Tanım
Yüksek Gerilim Sistemleri Teknisyeni; elektrik-elektronik alanında yüksek gerilim tesislerinin iletim, dağıtım ve koruma sistemlerinin kurulum, bakım ve onarımı ile ilgili işleri belirli bir süre içerisinde yapma bilgi ve becerisine sahip nitelikli kişidir.
Görevler
- Fiziksel ve elektriksel büyüklükleri ölçer, el ve güç aletlerini kullanır, temel elektrik devrelerini kurar.
- Temel elektrik devrelerine yönelik uygulama ve hesaplamaları yapar.
- Elektriğin temel esaslarını uygular.
- Doğru akım ve alternatif akım esasları ile motorları kullanır.
- Standartların belirlediği kurallara uygun çizimler çizer ve norm yazı yazar.
- Elektrik-elektronik devre şemalarını okur ve çizer.
- Yüksek gerilim sistemlerine ait enerji üretim ve dağıtım merkez donanımlarını seçer ve montajını yapar.
- Yüksek gerilim sistemlerine ait enerji nakil hatları ve donanımları ile koruma sistemi donanımlarını seçer ve uygulamasını yapar.
- Yüksek gerilim tesislerine ait dağıtım pano sistemleri malzemelerini seçer ve montajını yapar.
- Yüksek gerilim sistemlerine ait koruma röleleri ve modüler hücre sistemleri donanımlarını seçer, montaj ve bağlantılarını yapar.
- Yüksek gerilim tesislerinin bakım ve onarımını yapar.
- Elektrik enerji üretim ve şalt saha donanımlarını seçer.
- Direk ve donanımların, izolatörlerin ve koruma elemanlarının montajını yapar.
- Havai hat iletkenlerinin montaj ve bağlantılarını yapar.
- Yeraltı hat kablolarını çekerek bağlantılarını yapar.
- Koruma sistemlerinin, yüksek gerilim kumanda elemanlarının, AG dağıtım panolarının, ölçüm panolarının, kompanzasyon panolarının ve ölçü trafolarının montaj ve bağlantılarını yapar.
- Proje ve şemaları okur ve çizer.
- YG tesislerinde iş ve güç ölçer.
- Kompanzasyon sistem tasarımı ve hesaplamalarını yapar.
- Güç trafolarının yapı özelliklerini seçer.
- Dağıtım güç trafolarının montaj ve bağlantılarını yapar.
- Kısa devre ve toprak kaçağı, aşırı akım, ısı ve bucholz koruma rölelerinin montaj ve bağlantılarını yapar.
- DA kaynak ve motor bağlantılarını yapar.
- Dağıtım trafo merkezlerinin, direklerin, hatların ve panoların bakımını yapar.
- YG tesislerinde arızaları giderir.
- Kuranportör ve ağ sistemlerinin özelliklerini seçer ve benzeri görev ve işlemleri yerine getirir.
- İletim hatlarında akım kesilmeksizin canlı bakım yapar.
- İletim hatlarını hava araçları vasıtasıyla denetler.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
- Çeşitli elektronik ölçü aletleri
- Lehim makineleri ve havyalar
- Çeşitli el takımları
- Çeşitli güç kaynakları
- Elektronik devre elemanları
- Dijital deney setleri ve test cihazları
- Bilgisayar
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Yüksek Gerilim Sistemleri Teknisyeni olmak isteyenlerin;
- Mekanik, elektrik ve elektronik konularına ilgili ve yatkın,
- Alet ve makinelerle uğraşmaktan hoşlanan,
- Sorumluluk duygusu yüksek,
- Programlı çalışmayı seven,
- Ekip çalışmasına yatkın,
- Hızlı ve doğru karar verebilen,
- Pratik ve hareketli çalışma temposuna uyum sağlayabilen
kişiler olmaları gerekmektedir.
Çalışma ortamı ve koşulları
Yüksek Gerilim Sistemleri Teknisyenleri her türlü hava koşulunda, açık ve kapalı mekânlarda çalışırlar. Elektrik dağıtım sistemlerindeki bozuklukları onarırken veya yeni hat çekimlerinde değişik hava koşullarında, yüksek yerlere tırmanarak zor şartlarda çalışmaları gerekebilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarında Elektrik-Elektronik Teknolojisi alanının Yüksek Gerilim Sistemleri dalında verilmekteyken, yeni uygulamaya göre bu isimde dal bulunmamaktadır. Kaynak dosyada yer alan eğitimle ilgili bilgiler bu değişiklikten önceki dönemi kapsamaktadır.
Eğitime giriş koşulları
- İlköğretimi tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
- Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilir ve yıl sonunda öğrenci alanını belirler.
- Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler 10. sınıfta verilir.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal seçimi yapılır.
- Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıfta verilir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerinde bağımsız işyeri açma belgesi de verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Yüksek Gerilim Sistemleri Teknisyenlerinin iş bulma olanağı yüksektir. Yüksek gerilimle çalışan firmalarda, elektrik dağıtımından sorumlu büyük çaplı firmalarda ve özel sektörde çalışabilir veya kendi iş yerlerini açabilirler.
Çalışabilecekleri başlıca alanlar şunlardır:
- Kamu sektörü
- Elektrik makineleri bobin sarım atölyeleri
- Büro makineleri teknik servisleri
- Elektrik tesisatçıları
- Elektrik pano kurulum atölyeleri
- Asansör ve yürüyen merdiven teknik servisleri
- Elektrikli ev aletleri teknik servisleri
- Güvenlik sistemleri teknik servisleri
- Haberleşme ve iletişim cihazları teknik servisleri
- Televizyon ve radyo tamir atölyeleri
- Seslendirme ve ışık sistemleri teknik servisleri
- Endüstriyel fabrika ve atölyeler
- Yüksek gerilim proje taahhüt firmaları
- Elektrik tesisatı proje taahhüt firmaları
- Kamuya ve özel sektöre ait kurum ve kuruluşların orta ve yüksek gerilimle ilgili birimleri
- Fabrikalar
- Elektrik santralleri
- Özel enerji üretim şirketleri
- Özel proje taahhüt büroları
Özel proje taahhüt bürolarında proje çizimi yapabilirler. Mesleğin istihdam durumu, sanayinin gelişmesine bağlı olarak değişebilmektedir. Özellikle sanayisi gelişmiş bölgelerde iş bulma imkânları oldukça fazladır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere;
- Asgari ücretin net tutarının, yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olmamak üzere ücret verilir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
İlk işe girişte alınan ücret genellikle asgari ücret ve üzerinde olur. Ancak bu ücret, işyerinin büyüklüğüne ve çalışanın bilgi ve becerisine bağlı olarak artabilmektedir. Kaynak dosyada bunun dışında sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Elektrik-Elektronik Teknolojisi Alanının Yüksek Gerilim Sistemleri dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih etmeleri hâlinde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
Benzer meslekler
- Elektrik Teknisyeni
- Elektronik Teknisyeni
- Elektrik Elektronik Teknisyeni
Ek bilgiler
Yüksek Gerilim Sistemleri Teknisyeni;
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Meslek Elemanları
- Meslek
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: meslegimhayatim.meb.gov.tr
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: osym.gov.tr
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
