir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerinde bağımsız işyeri açma belgesi de verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Bu meslekte özellikle otomotiv ve metal imalat sektörlerinde çalışma olanakları mevcuttur.
Ülkemizde küçük ve orta ölçekli işletmelerdeki geleneksel takım tezgahlarından oluşan makine parkını, teknolojisi ileri CNC tezgahlarına çevirmek bir zorunluluktur. Bu zorunluluk, şimdi ve gelecekte yetişmiş insan gücüne olan gereksinimi de beraberinde getirmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere, asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olmamak üzere ücret verilir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Bu meslekte çalışanlar asgari ücretin 3-4 katı ücret almaktadır.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Bilgisayarlı Nümerik Kontrol (CNC) bölümünden mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih etmeleri hâlinde ek puan verilmektedir.
Ayrıca mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
İş hayatında ilerleme
Kaynak dosyada iş hayatında ilerlemeye ilişkin bilgi belirtilmemiştir.
Benzer meslekler
- Makine Teknisyeni
- Elektronik Teknisyeni
- Bilgisayar Programcısı
Ek bilgiler
Bilgisayarlı Nümerik Kontrol (CNC) Teknisyeni;
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite yönetim sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Anadolu teknik lisesi ve teknik lise bilgisayarlı nümerik kontrol (CNC) bölümü meslek dersleri eğitim programı.
- www.megep.meb.gov.tr adresli web sayfası.
- 3308 Sayılı Kanun.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları.
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
