Tanım
Yeraltı Hazırlık İşçisi (Madencilik ve Maden Çıkarma), yer altında klasik ve mekanize yöntemlerle düz ve eğimli galeri açma, tahkimat, galeri tesisatını döşeme ve kazılan pasa veya cevheri nakil araçlarına yükleme işlerini yürüten kişidir.
Görevler
Yeraltı Hazırlık İşçisi, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- İş için gerekli araç, gereç ve malzemeleri hazırlar ve iş yerine taşır.
- Çalışma alanını kontrol eder.
- Gaz kontrolü ve fiziksel ortam kontrollerini yapar.
- Tespit ettiği eksiklikleri giderir. Eksiklikleri gidermesinin mümkün olmaması durumunda güvenli bölgeye geçerek yetkililere bilgi verir.
- Yapacağı işe uygun tesisat işlerini yapar ve iş yerini çalışmaya hazır hâle getirir.
- Gerekli durumda arında (aynada) lağım delikleri açar.
- Lağım deliklerinin doldurulmasında ateşleyiciye yardım eder.
- Ateşleme sonrası gaz ve kavlak kontrolü yapar.
- Gerekli çalışmaları yaparak güvenli iş ortamı oluşturur.
- Kazı yapar.
- Kazılan pasa veya cevheri nakil araçlarına yükler.
- Oluşan açıklığa uygun tahkimatı yapar.
- Çalışma bölgesinde su drenajı ve havalandırmayla ilgili gerekli çalışmaları yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Anahtar takımı
- Balyoz ve kazma
- Beton mikseri
- Delici yükleyici makine
- Deliciler ve kürek
- Demir testeresi
- Kişisel koruyucu donanım; oksijenli ferdi kurtarıcı, özel koruyucu gözlük ve benzeri ekipmanlar
- Merdiven ve metre
- Yeraltı telefonu ve telsizi
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Yeraltı Hazırlık İşçisi (Madencilik ve Maden Çıkarma) olmak isteyenlerin:
- Ekip çalışmasına yatkın
- Dikkatli, soğukkanlı ve çevik
- Değişime açık
- Kurallara uyan
kişiler olmaları gerekir.
Çalışma ortamı ve koşulları
Yeraltı Hazırlık İşçisi; metan, karbondioksit, karbon monoksit ve hidrojen sülfür gibi gazların bulunabildiği, tozlu, ıslak, nemli, çamurlu, yetersiz aydınlatılmış, gürültülü ve zemini bozuk yer altı ortamında çalışır.
Çalışanlar, birlikte görev yaptığı ekip ile sürekli hareket hâlinde ve ayakta çalışır. Çalıştıkları kurumun özelliğine göre dönüşümlü olarak vardiyalı çalışabilirler.
Çalışma saatlerinde işveren tarafından sağlanan uygun kıyafetleri ve kişisel koruyucu donanımları (KKD) kullanırlar. Galeri açma makinesi operatörü, konveyör çalıştırıcısı, nakliyat işçisi, sondaj işçisi, elektrik işçisi ve ateşleyici ile iş birliği içinde çalışırlar.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi Halk Eğitim Merkezlerinde Madencilik ve Maden Çıkarma Hazırlık İşçisi kurslarında verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine giriş için:
- En az ilkokul mezunu olmak
- Yer altında ağır ve tehlikeli işlerde çalışır sağlık raporuna sahip olmak
gerekmektedir.
Eğitimin süresi ve içeriği
T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü Halk Eğitim Müdürlüklerince gerçekleştirilen Madencilik ve Maden Çıkarma Hazırlık İşçisi modül eğitimi en az 128 saat, en fazla 200 saat olarak verilir.
İşveren tarafından verilmesi sağlanan iş başı ve iş sağlığı güvenliği kursları için eğitim süresi İSG uzmanlarınca belirlenir.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitim sonunda kurs bitirme belgesi verilmektedir.
Kaynak dosyanın ek bilgiler bölümünde ayrıca Yeraltı Hazırlık İşçiliğinin Meslekî Yeterlilik Kurumu Meslekî Yeterlilik Belgesi zorunluluğu kapsamına alındığı belirtilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Yeraltı Hazırlık İşçileri yer altı kömür ve metal madenlerinde çalışırlar.
Bu iş yerlerinde kömür damarına ulaşmak, havalandırma ve nakliyatın yapımını sağlamak ve kömür üretilecek panoyu hazırlamak için gerekli galerilerin açılması işleri yapılır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Eğitim süresince kazanç söz konusu değildir.
Eğitim sonrası
Yer altı maden işletmelerinde çalışan işçilerin çalışma süresi kanun ile düzenlenmiştir. Buna göre çalışma süresi günde en çok 7,5 saat, haftada ise en çok 37,5 saattir.
Yer altı maden işlerinde çalışan işçilerin aylık taban ücretleri iki asgari ücretten az olamaz. Bu husus kanun ile düzenlenmiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki eğitimde ilerlemeye ilişkin kaynak dosyada ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
İş hayatında ilerleme
Yeraltı Hazırlık İşçileri, mesleki tecrübe, bilgi birikimi ve yeteneklerine göre ustalık ve nezaretçilik yapabilmektedirler.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada Yeraltı Hazırlık İşçiliği ile benzer olduğu belirtilen meslekler şunlardır:
- Tahkimatçı-Maden Ocağı
- Galeri Açma Makinesi Operatörü (Maden Ocağı)
- Tulumbacı-Maden Ocağı
- Vagoncu-Maden
- Manevracı-Harmancı (Maden)
- Maden Tesisi Operatörü
- Maden Makine Operatörü
Ek bilgiler
Yeraltı Hazırlık İşçiliği, 9 Nisan 2021 tarihli ve 31449 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Meslekî Yeterlilik Kurumu Meslekî Yeterlilik Belgesi Zorunluluğu Getirilen Mesleklere İlişkin Tebliğ (Sıra No: 2021/1) içerisinde yer alarak zorunluluk kapsamına alınmıştır.
Tebliğde yer alan 3. maddeye göre; tehlikeli ve çok tehlikeli işlerden olup Meslekî Yeterlilik Kurumu tarafından standardı yayımlanan ve ekteki listede belirtilen mesleklerde, Meslekî Yeterlilik Kurumu Meslekî Yeterlilik Belgesine sahip olmayan kişiler, Tebliğin yayımı tarihinden itibaren on iki ay sonra çalıştırılamazlar.
Bu düzenleme gereği 9 Nisan 2022 itibarıyla MYK belgesine sahip olmayanların yer altı hazırlık işlerinde çalışamayacağı belirtilmiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Halk eğitim merkezi öğretmenleri
- TTK Görev Tanımları (Hazırlık İşçisi (0301))
- MYK Yer Altı Hazırlık İşçisi Ulusal Meslek Standartları
- MYK Yer Altı Hazırlık İşçisi Ulusal Yeterlilikler
- MEB Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü Madencilik ve Maden Çıkarma Hazırlık İşçisi Modül Programı
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması (ISCO-08)
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için:
- İlgili eğitim kurumlarına
- Türkiye İş Kurumu web sayfasına: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesine: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi web sitesine: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezlerine
başvurulabilir.
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, iş yerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.