Tanım
Arşivci; resmi ve özel kurum ve kuruluşların faaliyetleriyle ilgili belgeleri sınıflandıran, koruyan ve yararlanmak isteyenlerin hizmetine sunan kişidir.
Görevler
Arşivcinin başlıca görevleri şunlardır:
- Arşive gelen kurumlar arası veya uluslararası anlaşmalar, genelgeler, kanun ve yönetmelikler, tapu kayıtları gibi belgeleri tarih, konu ve ilgili olduğu kuruluşlara göre sınıflandırır.
- Belgelerin bozulmadan korunması için gereken önlemleri alır ve bozulanların onarılmasını sağlar.
- Osmanlıca ya da yabancı dilde yazılmış belgeleri Türkçeye çevirerek veya çevrilmesini sağlayarak kullanıma hazır hâle getirir.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Arşivcilerin kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bilgisayar
- Fotokopi makinesi
- Mikrofilm
- Cilt
- Belge onarım aletleri
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Arşivci olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Sosyal bilimlere, özellikle tarihe ilgi duymak ve bu alanda başarılı olmak
- Sözel düşünme yeteneğine sahip olmak
- Sistemli ve düzenli çalışabilmek
- Kapalı yerlerde, tek başına çalışmaktan rahatsız olmamak
- Dikkatli ve titiz olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Arşivciler belgelerin saklandığı kapalı ve loş, bazen tozlu olabilen mekânlarda ve bürolarda çalışırlar. Çoğunlukla yalnız çalışırlar. Görevlerini sürekli okuyarak yürütürler.
Eğitimin verildiği yerler
Meslek eğitimi, üniversitelere bağlı Edebiyat ve Fen-Edebiyat Fakültelerinin Arşivcilik bölümünde verilmekteyken bu bölüme artık öğrenci alınmaması nedeniyle, kaynak dosyadaki bilgiler Arşivcilik bölümü eğitiminin verildiği dönemde yapılan araştırmaları kapsamaktadır.
Şubat 2002-2003 yılında Yükseköğretim Kurulunun kararıyla kütüphanecilik ve arşivcilik bölümlerinin adı resmen “Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü” olarak değiştirilmiştir.
Eğitime giriş koşulları
Meslek eğitimine başlayabilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- ÖSYS Kılavuzunda belirtilen şartları taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
Eğitim süresi 4 yıldır. Eğitim süresince mesleki dersler ağırlıklı olarak verilmektedir.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara “Arşivci” lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Arşivciler kamu kurum ve kuruluşlarında, askeri arşivlerde ve özel kuruluşların arşiv bölümlerinde görev alabilirler. Kaynak dosyada Başbakanlık Arşiv Genel Müdürlüğü de çalışma alanları arasında belirtilmektedir.
Kurum ve kuruluşların ürettikleri belgelerin hızla artışı, arşivcilere duyulan gereksinimi de artırmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi boyunca isteyen öğrenciler Kredi ve Yurtlar Kurumunca yüksek öğrenim ve harç kredisinden ve yurtlarından faydalanabilirler.
Ayrıca çeşitli kurum ve kuruluşlarca başarılı öğrencilere karşılıksız veya mecburi hizmet karşılığı burs verilmektedir.
Eğitim sonrası
Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan arşivciler 9. derecenin 1. kademesinden ücretle işe başlamaktadırlar. Özel sektörde ise ücretlerde değişkenlik bulunmaktadır. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Üniversitelerde araştırma görevlisi olarak göreve başlayan kişiler doktora derecesi aldıktan ve gerekli çalışmaları tamamladıktan sonra yardımcı doçent, doçent ve profesör olarak meslekte ilerleyebilirler.
İş hayatında ilerleme
Kamu sektöründe çalışan arşivciler görev yaptıkları birimde yönetici olabilirler.
Arşivlerin bilgisayara yüklenerek bir arada toplanması; levha, sayfa ve cilt gibi arşiv çalışmalarının yıpranma, yok olma ve kaybolmasının önlenmesi ve arşivlerin korunması amacıyla bilgisayar arşivciliğinin yaygın hâle gelmesi beklenmektedir.
Ayrıca uluslararası bilgisayar ağı kurularak ülke arşivlerinin her ülke tarafından araştırılması ve izlenmesine imkân sağlayacak bir bilgisayar sisteminin oluşturulmasına çalışılmaktadır. Bu alanda bilgisayar bilen elemanlara ihtiyaç duyulmaktadır.
Benzer meslekler
- Dokümantasyon Uzmanı
- Kütüphaneci
Ek bilgiler
Arşivciler ayrıca:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Meslek Elemanları
- Çeşitli Üniversitelerin Katalogları
- ÖSYM Üniversiteler, Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi – 2000
- Bilgi Kaynakları ve Arşivcilik (Sami N. ÖZERDİM)
- Arşivcilik Eğitimi ve Türkiye'de Başlatılan Uygulama (Faruk BİLİCİ)
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) Üyesi Kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.