Tanım
Ayakkabı Üretimi Teknisyeni; teknolojik gelişmelere ve modaya uygun olarak doğal deri, suni deri, kadife ve keten gibi çeşitli malzemelerden ayakkabının belirli modellerini geliştiren, kalıplarını hazırlayan ve üretimin diğer aşamalarını düzenleyerek üretimde bulunan kişidir.
Görevler
Ayakkabı Üretimi Teknisyeninin başlıca görevleri şunlardır:
- Değişik yaş ve cinsiyetteki kişiler için model belirleyerek kalıp çıkarır.
- Üretilecek ayakkabıya uygun malzemeyi seçer.
- Kullanılacak malzemeyi ve astarı keser.
- Malzemeyi ve astarı birbirine diker.
- Sayayı kalıba monte eder.
- Dikiş kanalı açar.
- Ökçeleri yapar ve takar.
- Gerekli boya işleminden sonra ayakkabıyı kalıptan çıkarır.
- Bağ ve tokasını takar.
- Üretim sırasındaki işin kalitesini denetler.
Bir ayakkabı fabrikasında çalışan teknisyen, üretim aşamalarından birinde çalışarak o aşamada ustalaşabilir.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca malzeme, araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Doğal deri, suni deri, kadife, keten ve benzeri malzemeler
- Yapıştırıcılar ve boya maddeleri
- Kesim bıçağı, masat ve aksesuarlar
- Makas ve dikiş iğnesi
- Sayacı bıçağı, freze bıçağı ve zımparalar
- Ön monta ve arka monta
- Tablalı ve sütunlu saya makinesi
- Zımparalı freze makinesi
- Kalıp çıkartma makinesi
- Gerdirme makinesi
- Kesim presi
- Taban yapıştırma presi (havle)
- Çekiç, örs, danalya (pense), falçata (bıçak), limaki (eğe) ve kerpeten
- Kanca ve fora kaşığı
- Kıvırma ve yapıştırma makinesi
- Ön ve arka monta makinesi
- Şoklama makinesi
- Kapsül basma makinesi
- Şerit kesme ve kıvırma makineleri
- Ökçe çakma makinesi
- Buharlı fırın
- Pistorizma
- Fort ve bombe takma makineleri
- Mekanik ve otomatik pantograf veya CAD-CAM
- Buhar makinesi
- Finisaj için ütü makinesi
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Ayakkabı Üretimi Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- El becerisine sahip olmak
- Yeniliklere ilgi duymak
- Şekil ilişkilerini algılayabilmek
- Ekip çalışması becerisine sahip olmak
- Renkleri ayırt edebilmek
- Toz, gürültü ve kimyasal madde kokularına alerjisi olmamak
- Yaratıcı olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Ayakkabı Üretimi Teknisyenleri genellikle ayakkabı üreten fabrika ve atölyelerde, kapalı ortamlarda çalışırlar. Çalışma ortamı gürültülü olabilir ve yoğun deri, kimyasal madde ve ilaç kokuları içerebilir.
Kullanılan kimyasal maddeler ve çalışma ortamı; astım ve bronşit gibi akciğer rahatsızlıklarına, sağırlığa ve cilt hastalıklarına neden olabilir. Çalışma sırasında yapılan işin özelliğine göre uygun kişisel koruyucu donanım kullanılır.
Ayakkabı Üretimi Teknisyenleri çalışırken yöneticilerle, işçilerle ve meslektaşlarıyla iletişim hâlindedir.
Eğitimin verildiği yerler
Meslek eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Ayakkabı ve Saraciye Teknolojisi alanındaki Ayakkabı Üretimi dalında verilmiştir. Yeni düzenlemeyle bu alan ve dalda eğitim verilmediği belirtilmektedir. Dosyadaki eğitime ilişkin bilgiler, Ayakkabı Üretimi dalında eğitim verildiği dönemi kapsamaktadır.
Yeterli sayıda başvuru olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinde de Ayakkabı ve Saraciye Teknolojisi alanının Ayakkabı Üretimi dalında meslek eğitimi verilebilir.
Eğitime giriş koşulları
Meslek eğitimine giriş için belirtilen koşullar şunlardır:
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitim süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilir ve yıl sonunda öğrenci alanını belirler.
- Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler 10. sınıfta verilir.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal seçimi yapılır.
- Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıfta verilir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Bu meslekte çalışma alanları küçük ayakkabı atölyeleri ile ayakkabı fabrikalarıdır. Bunun yanında kişi kendi işyerini de açabilir.
Sektörde modern araç ve gereçlerin kullanılması eleman ihtiyacını azaltmaktadır. Ancak yetişmiş ve nitelikli meslek mensupları her zaman iş bulabilmektedir. Yeterli sermaye ve deneyime sahip meslek mensupları kendi işyerlerini açabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere, asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olmamak üzere ücret verilir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Eğitimini tamamlayıp işe başlayan meslek mensupları ilk etapta asgari ücretten iş bulurlar. Tecrübe kazandıktan sonra kazançları işletmenin yapısına, sendika durumuna ve kendi pozisyonuna göre belirlenir.
Kendi işletmesini açanların kazancı aldıkları siparişe göre değişir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Ayakkabı ve Saraciye Teknolojisi alanı Ayakkabı Üretimi dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
İş hayatında ilerleme
İşletmelerde işe başlayanlar belirli bir deneyimden sonra, işletmenin büyüklüğüne ve yapısına göre şu görevlere gelebilirler:
- Bant şefi
- Modelist
- Kalite kontrol şefi
- Üretim müdürü
Benzer meslekler
- Deri Konfeksiyon Teknisyeni
- Deri Hazır Giyim Teknisyeni
- Deri Teknisyeni
Ek bilgiler
Ayakkabı Üretimi Teknisyeni ayrıca şu görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Meslek elemanları ve öğreticiler
- T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, “Mesleki ve Teknik Öğretim Kurumları ve Meslek Rehberi Kitabı”, Mart 1998
- T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü, “Endüstriyel Teknik Öğretim Okullarının Haftalık Ders Çizelgesi”, Ankara, 1996
- MEB, “2004-2005 Öğretim Yılında Endüstriyel Teknik Öğretim Okul ve Kurumları”, 2004
- www.megep.meb.gov.tr adresli web sayfası
- Mesleki Yeterlilik Kurumu, www.myk.gov.tr
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.